Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2024/6353 K.2025/4027

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin dava dışı şirket ile davalı banka arasındaki genel kredi sözleşmesinde kefil olarak yer aldığını, bu kredi sözleşmesine istinaden dava dışı şirketin taşınmazları üzerine ipotek tesis edildiğini, bununla ilgili olarak İstanbul 10. İcra Müdürlüğünün 2017/6425 E. sayılı dosyasında ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapıldığını, ayrıca bu kredi sözleşmesine istinaden alınan bonoya istinaden İstanbul 34. İcra Müdürlüğünün 2017/40049 E. sayılı dosyası ile müvekkili aleyhine icra takibi başlatıldığını,

ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla yapılan takipte davalı bankanın 31.10.2018 tarihinde 2.732.000,00 TL tahsilat elde ettiğini, ancak aynı alacağa konu İstanbul 34. İcra Müdürlüğünün 2017/40049 E. sayılı takip dosyasına bu tahsilatı bildirmediğini, tüm alacak yönünden takibe devam ettiğini ileri sürerek davacının İstanbul 34. İcra Müdürlüğünün 2017/40049 E. sayılı takip dosyasında 31.10.2018 tarihi itibariyle 2.732.000,00 TL borcunun bulunmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; İstanbul 34. İcra Müdürlüğünün 2017/40049 E. sayılı dosyası ile İstanbul 10. İcra Müdürlüğünün 2017/6425 E. sayılı dosyasının tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla açıldığını, İstanbul 10. İcra Müdürlüğünün 2017/6425 E. sayılı dosyasında yapılan tahsilat mahsup edildiğinde dahi İstanbul 34. İcra Müdürlüğünün 2017/40049 E. sayılı dosyasından kaynaklanan borcun devam ettiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yargılama devam ederken dava konusu 2.732.000,00 TL'lik tahsilatın İstanbul 34. İcra Müdürlüğünün 2017/40049 E. sayılı dosyasına davalı bankaca bildirildiği, böylece davanın konusuz kaldığı, davacının bu davayı açmakta hukuki yararının bulunduğu ve dava açmakta haklı olduğu, bu nedenle yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakıldığı gerekçesiyle konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 71/1 hükmüne göre borçlunun, takibin kesinleşmesinden sonraki devrede borcun ve ferilerinin itfa edildiğini yahut alacaklının kendisine bir mühlet verdiğini noterden tasdikli veya imzası ikrar edilmiş bir belge ile ispat ederse, takibin iptal veya talikini her zaman icra mahkemesinden isteyebileceği,

somut olayda davalı vekili tarafından İstanbul 34. İcra Müdürlüğünün 2017/40049 E. sayılı dosyasına sunulan 02.11.2023 tarihli dilekçede İstanbul 10. İcra Müdürlüğünün 2017/6425 E. sayılı takip dosyasına yapılan tahsilatın icra dosyasına bildirildiği, davalı tarafça bu hususun dosya hesabında dikkate alınmasının talep edildiği,

davacı, dava dışı ipotek veren hakkında tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla başlatılan ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takip dosyasına taşınmaz satışından gelen tahsilatın, kendisi yönünden daha önce başlatılan kambiyo senetlerine özgü takip dosyasına bildirilmemesi nedeniyle tahsilat tarihindeki tahsilat tutarı kadar borçlu olmadığının tespitini talep ettiği, taşınmaz satışına ilişkin hususun tarafların kabulünde olduğu,

ancak davacı yönünden kesinleşmiş bir takipte alacağın varlığı ve miktarı çekişmeli olmadığına göre davacının talebinin İİK 72/1 hükmünde yazılı menfi tespit davası olarak kabul edilmesinin hukuken mümkün görülemeyeceği, davacının talebinin mahsup itirazı niteliği taşıdığı,

davacının takip hukuku çerçevesinde ipotek veren hakkında başlatılan ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takip dosyasında yapılan taşınmaz satışı nedeniyle alınan tahsilatı, hakkında başlatılan icra takibi yönünden ilgili icra müdürlüğüne bildirerek işlem yapma imkanı varken bu yola başvurmadığı gözetildiğinde İİK'nın 72/1 hükmü uyarınca menfi tespit davası açmasında hukuki yararının bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmasına,

davanın hukuki yarar dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiş, karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, davacı hakkında başlatılan icra takibinde yapılan tahsilat nedeniyle 2.732.000,00 TL borcun bulunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369/1 hükmü ve 371. maddesinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.