Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2021/20828 K.2023/8830

Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacının istinaf başvurusunun esastan reddine, davalıların istinaf başvurusunun kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve davalı ... AŞ vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı ... vekili asıl ve birleştirilen davada, davalıların işleteni, sürücüsü ve trafik sigortacısı olduğu aracın karıştığı kazada davacının yaralandığını ve malul kaldığını, kazanç kaybına uğradığını, tedavi ve yol masrafının bulunduğunu, kaza sebebi ile aracının hasarlandığını ve motor giysilerinin kullanılamaz hale geldiğini açıklayıp fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydı ile araç hasarı ve motosiklet giysileri için 10.000,00 TL, bedensel zarar nedeni ile 2.000,00 TL maddi, 30.000,00 TL manevi tazminatın tahsiline karar verilmesini talep etmiş, ıslah dilekçesi ile maddi tazminat talebini artırmıştır.

Davacı ... vekili, aynı kaza nedeni ile motosiklette yolcu olan davacının yaralandığını ve malul kaldığını açıklayıp fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydı ile 3.000,00 TL maddi, 40.000,00 TL manevi tazminatın tahsiline karar verilmesini talep etmiş, ıslah dilekçesi ile maddi tazminat talebini artırmıştır.

II. CEVAP

Davalılar kusura ve tazminat miktarına itiraz ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen tarih ve ... kararı ile davanın kısmen kabulü ile asıl davada 8.250,00 TL maddi tazminatın, birleştirilen 2010/175 Esas ... davada 80.523,50 TL maddi, 5.000,00 TL manevi tazminatın, birleştirilen 2011/70 Esas ... davada 232.519,36 TL maddi, 15.000,00 TL manevi tazminatın tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalılar istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı ... vekili istinaf dilekçesinde; hükme esas alınan kusur bilirkişisi raporunun hatalı olduğunu, ceza yargılamasında alınan bilirkişi raporuyla çelişki bulunduğunu, tazminat hesabında davacının mesleğinin dikkate alınmadığını, geçici iş göremezlik zararına hükmedilmesi gerektiğini, kazaya karışan motosikletin pert total sayılmasının hatalı olduğunu, araç hurdasını talep etmedikleri halde üzerlerine bırakıldığını, koruyucu giysi bedellerinin az belirlendiğini, hükmedilen manevi tazminat miktarının az olduğunu belirterek istinaf yoluna başvurmuştur.

Davalılar ... ile ... vekili istinaf dilekçesinde; davaların yetkisiz mahkemede açıldığını, birleştirme kararlarının hatalı olduğunu, hükme esas alınan kusur bilirkişisi ve maluliyet raporlarının hatalı olduğunu, davalı ...'ın maluliyet raporları arasındaki çelişkilerin giderilmediğini, vekalet ücretlerinin hatalı belirlendiğini, davanın HDI Sigorta A.Ş'ye ihbar edilmediğini belirterek istinaf yoluna başvurmuştur.

Davalı Euro (...) Sigorta A.Ş vekili; mahkemece poliçe limiti gözetilmeden karar verildiğini, yargılama giderlerinin hatalı bulunduğunu, manevi tazminat taleplerinden sorumlu tutulmamalarına rağmen bu yöndeki yargılama giderleri ve vekalet ücreti yönünden sorumluluklarına karar verildiğini, davalı yolcu ... yönünden ... ...'ın %25 oranındaki kusurunun değerlendirilmediğini, yolcu ...'ın müterafik kusurlu olduğu gözetilerek indirim yapılmadığını, davacıların gelirlerinin hatalı belirlendiğini, ...'ın maluliyet raporları arasındaki çelişkinin giderilmediğini, avans faizine hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirterek istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen tarih ve ... kararı ile, kusur oranında ve maddi tazminata ilişkin hesaplamada isabetsizlik bulunmadığı, davalı ... şirketinin aracın hurdasını almaya zorlanamayacağı, takdir edilen manevi tazminat miktarlarının yerinde olduğu, davacı ...'ın maluliyet durumunun mesleğine göre ATK raporu ile belirlendiği, bu davacının memur olması nedeniyle geçici iş göremezlik zararına hükmedilemeyeceği, davalı ... şirketinin merkezinin mahkemenin yetki alanı içinde kaldığı, davacıların kask taktıkları anlaşılmakla müterafik kusurlarının bulunmadığı,

kazaya karışan aracın kamyon olması nedeni ile avans faizine hükmedilmesinde isabetsizlik bulunmadığı gerekçesi ile davacının ve davalıların bu yönlerdeki istinaf başvurularının esastan reddine, davalı ... şirketinin yargılama giderlerinden poliçe limiti ile sınırlı sorumlu olması nedeni ile davalının bu yöndeki istinaf başvurusunun kabulü ile kararın bu yönde düzeltilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı ... AŞ vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, kusur durumunun hatalı olduğunu, maluliyet oranlarının tespitinde davacı ...'ın meslek grup numarasının hatalı belirlendiğini, geçici iş göremezlik döneminde yaşamsal faaliyetlerini sürdürmesi için daha fazla efor sarfedeceğinden davacı memur olsa da geçici iş göremezlik talebinin kabulüne karar verilmesi gerektiğini, araç hasarına ilişkin tespitlerin hatalı olduğunu, araç hurdasının davalı ... şirketinde kalması talep edildiği halde bu talebinin hukuka aykırı olarak reddedildiğini, motosiklet giysileri için hesaplanan miktarı kabul etmediklerini belirterek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... AŞ vekili, birleştirilen 2011/70 Esas ... davada poliçe limiti aşılacak şekilde tazminata karar verildiğini, bakiye ilam harcı ve vekalet ücreti yönünden poliçe limiti ile sınırlı sorumlu olduklarını, davacı ... yönünden yapılan tazminat hesabında esas alınan gelirin hatalı olduğunu, davacının maluliyet oranının hatalı belirlendiğini, maluliyete esas alınan mesleğin ispat edilemediğini, avans faizine hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, trafik kazasından kaynaklanan tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 27 nci, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, Borçlar Kanununun 41 ve 46 ncı maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin ve davalı ... AŞ vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Davacı vekilinin kusura yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde,

2. Davacı vekili, meydana gelen çift taraflı kazada davacının yaralandığını ve malul kaldığını, araçta ve motor giysilerinde hasar meydana geldiğini açıklayıp tazminat talebinde bulunmuş, mahkemece davalıların meydana gelen kazada %75 oranında kusurlu olduğu kabul edilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Varılan sonuç dosya kapsamına uygun düşmemektedir.

Kaza tespit tutanağına göre kazanın, davalılardan ...'un sevk ve idaresindeki kamyon ile trafiğe kapalı orta ayırıcıdan dönerken aynı istikamette seyreden davacı ...'ın sevk ve idaresindeki motosiklet ile kamyonun sol ön lastiğine çarpması şeklinde gerçekleştiği, davacı motosiklet sürücüsünün meydana gelen kazada kusurunun bulunmadığı, davalı sürücünün kusurlu olduğu belirtilmiştir.

Davalı sürücünün sanık olarak yargılandığı ceza davasında alınan kusur bilirkişi raporunda davacı sürücünün kusursuz olduğu tespit edilmiş, ceza mahkemesince de davalının tam kusuruna göre karar verilmiştir.

Eldeki davada kusur oranının tespitine yönelik alınan raporda ise davacının hız kurallarının üzerinde hızla seyrettiği gerekçesi ile meydana gelen kazada %25 oranında kusurlu olduğu belirtilmiş mahkemece de bu oran karara esas alınarak yazılı olduğu üzere karar verilmiştir.

Davacı vekili kusura ilişkin itirazında, sevk ve idaresindeki aracın marka ve modelinin dikkate alınmadığını, davacının idaresindeki aracın L3 sınıfında motosiklet olması nedeni ile uyması gereken hız limitinin daha yüksek olduğunu ve davacının bu hız limitlerini aşmadığını, kaza yerinin trafiğe kapalı orta ayraç olması ve bölünmüş yol olması nedeni ile aniden dönüş yapan davalı ... nedeni ile davacının alabileceği önlem olmadığını, bu hususların raporda irdelenmediğini belirterek rapora itiraz etmiş, mahkemece davalının itirazları hakkında bir karar verilmeksizin ve ceza dava dosyasında alınan kusur raporu ile eldeki davadaki kusur raporu arasındaki çelişkiler giderilmeksizin karar verilmiştir.

818 ... Borçlar Kanunu'nun 53. maddesi (6098 ... Türk Borçlar Kanunu'nun 74. md.) gereğince; hukuk hakimi, kusurun bulunup bulunmadığı ve oranına ilişkin ceza mahkemesi kararı ile bağlı olmadığı gibi, kusura ilişkin saptamaya dayanan beraat kararı ile de bağlı değil ise de; hukuk hakimi, ceza mahkemesince belirlenmiş ve kesinleşmiş olan maddi olgu ile bağlıdır.

Kusur durumu ile ilgili olarak ceza mahkemesinin kazanın oluş şekline/maddi olguya ilişkin kabulü ile eldeki davadaki maddi olgu/kusur saptaması arasında çelişki doğmuştur.

Bu durumda mahkemece; yargılamada birliğin sağlanması ve yargıya olan güvenin sarsılmaması bakımından ceza mahkemesince alınan ve karara esas kabul edilen kusur bilirkişi raporu ile mahkemenin aldığı bilirkişi raporu arasında çelişki bulunduğu gözetilerek, kusurun ve maddi olgunun belirlenmesine ilişkin olarak tüm dosya kapsamına göre, kazadaki tarafların kusur durumlarının belirlenmesi konusunda tarafların itirazlarının tartışıldığı, ayrıntılı, gerekçeli, denetime elverişli ve çelişkileri giderir şekilde rapor alınması ve oluşacak sonuca göre karar verilmek üzere hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

Davacı vekilinin araç hasarına yönelik temyiz itirazının incelenmesinde, 3. Davacı vekili, davaya konu kazada hasarlanan aracın hurdasının davalı ... şirketine verilmesini talep etmiş, mahkemece bu talebin reddine karar verilmiştir. Karar bu yönüyle de hatalı olup bozmayı gerektirmektedir. Onarım masraflarının, aracın rizikonun gerçekleştiği tarihteki değerini aşması veya aracın onarım kabul etmez bir hale geldiğinin tespit edilmesi durumunda, araç tam hasara uğramış sayılır. Bu durumda, aracın Karayolları Trafik Yönetmeliğinin ilgili maddesi hükümleri doğrultusunda hurdaya ayrıldığına dair hurda tescil belgesi sigorta şirketine ibraz edilmeden araç sahibine sigorta tazminatı ödenmez.

Davalı ... meydana gelen hasar bedelini tamamen poliçe limitleri içerisinde ödeme yükümlülüğü altında olup, sigortalı araç hurdasını sigorta ettirenin kendisine verilmesi istenmedikçe sigortacı tarafından davacı ... ettirenin uhdesinde bırakıp hurda bedelini tazminattan düşmesi olanaklı değildir. Zira aslolan araç zarar bedelinin tamamen karşılanmasıdır. Bu nedenle sigortalıdan seçimlik hakkının sorulması, aracın hurdasının kimde bırakılacağı hususunun sigortalının tercihine göre belirlenmesi, aracın hurdasının sigortacıya bırakılması yönünde tercihte bulunulması halinde sigortalının Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları B.2.2.3. maddesi gereğince Karayolları Trafik Yönetmeliğinin kendisine yüklediği yükümlülükleri yerine getirmesi gerekir.

Somut olaya bakıldığında; davacı vekili aracın hurdasının davalı ... şirketine verilmesini talep ederek maddi tazminat talebinde bulunmuş, hükme esas alınan bilirkişi raporunda aracın tamirinin ekonomik olmadığı, hurdaya ayrılmasının uygun olduğu belirtilmiştir.

Yukarıda anlatılanlar ışığında bakıldığında, davacı taraf aracın hurdasını/sovtajını açıkça kabul etmedikçe hurdanın davacıda kalacağının kabulü ile karar verilmesi doğru görülmemiştir. Buna göre aracın hurdasının davalı ... şirketinde kalacağı gözetilerek karar verilmek üzere de hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

Davalı ... şirketinin tazminat hesabına yönelik temyiz itirazının incelenmesinde,

4.Davacı ... vekili, davacının meydana gelen kaza nedeni ile malul kaldığını açıklayıp iş göremezlik talebinde bulunmuştur. Mahkemece tazminat hesabına yönelik olarak alınan raporda davacının gelirinin rapor tarihindeki asgari ücrete oranı esas alınarak tazminat hesabı yapılmış, mahkemece de anılan rapor hükme esas alınarak karar verilmiştir. Varılan sonuç dosya kapsamına uygun düşmemektedir.

818 ... BK'nın 46 ncı maddesi, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden ... zararları, haksız fiil sorumluluğu kapsamında tazmini gereken zararlar arasında düzenlemiştir. Davacı taraf da bu düzenleme gereği, davaya konu kazadaki yaralanması sebebiyle bilirkişi raporu doğrultusunda zararın tamamını talep etmiştir. Ancak hükme esas alınan bilirkişi raporundaki hesaplamalar, hatalı yapılmış olup rapor hüküm kurmaya elverişli değildir.

Çalışma gücünün kısmen kaybına ilişkin zarar talebi, kişinin tüm yaşamı boyunca katlanacağı, geleceğe yönelik zararının da giderimi amacını taşıyan bir talep olduğundan, kişinin hak kazanacağı tazminat miktarının doğru belirlenebilmesi bakımından, çalışma gücü kaybına yol açan kaza tarihindeki gerçek ve net gelirinin doğru belirlenmesi önemlidir.

Hesaplama yapılırken, davacının kaza tarihinden hesap tarihine kadar ki gelirini gösteren belgelerin temin edilmesi, bu belgeler ile saptanan gelir üzerinden hesap tarihine kadar elde edilebilecek gelirlerin belirlenmesi, belirlenen gelirler üzerinden, işlemiş (bilinen) dönem zarar hesabının yapılması; işleyecek dönem hesabında ise davacının hesap tarihinde bilinen son gelirinin uygulanması hususlarına dikkat edilmelidir.

Bu durumda, mahkemece işlemiş dönem hesabında davacının kaza tarihinden hesap tarihine kadar bilinen gelirlerinin uygulandığı, hesap tarihinden sonraki dönem olan işleyecek dönem için davacının bilinen son gelirinin uygulandığı ek rapor alınarak oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, hatalı hesap içeren bilirkişi raporuna göre ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.

Davalı ... şirketinin yargılama gideri, harç ve vekalet ücretine yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde,

5. Davalı ... kazaya karışan aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı olup sorumluluğu kaza tarihindeki teminat limitleri ile sınırlı sorumluluktur. Davalı ... şirketinin kaza tarihinde sorumlu olduğu teminat limiti 175.000,00 TL olup, mahkemece tazminata hükmedilirken davalı ... şirketinin teminat limiti ile sınırlı sorumlu tutulmasına karar verilmiş ise de yargılama gideri, harç ve vekalet ücretinden teminat limiti ile orantılı şekilde sorumluluğu yerine tamamından diğer davalılar ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulması doğru olmamıştır.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davacı vekilinin ve davalı ... AŞ vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) ve (3) numaralı bentlerinde açıklanan nedenlerle davacı vekilinin, (4) ve (5) numaralı bentlerinde açıklanan nedenlerle davalı ...Ş vekilinin temyiz itirazının kabulü ile temyiz olunan, Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davacıya ve davalıya iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,