Yargıtay 15. Hukuk Dairesi E.2007/5033 K.2008/1522

Davacı-k.davalı Tasfiye Halinde Antalya Su İşletmeleri A.Ş. ile davalı-k.davacı ASAT Antalya Su ve Atık Su İdaresi Genel Müdürlüğü arasında çıkan anlaşmazlığın çözülmesi için seçilen Dr.Wolfgang Peter, Dr.Pierre A.Karrer ve Prof.Dr. ...’dan oluşan Hakem kurulu tarafından verilen 25.10.2004 tarihli kararın duruşmalı olarak temyizen tetkiki davalı-k.davacı ASAT Antalya Su ve Atık Su İdaresi Genel Müdürlüğü vekili tarafından istenmiş ve dosya Antalya 2.Asliye Ticaret Mahkemesince 17.07.2007 tarih ve 2007/82-106 sayılı yazı ile gönderilmiş ise de davetiye masrafı bulunmadığından duruşma isteğinin reddiyle incelemenin evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- KARAR -

Taraflar arasındaki uyuşmazlık 25.11.1996 tarihli Su ve Atıksu Hizmetlerinin verilmesine ilişkin olarak imzalanan sözleşmeden kaynaklanmıştır. Davacı ve karşı davalı ANTSU yüklenici, davalı ve karşı davacı ASAT ise iş sahibidir. Asıl davada 30.730.293 $’ın davalıdan tahsili, birleşen karşı davada ise 42.336.407 $’ın tahsili talep edilmiş, hakemlerce iki davanın kısmen kabülüne dair verilen karar davalı ve karşı davacı ASAT vekilince temyiz edilmiştir.

Hakemlerce verilen karara karşı, davalı ve karşı davacı ASAT tarafından hakem kararının iptâli için açılan davada, yanlar arasında imzalanan sözleşmenin Milletlerarası Tahkim Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden önce imzalanması sebebiyle hakem kararının iptâl davası yoluyla değil HUMK’nın 516 ve devamı maddelerindeki hükümler dairesinde temyiz incelemesine tabi olduğu kabul edilerek iptâl davasında verilen hüküm bozulmuş ve direnme kararı da Dairenin bozma kararı doğrultusunda sonuçlanmıştır. Hukuki bu süreçten sonra hakem kararı mahkemece taraflara tebliğ edilmiş olup davalı ve karşı davacı ASAT vekilince temyiz edilmiştir. Açıklanan nedenlerle hakem kararının temyizen incelenmesi yoluna gidilmiştir.

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulu’nun 28.1.1994 günlü ve Esas: 1993/4, Karar:1994/1 Sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında taraflar tahkim sözleşmesi veya şartında hakemlerin, uyuşmazlığı maddi hukuk kurallarına göre çözümlenmelerini öngördükleri takdirde, buna aykırı karar verilmesinin temyiz nedeni oluşturacağı kabul edilmiştir. Taraflar arasındaki hakem şartında, (sözleşmede) uyuşmazlığın Türk Maddi Hukuk kurallarına, kanunlara ve sözleşmelerine göre çözümlenmesi kabul edilmiştir. Bu nedenle temyiz konusu karar HUMK’nın 533. maddesinde sayılan nedenlerle ve yasa ve sözleşme hükümlerine aykırılıklar halinde de bozulabileceğinden dosya ve temyiz nedenlerinin bu doğrultuda incelenmesi gerekli görülmüştür.

Yanlar arasında imzalanan sözleşmenin 10.4.4.C maddesinde hakemlerin uyuşmazlığı cari kanunların maddi hukuk normlarını ve usul kurallarını dikkate alarak çözümleyecekleri kararlaştırılmıştır. Sözleşmenin 11.maddesine göre de “Cari Kanunlar” Türkiye Cumhuriyeti’nin Kanunları anlamına gelir.

Dolayısıyla hakemlerce yapılan yargılamada, usuli açıdan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunun hükümleri ile maddi hukuk bakımından da Cari Türk Kanunlarının hükümleri ile sözleşme ve eklerinin dikkate alınması zorunludur.

Bu nedenle hakemlerce düzenlenen görev belgesinde HUMK’daki hükümlerin yerine İBA (Uluslararası Barolar Birliği) kurallarının esas alınması suretiyle tarafların sözleşmede kararlaştırdıkları usul hükümlerinin gözardı edilmesi hakemlere verilen görev ve yetkinin aşılması anlamına gelir.

Buna bağlı olarak da bilirkişi seçiminin HUMK’nın özellikle 276.maddesine aykırı bulunması, taraflarca seçilen bilirkişilerin verdikleri rapor birbiriyle çeliştiği halde yeniden bir rapor alınmadan ve çelişkiler giderilmeden sonuca varılması da doğru olmamıştır. Keza HUMK’nın 527.maddesi gereğince şahitlerin dinlenmesi mahkemenin yetkisinde iken hakemlerce doğrudan dinlenen tanıkların ifadelerinin karara esas alınması da yerinde olmamıştır.

Kısaca hakemlerin sözleşmede kararlaştırılan usul hükümlerine riayet etmeden ayrı bir usul sonucunda oluşturulan ve böylece yargılamayı etkileyen, savunma haklarını kısıtlayan karar oluşturulması doğru olmamıştır.

Yapılacak iş; sözleşme uyarınca HUMK’daki hükümler dairesinde yargılamanın yürütülüp mer’i Türk Kanunları ile sözleşme ve eklerindeki hükümler dikkate alınarak ve kararın temyiz edilmemek suretiyle kesinleşen hususlar da gözönünde tutularak usulüne uygun biçimde seçilecek bilirkişilerden alınacak rapor doğrultusunda hüküm kurmaktan ibarettir. Bu hususlar üzerinde durulmadan yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, kararın bozulması uygun bulunmuştur.