Yargıtay 12. Ceza Dairesi E.2019/3744 K.2022/10801

... Ağır Ceza Mahkemesinin 09/04/2015 tarihli ve 2012/103 Esas 2015/83 Karar sayılı hükmü ile "sanıkların, olayın oluşu ve ölüm neticesinin meydana gelmesinde illiyet bağını kuracak bir kusurlu hareketlerinin bulunduğunun tespit edilemediği" gerekçesiyle basit taksirle öldürme suçundan sanıkların beraatlerine karar verildiği,

hükme yönelik temyiz istemi üzerine Dairemizin 18/12/2017 tarihli ve 2015/14955 Esas – 2017/10374 Karar sayılı ilamı ile sanıklar hakkındaki hükümlerin "sanıkların meydana gelen olayda asli kusurlu oldukları anlaşılmakla, mahkumiyetleri yerine yazılı şekilde beraatlerine karar verilmesi" sebepleriyle bozulmasına karar verildiği, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda ...

Ağır Ceza Mahkemesinin 15/11/2018 tarihli ve 2018/23 Esas 2018/313 Karar sayılı hükmünün sanıklar müdafileri tarafından temyiz edilmesi üzerine yapılan incelemede:

Olaya konu...Barajı ve HES projesine ilişkin olarak 13/04/2006 tarihinde Enerjisa Enerji Üretim AŞ'nin (...AŞ.) %99,9 pay sahibi olduğu ... (...

Elektrik Üretim Sanayi ve Ticaret Anonim şirketi) ile Devlet Su İşleri (DSİ) arasında...Barajı ve Hidroelektrik Enerji Üretim Tesisinin Su Kullanımı Hakkı ve İşletme Esaslarına ilişkin Anlaşma yapıldığı, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (EPDK) lisans başvurusuna göre yap-işlet-devret modeli çerçevesinde 49 yıllık lisans verildiği, EPDK'nın 13/03/2008 tarihli kurul kararı uyarınca bu projenin ...AŞ'ye devredildiği, ... ile ...-Su AŞ. arasında 12/09/2006 yılında, KAEŞ tarafından hazırlanmış ve DSİ tarafından onaylanmış olan fizibilite raporlarının gözden geçirilmesi,

gerekli revizyonların yapılması ve önerilen tesislerin kesin projelerinin hazırlanması konusunda sözleşme imzalandığı, kesin projelerin ...-Su AŞ. tarafından 30/04/2009 tarihinde ...AŞ'ye sunulduğu ve sözleşme hükümleri gereğince 30 günlük süre içerisinde itiraz ve görüş ileri sürülmemek suretiyle onaylandığı, ...AŞ. ile ...-Su AŞ. arasında 09/02/2009 tarihinde ise ...-Su AŞ. tarafından uygulama projelerinin hazırlanması maksadıyla sözleşme imzalandığı,

Enerjisa A.Ş ile ... ...Adi Ortaklığı arasında 31.03.2009 tarihinde imzalanan...Barajı ve Hidro Elektrik Santrali sözleşmesi kapsamında, müteahhit firma olan ...-...Adi Ortaklığı tarafından ... İlçesi...

Köyü yakınlarında bulunan Göksu Irmağı üzerinde Enerji üretimi amacıyla silindirle sıkıştırılmış beton baraj tipinde...Barajı ve HES Projesi inşaat ve hidromekanik işlerinin yapımına fiilen 10.07.2009 tarihinde başlanıldığı, kazanın meydana geldiği derivasyon tüneli giriş yapısı betonarme işlerinin ...-...Adi Ortaklığı tarafından 25/03/2010 tarihinde ...İnşaat LTD. şirketine, bu şirket tarafından birebir aynı sözleşme hükümlerine göre 25/03/2010 tarihinde Parsu LTD. şirketine taşere edildiği, giriş yapısının inşaatına fiilen 28/06/2010 tarihinde başlandığı,

su çevirme için gerekli dökümlerin 10.10.2010 tarihinde, geri kalan dökümlerin ise 21.01.2012 tarihinde bitirildiği, 01/04/2010 tarihinde Cengiz- ... Adi Ortaklığı ile ... Makina AŞ. arasında imzalanan sözleşme ile derivasyon tünelinin hidromekanik işleri olan derivasyon batardo kapağı, dipsavak teçhizatı, dipsavak, cebri borusu, giriş ızgarası ve servis kapağı, cebri boru ve emme borusu batardo kapağının uygulama projesi, tasarımı, imalatı, nakliyesi ve montajı işlerinin ...

A.Ş verildiği, bu kapsamda ...-Su AŞ. tarafından uygulama projeleri yapılan derivasyon tünel kapak ve kapak yuvası projeleri, ...

AŞ. tarafından detaylandırılarak üretiminin yapıldığı ve DSİ tarafından izin verilen 09/02/2012 tarihinde derivasyon kapaklarının, su tutma amacıyla tünel girişine monte edildiği,...Barajı ve HES Projesinin hidroelektrik enerji santrali, etek santrali, şalt sahası, gövde, dolusavak, derivasyon tüneli, batardolar, enerji tüneli ve yardımcı yapılarının inşaası, hidromekanik ekipmanların temini ve montajı işlerinin,

... sahibi tarafından temin edilecek sözleşmelerde yer alan şartlara uygun olarak yapılmasının takibi ve kontrolü için ifa edilecek mühendislik hizmetleri ile ilgili olarak ...A.Ş ile ...Mühendislik ve Müşavirlik A.Ş (...AŞ.) ile 04.05.2009 tarihinde "Köprü Barajı ve HES Projesi Kontrollük Sözleşmesi" düzenlendiği, sözleşme hükümlerine göre ...AŞ'nin projelerin incelenmesi, yapıların projelere uygunluğunun denetlenmesi, şartnamelerde öngörülen testlerin doğru şekilde yapılması ve denetlenmesi,

ortaya çıkacak sorunlarda öneri niteliğinde raporlar düzenleyerek ve yapımcı mütaahitlerle toplantılar düzenleyerek konuların tartışılıp çözüme ulaştırılması, yapım müteahhitlerinin yapım sözleşmeleri gereği yapılacak işlerinin projelere göre ölçümlerinin hassasiyeti ve şartnamelere göre teknik doğruluğu hususlarında sorumlu olduğunun hükme bağlandığı, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununa 25/02/2011 tarih ve 27816 sayılı Mükerrer Resmi Gazetede yayınlanan 611 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ve Sosyal Sigortalar ve Genel ...

Sigortası ile Diğer Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına dair Kanun'un 204 maddesi ile eklenen Geçici 14 maddesinin 1 fıkrasının (f) bendi ile "20.02.2001 tarihli ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve Su Kullanım Hakkı Anlaşması çerçevesinde elektrik enerjisi üretmek maksadıyla yapılacak olan üretim tesislerinin su yapısıyla ilgili kısımları ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından inşa edilecek suyla ilgili yapıların inşasının inceleme ve denetimi, masrafları ilgililerine ait olmak üzere DSİ tarafından yapılır veya gerektiğinde yetkilendirilecek denetim şirketlerine yaptırılması sağlanır.

Denetim şirketleri ile ilgili uygulamaya ilişkin usul ve esaslar, ilgili bakanlıkların görüşü alınmak kaydıyla DSİ tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir." hükmüne yer verildiği ve bu hüküm dayanak alınarak DSİ tarafından 13.05.2011 tarih ve 27933 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan "Su Yapıları Denetim Hizmetleri Yönetmeliği" gereği DSİ tarafından belirlenen ve yetkilendirilen su yapıları denetim firmalarına su yapılarının inşaasının inceleme ve denetimi hakkının verildiği,

yönetmeliğin yürürlüğe girmesi ile birlikte daha önce Su Yapı AŞ. bünyesinde çalışan ve DSİ tarafından izin belgesi verilen 11 adet kontrol elemanı ve 5 denetçi mühendisin bulunduğu ......

Denetim Hizmetleri LTD. şirketinin kurulduğu ve ...AŞ. ile bu şirket arasında 24/10/2011 tarihinde denetim sözleşmesinin imzalandığı, 25/11/2011 tarihinde denetim sözleşmesinin noter tarafından onaylandığı ve 02/12/2011 tarihinde onaylı sözleşmelerin DSİ'ye teslim edildiği, 05/01/2012 tarihinde ...LTD. Şirketi tarafından proje onayı ve yapı inşaasının denetim faaliyetleri tamamlanarak, onaylı projeler ile denetim raporlarının DSİ'ye.

06/01/2012 tarihinde de DSİ tarafından Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına teslim edildiği, denetim faaliyetlerinin devamı sırasında 30/10/2011 tarihinde Danıştay 10. Dairesinin 2011/8365 esas sayılı ve Danıştay 13. Dairesinin 2011/2768 sayılı kararı ile yönetmeliğin yürütmesinin durdurulmasına ve yönetmeliğin dayanağı olan "4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununa 25/02/2011 tarih ve 27816 sayılı Mükerrer Resmi Gazetede yayınlanan 611 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ve Sosyal Sigortalar ve Genel ...

Sigortası ile Diğer Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına dair Kanunun 204 maddesi ile eklenen Geçici 14 maddesinin 1 fıkrasının (f) bendi'nin" Anayasa'ya aykırılığı nedeniyle Anayasa Mahkemesine başvurulmasına karar verildiği, dosya kapsamına göre yürütmeyi durdurma kararının 09/01/2012 tarihinde DSİ'ye tebliğ edildiği, aynı tarihte DSİ Su Yapıları Denetim Hizmetleri Komisyonu Başkanlığının internet sitesinde bir ilan yayınlandığı ve 13/05/2011 tarihli denetim hizmetlerine ilişkin yönetmeliğin yürütmesinin durdurulduğu ve faaliyetlere ikinci bir ilana kadar ara verildiğinin bildirildiği,

ayrıca DSİ Su Yapıları Denetim Hizmetleri Müdürlüğü tarafından DSİ Bölge Müdürlüklerine 17/01/2012 tarihli yazısı ile yönetmeliğin yürütmesinin 09/01/2012 tarihi itibariyle durdurulduğunu, davalar sonuçlanıncaya kadar HES projelerinin onay, inşaat denetimi ve kabul işlemlerinin bölge müdürlükleri tarafından 2010/16 sayılı Genelge doğrultusunda yapılması gerektiğinin bildirdiği,

Sanık ...'ın ... ...Adi Ortaklığı adına ...Barajı ve HES projesinde ... güvenliği uzmanı ve İSİG koordinatörü olarak görev yaptığı, sanık ...'ün ... AŞ.'de endüstri mühendisi olduğu ve şantiye mühendisi sıfatıyla derivasyon batardo kapağının montajında görevli olduğu, ...'nın ise ... AŞ'de makine mühendisi olduğu ve derivasyon batardo kapağının montajında görevli olduğu,

Toplam dört parçadan oluşan ve 110 ton ağırlığındaki derivasyon tüneli batardo kapaklarının, 09/02/2012 günü ...

AŞ. görevlileri ..., ..., formen ..., montaj işçileri tanıklar ... ve ... tarafından, akışa karşı yuvasına yerleştirme işlemi yapıldığı, ilk 24 saat içerisinde suyun 322-350 metre kotları arasında ve 28 metre yüksekliğine ulaştığı, ikinci 24 saat içerisinde ise 350-360 kotları arasında 18 metre daha yükseldiği ve ilk 48 saat içerisinde toplam 46 metre su yükseldiği, kapaklar yerleştirildikten sonra tünelden su akışı olması sebebiyle su sızdırmazlık testinin yapılmadığı, sanıkların beyanlarından anlaşıldığı üzere su sızıntısının fark edilmesine rağmen, bunun basıncın artması ile kesilecek bir sızıntı olduğunun düşünüldüğü,

tünel içerisindeki sızıntı sebebiyle yapılması gereken hidromekanik işlerin yapılamadığı, ilerleyen günlerde su sızıntısının giderek artması ve tünel içerisine yürüyerek girmenin imkansızlaşması üzerine 17.02.2012 günü tünelin çıkışından ... makinası ile birlikte tünele girilip durum tespiti yapılmak istenildiği, ancak sızıntı miktarının fazlalığı sebebiyle ve artan basıncın etkisiyle kapaklardan suyun suratli bir şekilde fışkırması sebebiyle kapaklara yaklaşık 25 metreden fazla yaklaşılamadığı, kapak etrafından ve beton derz aralarından su kaçağı olduğunun görüldüğü,

bu tespitin ancak ... makinesi ve dalgıç kıyafeti marifetiyle yapılabildiği, sonraki günlerde olay yeri incelemeleri ve beyanlar ile sabit olduğu üzere sızıntı miktarını düşürmek amacıyla, batardo kapaklarının önüne baraj göleti üzerinden yaklaşık 250 - 300 kum torbası atıldığı, ilk 1-3 gün arasında sızıntının azaldığı,

ancak kumun suyu geçirmesi nedeniyle sonrasında yeniden sızıntı miktarının arttığı,...Barajı ve HES Hidro-Mekanik Teçhizat Teknik Şartnamesinde müsaade edilen azami su sızıntısı miktarı 0,25 1/sn/m olduğu halde su tutulmaya başlanıldıktan sonraki dönem içerisinde bu miktarın çok üzerindeki bir su sızıntısının varlığına rağmen derivasyon tünelinin çıkışının önündeki mansap bölgesinde ve nehir yatağı içerisinde güvensiz olan bu bölgede gerekli güvenlik önlemi alınmadan işçi çalıştırmaya devam edildiği,

sızıntının devam ettiği 24/02/2012 günü batardo kapaklarının derivasyon tüneli giriş yapısındaki yerinden koptuğu, baraj sahasında biriken suların yaklaşık 9,5 x 8,5 metre ebatındaki tünelden mansap bölgesine tazyikli bir şekilde boşalmak suretiyle burada çalışan işçileri önüne katarak ... makinaları ile birlikte nehir yatağında sürüklediği, olay sebebiyle , ..., ... ve ...'in öldüğü, ..., ..., ..., ... ve ...'ın ise sele kapılarak kayboldukları ve yapılan tüm aramalara rağmen bulunamadıkları olayda;

Soruşturma aşamasında 14/03/2012 tarihinde DSİ'de görevli mühendisler tarafından düzenlenen bilirkişi raporunda belirtildiği üzere "su tutma aşamasının mümkün olduğunca uzun vadeye yayılabilmesi maksadı ile akım değerlerinin en düşük olduğu dönemlerde su tutma işleminin başlatılmasının gerektiği, akım yıllıklarındaki veriler dikkate alındığında...Barajı rezervuarında su tutulması için en uygun dönemin eylül-kasım dönemi olacağı,

şubat ayı ortalama akım değeri dikkate alındığında,...Barajının 24.02.2012 tarihinde olay anında 404.81 kotuna ve bu kotta da 77 milyon (77 hm3) kapasiteye ulaşması için geçen sürenin 12 gün olacağı ve bu sürenin dipsavak imalat ve montajlarının yapılabilmesi için yeterli olmadığı" yönündeki tespitine rağmen, 26/01/2012 tarihli yazısı ile şubat ayında projenin su tutmasına izin verilmesi sebebiyle ve 13/05/2011 tarihli denetim yönetmeliğinin yürütmesinin durdurulması sonrasında 17/01/2012 tarihli yazı ile DSİ Bölge Müdürlüklerine HES projelerinin onay,

inşaat denetimi ve kabul işlemlerinin 2010/16 sayılı Genelge doğrultusunda yapılması gereğinin bildirilmesine rağmen, 17/01/2012 tarihinden olay tarihine kadar olay yerinde yetkili DSİ personeli bulundurulmadığı ve denetim görevinin yerine getirilmediği anlaşılmakla; ilgili DSİ görevlileri hakkında ve dosya kapsamında bulunan tüm bilirkişi raporları ile de doğrulandığı üzere, kaza sebepleri arasında derivasyon tünelinin betonarme yapısındaki imalat hatalarının bulunduğu,

özellikle iki faz beton arasında pürüzlendirme yapılmayarak boşluklar bırakıldığı anlaşılmakla, derivasyon tüneli betonarme işlerini yaptığı anlaşılan ...LTD şirketi ile Parsu LTD. Şirketi görevlileri hakkında zamanaşımı süresi içerisinde suç duyurusunda bulunularak işlem yapılması mümkün görülmüştür.

1)Sanık ... hakkında kurulan mahkumiyet hükmünün incelenmesinde;

Oluş ve tüm dosya kapsamına göre sanığın 23/02/2010 tarihinde düzenlenen ... sözleşmesi ile ...-...Adi Ortaklığı bünyesinde ... güvenliği uzmanı olarak görevlendirildiği, sigortalı işe giriş bildirgesinde ... yeri adresi olarak...Barajı HES inşaat şantiyesinin kayıtlı olduğu, ...-...Adi Ortaklığı tarafından ...

Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilen evrak içeriklerine göre sanığın şantiye organizasyon şemasına göre, şantiyede ... güvenliği uzmanı olarak görevli olduğu ve birinci derecede sorumlu kişi olduğunun bildirildiği, yine müteahhit firma tarafından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına gönderilen yazıda sanığın şantiyenin ... güvenliği uzmanı olarak bildirildiğinin görüldüğü, sanığın ...-...Adi Ortaklığını temsilen koordinasyon toplantılarına katıldığı, toplantı tutanaklarında İSAG (A) uzmanı olarak imzasının bulunduğu, ...-...Adi Ortaklığı...Barajı şantiyesinde ...

Sağlığı ve Güvenliği Çalışma Raporlarını hazırladığı,...Barajı Hes ...

Sağlığı Güvenliği kurulu Noter Onaylı Defter Kayıtları ve Kurul Üyelerine ilişkin defter kayıtlarının tetkikinde, 17.06.2010- 31.07.2010- 31.08.2010- 15.09.2010- 10.10.2010- 12.11.2010- 28.12.2010- 29.03.2011 -30.04.2011- 31.05.2011- 30.06.2011- 23.07.2011- 23.08.2011 -13.09.2011- 17.10.2011- 30.11.2011- 20.12.2011- 27.01.2012 tarihli ... sağlığı ve güvenliği kurulunda İSAG uzmanı (A) ve İSAG Koordinatörü sıfatlarıyla üye olarak yer aldığı,

...AŞ. ve ...-...Adi Ortaklığı arasında düzenlenen...Barajı ve HES yapımına ilişkin sözleşmenin 35. Maddesine göre ... yerindeki ... sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınmasından müteahhit firma ...-...Adi Ortaklığının sorumlu olduğu, böylece müteahhitin birinci derecede sorumlu ... güvenliği uzmanı sıfatıyla sanığın ... yerinde kapsamlı bir acil durum planlaması yapılmaması ile barajda su tutma aşamasında, sızma miktarının müsaade edilen sınırların üzerinde olduğunun gözlenmesi ile tehlikeli olan mansap bölgesinin güvenlik altına alması,

bölgenin işçilerden arındırılarak girişin engellenmesi hususlarında gerekli değerlendirme ve faaliyetlerde bulunmaması nedeniyle asli kusurlu olduğu, açıklanan sebeplerle sanık hakkında kurulan mahkumiyet hükmünün oluş ve dosya kapsamına uygun olduğu anlaşılmakla;

Bozma ilamına uyularak yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanık müdafinin, kazanın mühendislik hataları sebebiyle ve teknik sorunlardan kaynaklı olduğuna, sanığın ... güvenliği uzmanı olarak teknik kararaların doğruluğunu denetleme yetkisinin olmadığına, kaza ile sanığın eylemleri arasında illiyet bağı bulunmadığına, yeni bir bilirkişi raporu alınarak kapsamlı kusur değerlendirmesi yapılması gerektiğine, eksik inceleme ile hüküm kurulduğuna, sanığın kusurunun bulunmadığına, teşdiden hüküm kurulmasının hatalı olduğuna ve sanığın beraatine karar verilmesi gerektiğine ilişkin temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün isteme uygun olarak ONANMASINA,

2) Sanıklar ... ve ... hakkında kurulan beraat hükümlerinin temyizen incelenmesine gelince ise;

Sanıklar ... ve ...'nın ... AŞ. bünyesinde görevli mühendis oldukları, 09/02/2012 tarihinde planlanan su tutma işlemi için derivasyon batardo kapaklarının derivasyon tüneli girişine montajı ile görevlendirildikleri, bu montaj işleminin 01/04/2010 tarihli ...-...Adi Ortaklığı ile ... AŞ.

Arasında düzenlenen sözleşme hükümleri ile hidro-mekanik teçhizat şartnamelerine uygun olarak yapılmasıyla sorumlu oldukları, bu sorumluluğun yerine getirilmesi bakımından kendileri ile birlikte görevlendirilen ...

AŞ.'de görevli montaj işçilerine emir ve talimat verme konusunda tam yetkili oldukları, montajın yapıldığı sırada sanık ve tanık beyanlarından da anlaşılacağı üzere tünel girişinden yoğun bir şekilde su akışının olduğu ve ilk kapağın indirilmesi ile birlikte akan suyun kapağı aşarak 1,5 metre yüksekliğe ulaştığı, her ne kadar hidro-mekanik teçhizat şartnamesinde kapağın akışa karşı indirilmesini yasaklayan bir hüküm bulunmasa dahi montajın inşaat yapılarına doğru şekilde monte edilebilmesi için tüm tedbirlerin alınması gerektiğinin belirtildiği,

derivasyon kapak yuvalarının montajı ile derivasyon batardo kapaklarının montajı arasında geçen süre ve akışın yoğunluğu dikkate alındığında kapak yuvaların montaja uygun olmayabileceği, kapak yuvalarının temiz olup olmadığının ve kapağın yuvalara tam oturup oturmadığının tespitine ilişkin bir tutanak düzenlenmediği, her ne kadar sanıklar tarafından olaydan bir gün önce yuvalarda temizlik yapıldığı belirtilmiş ve buna ilişkin fotoğraflar dosyaya sunulmuş ise de, fotoğraflardan görüleceği üzere temizliğin ... makinası kepçesi vasıtasıyla yapıldığı,

bu şekildeki tehlikeli yapılarda gösterilen şekilde etkin bir temizliğin yapılmasının mümkün olmadığı gibi hava püskürtülerek temizlik yapıldığına dair kesin bir delilin dosyada bulunmadığı, şartnameye göre yüklenici ...

AŞ'nin batardo kapak parçalarını, elle kumanda edilen düzeneği ile yakalayan ve bırakan yarı otomatik kaldırma kirişi temin edeceği ve montajın kaldırma kirişi vasıtası ile yapılmasının şart koşulmasına rağmen montajın sanık beyanları ve montaja ilişkin fotoğraflarda görüleceği üzere çelik halatlar ile yapıldığı ve kaldırma kirişi temin edilmesine rağmen montaj sırasında kullanılmadığı, bu sebeple kapaklara ilk aşamada müdahalenin zorlaştığı ve tamamen su altında kalması sonrasında yerinden çıkarılmasının imkansız hale geldiği,

ayrıca sanık ve tanık beyanlarından anlaşıldığı üzere hidro-mekanik teçhizat şartnamesinde öngörülen şantiye kapak testlerinin şartname hükümlerinde göre yapılmadığı anlaşılmakla, şartname hükümlerine aykırı şekilde montaj yapan, kapakların montajı sonrasında su sızıntısını şartnamedeki kabul edilebilir oranı aştığının gözlenmesine,

şartnamede öngörülen sızdırmazlık testinin yapılamamasına ve montaj sonrasında koordinasyon toplantılarında sızıntı miktarının giderek arttığı hususunda bilgi sahibi olunmasına rağmen sorunun çözümüne yönelik hiç bir sorumluluk almayan sanıkların meydana gelen olayda asli kusurlu oldukları, açıklanan sebeplerle sanıklar hakkında kurulan mahkumiyet hükümlerinin oluş ve dosya kapsamına uygun olduğu anlaşılmakla;