Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2025/3803 K.2026/761

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; tarafar arasında 23.12.2011 tarihinde, ...-Ticaret Kompleksi Projesi inşaatı için proje hizmetleri sözleşmesi imzalandığını, inşa edilecek alışveriş merkezi-ofis kompleksi için müvekkilinden tasarım projesi çizilmesinin istendiğini, müvekkili tarafından sözleşmenin 3. maddesinde tanımlanan aşamalara göre proje/tasarım hizmetlerinin yapıldığını, inşa edilen binanın özgün ve estetik değeri haiz güzel sanat eseri niteliği taşıdığını, daha sonra davalı tarafça 12.04.2016 tarihinde...isimli bir mimara çizdirilen projenin belediyeye sunularak onaylatılmaya çalışıldığını,

belediyenin...isimli kişiye hazırlatılan projeyi, hem proje müellifinin yani müvekkilinin imzasını taşımadığı, hem de emsal azaltımını yerine getirmediği gerekçesiyle reddini müteakip, davalı tarafından 19.08.2016 tarihinde tadilat projesinin çizimi için müvekkiline vekaletname verildiğini, müvekkiline sözleşme kapsamı dışında ayrıca vekaletname verilerek tadilat projesi hazırlatıldığını,

tadilat projesine karşılık müvekkiline ödenmesi gereken alacağının ise ödenmediğini ileri sürerek 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 107. maddesi gereğince alacak miktarı belirli hale geldikten sonra artırma hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL'nin işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının iddiasının, taraflar arasında görülen...12. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/38 E. sayılı dosyası ile yargılama konusu edildiği, anılan dosyanın derdest bulunduğunu, davacının usul ve yasaya uygun bir proje hazırlamak ve mevzuata uygunsuzluk varsa bilabedel revizyon ile bunu gidermekle mükellef olduğunu, davacıya mevzuata uygun olarak bir proje hazırlaması için ücret ödediği halde mevzuata uygun proje hazırlanmadığı için projenin iptal edildiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasındaki sözleşmenin 3. maddesinde "Değişiklik talepleri varsa bunlar iş başlangıcında yapılacak, ruhsat onaylı uygulama projelerinde değişiklik yapılması durumunda ek bedel ödenecektir.

Bu durum taraflar arasında proje ile ilgili öncesinde kararlaştırılmış sonradan yapılması gereken zorunlu değişiklikleri kapsamaz." hükmünün, 5. maddesinde ise "Revizyon olarak yönetmeliklerin öngördüğü değişiklikler tasarımcı tarafından yapılacaktır.

İşverenin istekleri doğrultusunda hazırlanan ve işveren onayı alınan mimari avan projelere, uygulama ve detay projelerinde alınmış ruhsatlar sonrası değişiklik istenirse ya da yenisi talep edilirse ek bedel ödenecektir." hükmünün yer aldığı,

17.06.1938 tarihli ve 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanun ile 27.01.1954 tarihli ve 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanununun 13. ve 39. maddesi ile 02.06.2005 tarihli, 25833 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Mimarlar Odası Serbest Mimarlık Hizmetlerini Uygulama, Tescil ve Mesleki Denetim Yönetmeliği’ne dayanılarak hazırlanan ve 28.12.20 11... /31 no.lu merkez yürütme kurulu toplantısında görüşülerek kabul edilen TMMOB Mimarlar Odası Mimarlık Hizmetleri Şartnamesi ve En Az Bedel Tarifesi’nin 13. maddesine göre bu Şartnamenin mimarlık hizmetleri sözleşmesinin doğal eki olup,

sözleşmeyi imzalamakla taraflar bu şartname hükümlerini aynen kabul etmiş sayılacağı, anılan şartnamenin 12. maddenin 6. bendinde tadilat projelerinde hizmet bedelinin nasıl hesaplanacağının belirtildiği, 12. maddenin 6/c bendinde.

"Tadilat; uygulama sürecinde İşveren/İşsahibinin değişen istekleri dışında uygulama sorunları nedeniyle zorunlu olarak yapılıyorsa zorunlu tadilat olarak değerlendirilir ve ayrıca bedel hesaplanmaz." hükmünün yer aldığı, somut olayda işbu davanın konusunu oluşturan ve 25.08.2016 tarihinde ...

Belediyesi'ne ibraz edildiği anlaşılan revize mimarlık projesinin, ...Belediye Başkanlığı'ndan alınmış olan 5414/19.02.2014 tarihli imar durumu üzerine sehven emsal alanının yanlış belirtilenmesi nedeniyle yapı ruhsatı ve 21.05.2014 tarihli mimari projenin ...

Belediye Başkanlığı tarafından iptal edilmesi üzerine hasıl olduğu, yeni yapı ruhsatı alınabilmesi için mimari projenin emsal hesabına uygun olacak şekilde yeniden hazırlanarak ya da revize edilerek ilgili idare onayına sunulmasının zorunluluk arz ettiği, bu revizyonun ... Belediye Başkanlığının tesis etmiş olduğu idari işlemin zorunlu bir sonucu olduğu, nitekim dosya içinde mevcut...30. Noterliği'nin 30.11.20 16... numaralı ...

Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü Mimari Proje Bürosuna hitaben düzenlenen bildirimde, davacının. "440 49... parselde emsal değişikliklerinin ve diğer zorunlu tadilatların yapıldığı imzalı, kaşeli, başlık ve gerekli diğer bilgilerin olduğu müellif olarak... (... Mimarlık Dekorasyon Taah. ve Tic. Ltd.

Şti.) tarafından hazırlanan 25/08/2016 tarihli mimari tadilat projesi ekte tekrar sunulmuştur." şeklinde beyanının bulunduğu, bu beyanın şirket yetkilisi tarafından imza altına alındığı, söz konusu beyana göre de; işbu davaya konu revize mimari projenin 440 49... parselde yapılan emsal değişikliklerden kaynaklandığı ve bu durumun zorunlu tadilat yapılmasını gerektirdiğinin davacı yanca da kabul edildiği, dolayısıyla işbu davaya konu revize mimari projenin hazırlanmasının, davalının herhangi bir zorlamaya tabi olmayan istek ve iradesi dışında, idarenin tesis ettiği işlemden kaynaklı zorunluluğunun bulunduğu,

gerek taraflar arasında akdedilen sözleşme şartlarının objektif yorumu, gerekse bu sözleşmenin eki mahiyetinde bulunan TMMOB Mimarlar Odası Mimarlık Hizmetleri Şartnamesi ve En Az Bedel Tarifesi’nin 12. maddesinin 6/c bendine göre; uygulama sürecinde iş sahibi davalının değişen istekleri dışında uygulama sorunları nedeniyle zorunlu olarak iş bu davaya konu revize mimarlık projesinin davacı tarafından hazırlandığı, dolayısıyla bu projenin zorunlu tadilat kapsamında değerlendirildiği ve bu iş için davalıdan ek ücret talep etme hakkının bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasında imzalanan proje hizmet sözleşmesi uyarınca davacı tarafından davalı şirkete inşaat projesi hazırlandığı, proje için yapı ruhsatı da alındığı, ancak bu ruhsatın iptal edilmesi üzerine bu kez revize mimari projenin hazırlanmasının gerektiği, davacı tarafça davalının inşaat alanını büyültmesi nedeniyle yapı ruhsatının iptal edildiği ileri sürülmüş ise de, ...Belediye Başkanlığından alınmış olan imar durumu üzerinde sehven emsal alanının yanlış belirlenmesi nedeniyle yapı ruhsatı ve 21.05.2014 mimari projenin ...

Belediye Başkanlığı tarafından iptal edildiğinin anlaşıldığı,...10. İdare Mahkemesinin 2017/431 E., 2018/1662 K. sayılı ilamında da davacının hazırladığı projeye ait yapı henüz ortaya çıkmadan tadilat projesinin gündeme geldiğinin, bu nedenle tadilatın teknik ve idari açıdan bir zorunluluktan kaynaklandığının belirtildiği,

Yönetmelik hükmü gereği mimarlık hizmetleri sözleşmesinin doğal eki olan TMMOB Mimarlar Odası Mimarlık Hizmetleri Şartnamesi ve En Az Bedel Tarifesi’nin 12. maddesinin 6/c bendine göre, tadilat uygulama sürecinde işveren veya iş sahibinin değişen istekleri dışında uygulama sorunları nedeniyle zorunlu olarak yapılıyorsa zorunlu tadilat olarak değerlendirileceği ve ayrıca bedel hesaplanmayacağı, somut uyuşmazlıkta da, dosyaya sunulan ve açıklanan delillerle tadilatın davalı şirketin değişen istekleri dışında bir zorunluluktan kaynaklandığının kanıtlandığı,

buna göre davacının hazırladığı revize proje için ayrıca ücret talep edemeyeceği, dolayısıyla Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, revize mimari proje bedeli alacağı istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.