Karar Özeti
12. Ceza Dairesi 2022/6687 E. , 2026/1554 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Ceza Dairesi SAYISI : 2021/1822 E., 2021/1328 K. DAVA : Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat HÜKÜM : İstinaf başvurularının esastan reddi TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama İlk Derece Mahkemesince verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliy
Karar Detayı
12. Ceza Dairesi 2022/6687 E. , 2026/1554 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Ceza Dairesi SAYISI : 2021/1822 E., 2021/1328 K. DAVA : Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat HÜKÜM : İstinaf başvurularının esastan reddi TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama İlk Derece Mahkemesince verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; davacı tarafından temyizi üzerine yapılan ön inceleme neticesinde 6100 sayılı HMK'nın 361/1. ve 5271 sayılı CMK'nın 298/1. maddesindeki temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilmekle, işin esasına geçildi; I. HUKUKÎ SÜREÇ İlk Derece Mahkemesince davacının haksız gözaltı, tutukluluk, arama el koyma, kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan, kanuna uygun olarak tutuklandığı hâlde makul sürede yargılama mercii huzuruna çıkarılmama ve bu süre içinde hakkında hüküm verilmeme, yakalama veya tutuklama nedenleri ve haklarındaki suçlamalar kendilerine açıklanmama, tutuklama işlemine karşı Kanunda öngörülen başvuru imkânlarından yararlandırılmama, cezaevi harcamaları nedeniyle 200.000,00 TL maddi ve 800.000,00 TL manevi tazminatın gözaltı tarihi olan 11.08.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile ödenmesine ilişkin talebinin kısmen kabulü ile davacının görevden ihraç edildiği 31.08.2016 tarihinden 07.03.2017 olan tahliye tarihine kadar asgari ücret üzerinden hesaplama yapılmak suretiyle 9.973,18 TL maddi ve 40.000,00 TL manevi tazminatın gözaltı tarihi olan 11.08.2016 tarihinden işleyecek yasal faizi ile davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili ile davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince maddi tazminatın ve faiz başlangıç tarihinin belirlenmesine ilişkin kısmından "9.973,18 TL'nin göz altı tarihi olan 11/08/2016" ibaresinin çıkartılması, yerine "4.493,76 TL maddi tazminatın ihracın kesinleştiği tarih olan 29/11/2016" ibaresinin yazılması suretiyle düzeltilerek istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiş, davacı tarafından temyiz kanun yoluna başvurulması üzerine, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca hükmün onanmasına karar verilmesi görüşünü içeren Tebliğname ile dava dosyası Daireye tevdi edilmiştir. II. TEMYİZ SEBEPLERİ Davacının temyiz sebepleri; dava dilekçesinde CMK 141/l-a, d, g, k, i ve j maddesine ilişkin olarak hukuka aykırılıkları talep etmesine rağmen taleplerine ilişkin hiçbir tazminata hükmedilmediği gibi belirtilen hususlarla ilgili değerlendirme dahi yapılmadığını, sosyal, ekonomik durumu, mesleki, ailevi ve sosyal yaşantısı üzerindeki etkileri göz önünde bulundurulduğunda hükmedilen manevi tazminatın eksik olduğuna ilişkindir. III. DAVANIN KONUSU İlk Derece Mahkemesince, tazminat talebinin dayanağı olan Gaziantep 10. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2018/2 Esas, 2018/538 Karar sayılı ceza dosyası kapsamında, davacının silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 11.08.2016 - 07.03.2017 tarihleri arasında 208 gün gözaltında ve tutuklu kaldığı, yapılan yargılama neticesinde beraatine karar verildiği, beraat kararının 19.12.2018 tarihinde kesinleştiği, kesinleşen beraat kararının davacıya tebliğ edilmediği, gözaltı ve tutuklama tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 5271 sayılı CMK'nın 142. maddesinde öngörülen süre içinde yetkili ve görevli mahkemeye davanın açıldığı, davacı tarafından aynı konuda açılan davanın bulunmadığı, tutukluluk süresinin infaz gördüğü ve mahsuba konu yapılmadığı, kanunda öngörülen yasal şartların oluştuğu belirlenerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesince kısmen kabul edilen davada, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından maddi tazminatın indirilmesi ve faiz başlangıç tarihinin ihraç kesinleşme tarihinden başlatılması suretiyle düzeltilerek istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir IV. GEREKÇE VE KARAR Davacının kamu görevinden 10.08.2016 tarihinde uzaklaştırılıp, 31.08.2016 tarihinde meslekten çıkarıldığı, 29.11.2016 tarihinde meslekten çıkarma kararının kesinleştiği, temyiz incelemesi sırasında görevine iade edildiğinin anlaşıldığı, bu itibarla kanunda öngörülen yasal şartlar oluşmadığı halde davacı lehine maddi tazminata hükmedilmesi temyiz edenin sıfatına göre bozma nedeni yapılmamıştır. Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre davacının sair temyiz sebeplerinin reddine, ancak; 1-Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, davacı lehine hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak miktarda eksik manevi tazminata hükmolunması, 2-5271 sayılı Kanun'un 141 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan, tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilen, (d) bendinde; kanuna uygun olarak tutuklandığı hâlde makul sürede yargılama mercii huzuruna çıkarılmayan ve bu süre içinde hakkında hüküm verilmeyen, (g) bendinde; yakalama veya tutuklama nedenleri ve haklarındaki suçlamalar kendilerine, yazıyla veya bunun hemen olanaklı bulunmadığı hâllerde sözle açıklanmayan, (i) bendinde; hakkındaki arama kararı ölçüsüz bir şekilde gerçekleştirilen, (j) bendinde; eşyasına veya diğer malvarlığı değerlerine, koşulları oluşmadığı halde el konulan veya korunması için gerekli tedbirler alınmayan ya da eşyası veya diğer malvarlığı değerleri amaç dışı kullanılan veya zamanında geri verilmeyen, (k) bendinde; yakalama, adli kontrol veya tutuklama işlemine karşı Kanunda öngörülen başvuru imkânlarından yararlandırılmayan, kişilerin maddî ve manevî her türlü zararlarını, Devletten isteyebileceği hüküm altına alınmıştır. Davacının dava dilekçesinde diğer nedenlerle ilgili de tazminat talebinde bulunduğu ancak mahkemece davacının belirtilen tazminat talebi hakkında olumlu ya da olumsuz bir değerlendirme yapılmadan yalnızca gözaltı ve tutuklama koruma tedbiri yönünden inceleme ve araştırma yapılarak hüküm kurulduğu anlaşılmakla; bu hususta tazminat koşullarının oluşup oluşmadığının tartışılması suretiyle davacının taleplerine dayanak tüm bilgi ve belgeler Yargıtay denetimine elverişli olacak şekilde dosya arasına alınarak yapılacak değerlendirme neticesinde karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ve değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, Hukuka aykırı olup, açıklanan nedenlerle davacının temyiz istemleri yerinde görüldüğünden Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin kararının 5271 sayılı CMK'nın 302/2. maddesi gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA, Dava dosyasının, 5271 sayılı CMK'nın 304/2-b maddesi uyarınca Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 18.02.2026 tarihinde karar verildi.
Özgün Analiz
Olay Özeti: Silahlı terör örgütüne üye olma suçlamasıyla 208 gün gözaltında ve tutuklu kaldıktan sonra beraat eden ve bu arada meslekten çıkarılan davacı, CMK 141/1'in birden çok bendine dayanarak 200.000,00 TL maddi ve 800.000,00 TL manevi tazminat istemiştir. İlk Derece Mahkemesi 9.973,18 TL maddi ve 40.000,00 TL manevi tazminata hükmetmiş, Bölge Adliye Mahkemesi maddi tazminatı 4.493,76 TL'ye indirip faiz başlangıcını ihracın kesinleştiği tarihe çekerek düzeltmiş, 12. Ceza Dairesi kararı bozmuştur.
Hukuki İlke: Dava dilekçesinde CMK 141/1'in (a), (d), (g), (i), (j) ve (k) bentlerine dayanılmışsa mahkeme yalnızca gözaltı ve tutuklama yönünden inceleme yapmakla yetinemez; her bir bent bakımından tazminat koşullarının oluşup oluşmadığını olumlu ya da olumsuz tartışmak ve dayanak belgeleri denetime elverişli biçimde dosyaya almak zorundadır; manevi tazminat da hak ve nesafete uygun makul bir miktar olmalıdır.
Uygulama Sonucu: Bozma: Daire, manevi tazminatın ölçütlere uymayacak biçimde eksik belirlenmesini ve dilekçedeki diğer bentlere dayanan taleplerin hiç değerlendirilmemesini hukuka aykırı bulmuş; temyiz incelemesi sırasında göreve iade edildiği anlaşılan davacı lehine koşulları oluşmadan maddi tazminata hükmedilmesini ise temyiz edenin sıfatına göre bozma nedeni yapmamıştır.
Dava Strateji Notu: Bu emsal, göreve iade edilen kamu görevlisinin maaş kaybına dayalı maddi tazminat zemininin Yargıtay nezdinde zayıfladığını gösterir; davacı vekili stratejisini manevi tazminatın makul düzeye çıkarılmasına ve 141/1'in ihmal edilen bentlerinin tartıştırılmasına odaklamalıdır.