Yargıtay 13. Hukuk Dairesi E.2005/1874 K.2005/9749

4721 S. TÜRK MEDENİ KANUNU [ Madde 2 ]

4721 S. TÜRK MEDENİ KANUNU [ Madde 4 ]

"İçtihat Metni"

Taraflar arasındaki kredi sözleşmesinin değişen koşullara uyarlanması davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşuldu düşünüldü.

Davacı, E......Sivas Şube Müdürlüğünden 29.2.2000 tarihinde 35.000 DM. konut kredisi aldığını, borcunu 36 aylık taksitle ayda 1351,18 DM. olarak ödemekte iken, ülkeyi sarsan ağır ekonomik bunalım sonrası M......Bankasının döviz kurunu sabitleme kararından vazgeçip dalgalı kura geçmesi sonucu şok devalüasyon ve TL. değerinde önemli düşüşler meydana geldiğini ve DM. kurunun bir anda 320.000 TL. den 500.000 TL.nin üzerine çıktığını, böylece emekli devlet memuru olduğundan edimini ifa etmesinin im-kansızlaştığınr;- ortaya çıkan imkansızlığın kendisinin öngöremeyeceği olağanüstü ve objektif bir imkansızlık olduğunu savunarak borcunun kriz öncesi döviz kuru olan 320.000 TL. üzerinden uyarlanmasını istemiştir.

Davalı davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece; anılan bilirkişi raporu doğrultusunda "davacı tarafından ilk taksidi 28.9.2004 tarihinden başlamak üzere toplam 3.374.317.693 TL olan borcunun 15 taksitte aylık 224.954.444 TL.lik taksitler halinde ödenmesine" şeklinde davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacının E......'tan 29.2.2000 tarihinde 35.000 DM. konut kredisi aldığı ve bu krediyi faiziyle birlikte 36 aylık taksitle aldığı döviz cinsinden parayla ödemek üzere bankaya ödemek konusunda sözleşme yaptığı uyuşmazlık konusu değildir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık DM. cinsinden ödenmesi kararlaştırılan kredi borcunun günün ekonomik koşulları altında çekilmez hal alması ve böylece işlemin temelinin çökmesi olgusuna dayalı kredi borcunun uyarlanması isteğine ilişkindir.

Sözleşme hukukuna egemen olan sözleşmeye bağlılık (ahde vefa-gacta sund servanda) ilkesi hukukumuzda da kabul edilmiştir. Bu ilkeye göre sözleşme, yapıldığı andaki gibi aynen uygulanmalıdır. Karşılıklı borç doğuran akitlerde taraflardan biri için sonradan ağırlaşmış, kararlaştırılan edimler dengesi sonradan ortaya çıkan olaylar nedeniyle değişmiş olsa bile, borçlu (denge aleyhine bozulan taraf) sözleşmedeki edimini aynen ifa etmelidir.

Gerçekte sözleşmeye bağlılık ilkesi, hukuki güvenlik, doğruluk, dürüstlük kuralının bir gereği olarak sözleşme hukukunun temel ilkesini oluşturmaktadır. Ancak bu ilke, özel hukukun diğer ilkeleriyle sınırlandırılmıştır.

Sözleşme yapıldığı andaki karşılıklı edimler arasında var olan denge, sonradan şartların olağanüstü değişmesiyle taraflardan biri aleyhine katlanılamayacak derecede,-büyük ölçüde bozulabilir. İşte bu durumda sözlemeye bağlılık ve sözleşme adaleti ilkeleri arasında bir çelişki hasıl olur ve artık bu ilkeye sıkı sıkıya bağlı kalmak adalet, hakkaniyet ve objektif hüsnüniyet (MK. 2, 4. md) kaidelerine aykırı bir durum yaratır hale gelir. Hukukta bu zıtlık (Cla-usula rebus Sic Stant ibus-Beklenmeyen hal şartı - sözleşmenin değişen şartlara uydurulması) ilkesi ile giderilmeye çalışılmaktadır.

Ülkemizde yıllardır süren enflasyon eşya fiyatlarındaki beklenilenin üzerindeki artışlar Türk Parasının yabancı paralara karşı sürekli değer kaybetmesi toplumun yaşamını ağırlaştırmakta ve huzursuzluk kaynağı olmaktadır. İşte bu açık olgu karşısında kredi veren bankaların enflasyonun rizikolarından korunmak amacıyla dövize endeksli kredi sözleşmeleri düzenledikleri bir gerçektir.

Devalüasyon ve ekonomik krizlerin bir anda oluşmadığı belli ekonomik dar boğazlardan sonra meydana geldiği de bilinen bir gerçektir. Yabancı para karşısında sürekli değer kaybeden Türk Parası yerine döviz İle sözleşme yapan ve borç altına girenlerin ülkedeki geçmişte yaşanan yüksek enflasyon ve ekonomik krizler karşısında dövizle borçlanmada bu tür artışların yaşanabileceğini öngörmesi, dövizin seyri karşısında davalının bunu tahmin etmesi gerekir.

Kaldı ki davanın dayandırıldığı olaylardan sonra dövizin seyri karşısında da İşlem temelinin de çökmesinden bahsedilmesi mümkün değildir. Açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, hükmün bozulması gereklidir.