Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2025/3675 K.2026/1073

2....S.A.'ya izafeten ...Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş. 3....Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekilleri

HÜKÜM

Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ

İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi (Denizcilik İhtisas Mahkemesi sıfatıyla)

SAYISI

2018/555 E., 2022/234 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı Yargıtayca duruşma istemli olarak davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 17.02.2026 günü hazır bulunan davacı vekili Avukat ... ile davalı ...Ş. vekili Avukat ... ve Avukat ... ile davalı...S.A.'ya izafeten ...Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve ...Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili Avukat Yusuf Soğan dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirket ile İsviçre’de yerleşik davalı...S.A. arasında iplik alım satımı hususunda, 90 gün vadeli akreditif ödemeli, CİF satış anlaşmaya varıldığını, davalı ...S.A.'nın Kore ve Endonezya’dan temin edeceğini bildirdiği anlaşmaya konu bu malları parsiyel halde teslim etmeyi taahhüt ettiğini ve parsiyel teslime konu 1.835.000 kg (+%10 opsiyonlu) ipliğin bir bölümünün taşınması için davalı ...Ş. ile bir bölümünün taşınması için de dava dışı başka bir lojistik firmasıyla anlaştığını, sözleşme kapsamındaki ipliklerin 2018 yılı Nisan ayından itibaren müvekkili şirkete teslim edilmeye başlandığını,

müvekkilinin söz konusu mallarını bir kısmını sorunsuz teslim aldığını, bir kısmını davalı...S.A.'nın hukuka aykırı hapis uygulaması nedeniyle mahkeme marifetiyle teslim alabildiğini, dava konusu bir kısım malları ise bedelini ödediği halde hiç teslim alamadığını, davalı ...S.A.'nın müvekkiline düzenlediği beş adet faturaya ilişkin olarak, davalı ... Loj.

A.Ş.'nin 5 adet konşimentosunu düzenlediğini, 1.136.659,92 USD akreditif bedelinin vadesinde banka tarafından, satıcı bankasına ödenmesini temin ettiğini, 2018 yılı Temmuz-Ağustos ayları itibariyle tüm mal bedellerinin ödendiğini, davaya konu konşimentolardaki ipliklerin tesliminin yapılması için davalıya Çerkezköy 3. Noterliğinin 20.11.2018 tarihli ihtarnamesinin keşide edilerek "taşıma konişmentolarına konu malların teslim edilmesinin, aksi halde ödenmesine sebebiyet verdikleri mal bedeli olan toplam 1.136.659,92 USD'nin fiili ödeme tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte ödenmesinin" ihtar edildiğini,

ancak davalı taşıyan tarafından ihtarın gereğinin yerine getirilmediğini, davalıların yasal düzenlemeye aykırı olarak malları teslim almadan konşimento düzenleyip ve/veya düzenlenmesini temin edip müvekkilinin bankasına ibrazla, satıcı...S.A.'nın bankasına toplam 1.136.659,92 USD akreditif bedelinin ödenmesine sebebiyet verdiklerini ileri sürerek şimdilik 1.136.659,92 USD müvekkili zararının, fiili ödeme tarihlerinden itibaren yabancı mevduata uygulanacak en yüksek mevduat faiziyle birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsiline,

müvekkilinin teslim edilmediği için yeniden satın almak zorunda kaldığı ipliklerden ötürü uğradığı maddi kaybın tespiti ile bu zarara karşılık şimdilik 10.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı...S.A.'ya izafeten ...Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve asaleten ...Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; müvekkili ...Tekstil San. ve Tic.

A.Ş. yönünden; davaya konu alım-satım sözleşmesinin tarafının...S.A. olduğunu, müvekkili şirketin ise diğer davalı...S.A.'nın Türkiye tekstil temsilciliğini yaptığını, husumet konusu malların alım-satımına aracılık ettiğini, müvekkilinin davanın muhatabı olmadığını, müvekkili şirketin uzun yıllardır diğer davalı...S.A.'nın Türkiye'de alım-satımlarına aracılık ettiğini, müvekkili şirketin acente olarak hizmet verdiğini, üzerine düşen tüm sorumluluğu eksiksiz ifa ettiğini,...S.A.'ya izafeten cevabında;...S.A.'nın davacı şirket ile husumet konusu malların alım-satımı hususunda anlaştığını,

işbu malların ise CIF taşıma şekliyle partiler halinde taşınacağının yine taraflarca kabul edildiğini, davalı...S.A.'nın üzerine düşen edimi eksiksiz olarak yerine getirdiğini savunarak davanın ...Tekstil San. ve Tic. A.Ş. açısından husumet nedeniyle usulden reddine, aksi halde esastan reddine, davanın...S.A. açısından esastan reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde, davacının uygun fiyata ithal etmek istediği ipliği temin ederken, krediden yararlanmak istediğini, bu suretle diğer davalılar ile anlaşarak müvekkili şirketin bilgisi ve oluru olmaksızın onun bir çalışanını bir şekilde ikna ederek hayata geçirdiğini, davacının iplik ithalatı konusunda diğer davalıların aracılığına başvurduğunu, davacı ile diğer davalılar arasında partiler halinde 1835 tonluk (+%10 opsiyonlu) bir iplik satın alımına yönelik bir CIF satım sözleşmesi aktedildiğini, ipliklerin siparişe ve satıma konu edildiğinde henüz diğer davalılar tarafından tedarik edilmediğini,

satıma konu ipliğin tedariki için nakde ihtiyaç bulunduğunu, diğer davalıların henüz davacının ithal etmek istediği ipliği tedarik etmediğinden ve ancak nakde bağlı tedarik edebileceklerinden akreditif yoluyla iplik bedelinin önceden ödenebilmesine imkan sağlamak üzere önceden düzenlenmiş bir sözde konişmentoya gereksinim duyduklarını, müvekkili şirket uygulamasına tamamen aykırı ve hukuku ihlal edecek şekilde müvekkili şirketin konişmentoları daha taşıma konusu iplik tesellüm edilmeden düzenlediğini,

diğer davalıların tedarik edeceği ipliklerin ancak bir kısmının taşıması işinin bu sözde konişmentolar ile müvekkili şirket tarafından sözde üstlenildiğini, geriye kalan ipliğin taşınmasının dava dışı bir başka taşıma işi organizatörüne bırakıldığını, konişmentolar sayesinde diğer davalıların akreditif yoluyla iplik bedelini önceden bankadan tahsil edebildiğini, konişmentolar daha eşya teslim alınmadan düzenlendiğinden gerçekte taşınmak üzere teslim alınan ve davacıya teslim edilen senet üzerinde yazılı eşya miktarında tutarsızlık ortaya çıktığını,

davacıya 05.03.2018 tarihli ve ... no.lu ilk konişmento tahtında taşınmak üzere diğer davalılar tarafından tamamlanmış ancak konişmento konusu mal iki parti halinde farklı tarihlerde iki ayrı gemi ile taşındığını, davacının gümrükten eşyasını mevzuata aykırı olarak çekebildiğini, benzeri kullanımın 18.04.2018 tarihli ve ... no.lu konişmentoya konu eşya için de söz konusu olduğunu,

davacının ... no.lu konişmentoya konu ipliğin 4 ton eksik geldiğini müvekkili şirket çalışanına iletmesi üzerine müvekkili şirketin kendisine bildirilip fiilen teslim edilen eşyanın 4 ton eksik olduğunu ve konunun davalılar nezdinde takip edilmesi gerektiği davacıya iletildiğini, davacının da davalılar ile iletişime geçerek meselenin aralarında çözüme ulaştırıldığını, davacı ile davalılar arasındaki uyuşmazlığın, diğer davalıların akreditif yoluyla parasını aldığı ipliğin bir kısmını davacıya ulaştırmaktan kaçınmasından kaynaklandığını,

2018 yılı Temmuz ayındaki akreditif ödemesinden önce davacı bankaya başvurularak malların teslim alınmadan konişmentonun düzenlenmiş olması dolayısıyla ödemenin yapılmamasını istediğini, bankanın ise bu talebi reddettiğini, iplik bedeli olan 1.136.659,92 ABD dolarının davacının bilgisi dahilinde eşya taşınmak üzere teslim alınmadığı bilinerek herhangi bir yargı yoluna başvurulmaksızın diğer davalılara ödenebildiğini,

bir an için müvekkili şirketin teslim almadan konişmento düzenlemiş olması dolayısıyla sorumlu olduğu kabul edilecek olunsa dahi davacının eşya taşıyanca teslim alınmadan düzenlenmiş konişmentolardan haberdar olması dolayısıyla zararına sebebiyet veren banka ödemesini engellemekte gerekli yargı yollarına başvurmaktaki ihmali ölçüsünde bu sorumluluktan tamamen ya da kısmen kurtulacağını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davacının satın aldığı ancak kendisine teslim edilmeyen mallar için ...Teks. San. ve Tic. A.Ş. yetkililerinin talebi üzerine ...Loj.

A.Ş. tarafından sanki mallar teslim alınmış gibi konişimentolar düzenlendiği, bu yolla tanzim edilen konişimentoların daha sonra bankaya ibraz edilerek davacıya teslimi yapılmayan malların satış bedelinin tahsil edildiği, dava dosyasında aksi kanıtlanamadığından, taşıyıcı ...Loj.

A.Ş. tarafından eşya tesellüm edilmeden konişimento düzenlendiğinden davacının bilgisinin olmadığının anlaşıldığı, bu durumda taşıyanın tesellüm etmediği eşya için konişmento düzenleyerek mal bedelinin tahsil edilmesine aracılılık etmekten dolayı 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 112. ve devamı hükümlerine göre davacıya karşı sorumlu olduğu, ... Teks. San. ve Tic. A.Ş. ile...S.A. arasında bir ticari ilişki mevcut olup, ...Teks. San. ve Tic.

A.Ş. tarafından...S.A. adına faturalar düzenlendiği, bu bakımdan ...Teks. San. ve Tic. A.Ş. ve...S.A.'nın birbirlerinden bağımsız şirketler olduğunun söylenemeyeceği, bu şirketler arasında organik bağın meydana geldiğinin kabul edilebileceği, tüzel kişilik perdesinin aralanması teorisinin uygulanabileceği, birlikte sorumlu tutulabilecekleri, acentelik sözleşmenin ...Teks. San. ve Tic.

A.Ş. ile...S.A. arasındaki ilişkisinin gerçek hukuki temelini yansıtmadığı kanaatine varıldığından, davacının karşılıksız kalan mal bedelinden dolayı ...Teks. San. ve Tic. A.Ş. ve...S.A.'nın diğer davalı ile birlikte davacıya karşı sorumlu oldukları, davacı alıcıya teslim edilmeyen ürünler nedeniyle, satıcının sözleşme gereği davacı/alıcının bankasından tahsil ettiği mal bedelini iade etmesi gerektiği, satıcı ...S.A. ile sıkı organik bağ ilişkisi içerisinde bulunan ...Teks.

San. ve Tic. A.Ş.'nin mal bedelinden dolayı TBK'nın 112 ve devamı hükümlerine göre davacıya karşı birlikte sorumlu oldukları, davalı taşıyıcının da dosyaya sunulan konşimentolara göre kendisine teslim edilen ürünleri alıcısına teslim etmemesi nedeniyle diğer davalılar ile birlikte müteselsilen sorumlu tutulduğu,

davacının teslim edilmeyen mal yerine ikame mal alımından doğan zararını ispatlayamadığı gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, 1.136.659,92 USD'nin 145.986,62 USD'ye 19.07.2018 tarihinden, 174.824,70 USD'ye 23.07.2018 tarihinden, 174.824,70 USD'ye 25.07.2018 tarihinden, 349.649,40 USD'ye 25.07.2018 tarihinden, 291.374,50 USD'ye 02.08.2018 tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un 4/A maddesi gereğince yıllık dolar faizi yürütülmek suretiyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacıya ödenmesine,

fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş, karara karşı davalılar ...Tekstil San. ve Tic. A.Ş. ve...S.A.'ya izafeten ...Tekstil San. ve Tic. A.Ş. vekili ile davalı ...Ş. vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediği gerekçesiyle davalıların istinaf başvurusunun ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davalılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, davacının alıcısı olduğu malların teslim edilmemesi nedeni ile söz konusu mallar için ödenen satış bedelinin iadesi istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.