Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/2905 K.2025/7933

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Gaziosmanpaşa 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 25.04.2024Tarihli ve 2024/9 Esas, 2024/402 Karar Sayılı Kararı Davalı ... mernis adresinin olmadığı, diğer davalı ... yetki itirazı olduğu adresi... Mahallesi ... ... No:... İç kapı No.... Çiçekdağı/ Kırşehir olduğu cevap dilekçesinde bildirildiği, davalı ...'ün adresinin Çiçekdağı/Kırşehir" olduğu da anlaşıldığı ve Çiçekdağı ilçesinin adli olarak Yerköy Adliyesi'ne bağlı olması da göz önüne alınarak yetki itrazı da dikkate alındığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. Yerköy 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 07.10.2024 Tarihli ve 2024/411 Esas, 2024/853 Karar Sayılı Kararı

Somut olayda; davalı ... vekili tarafından verilen cevap dilekçesi ile yetki itirazında bulunulduğunu diğer davalı ... tarafından yasal süre içerisinde cevap dilekçesi verilmediği ve yetki itirazın da bulunulmadığını, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun nın 60 ncı maddesine göre zorunlu dava arkadaşlarının birlikte hareket etme ve birlikte yetki itirazında bulunma zorunluluğu bulunduğundan, davalı ... 'ın yetki itirazı usulüne uygun ise de davalılar arasında zorunlu dava arkadaşlığı olduğundan davalıların yetki itirazının sonuç doğurabilmesi için yetki itirazının birlikte ve usulüne uygun ileri sürülmesi gerektiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı Bölge Adliye Mahkemelerinin yargı çevresinde kalan İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Kanun'un 21 inci ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 6100 sayılı Kanun’un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ıncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”

3. 6100 sayılı Kanun’un “Davalının birden fazla olması halinde yetki” başlıklı 7 inci maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “Davalı birden fazla ise dava, bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir. Ancak, dava sebebine göre kanunda, davalıların tamamı hakkında ortak yetkiyi taşıyan bir mahkeme belirtilmişse, davaya o yer mahkemesinde bakılır.”

4. 6100 sayılı Kanun'un “Yetki itirazının ileri sürülmesi” başlıklı 19 uncu maddesi şöyledir:

“(1) Yetkinin kesin olduğu davalarda, mahkeme yetkili olup olmadığını, davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorundadır; taraflar da mahkemenin yetkisiz olduğunu her zaman ileri sürebilir.

(2) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz.

(3) Mahkeme, yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi de gösterir.

(4) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir.”

5. 6100 sayılı Kanun'un “Mecburi dava arkadaşlarının davadaki durumu” başlıklı 60 ıncı maddesi şöyledir: “Mecburi dava arkadaşları, ancak birlikte dava açabilir veya aleyhlerine de birlikte dava açılabilir. Bu tür dava arkadaşlığında, dava arkadaşları birlikte hareket etmek zorundadır. Ancak, duruşmaya gelmiş olan dava arkadaşlarının yapmış oldukları usul işlemleri, usulüne uygun olarak davet edildiği hâlde duruşmaya gelmemiş olan dava arkadaşları bakımından da hüküm ifade eder"

C. Değerlendirme

1.Dava 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (2004 sayılı Kanun'un) 277 ve devamı maddeleri gereğince açılmış tasarrufun iptali istemine ilişkin olup, iptal davaları için yasada özel bir düzenleme öngörülmediğinden davanın 6100 sayılı Kanun'un 6ncı maddesi gereğince davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesinde açılması gerekir. Aynı Kanun’un 7/1 inci maddesi gereğince de davalı birden fazla ise dava bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir.

İptal davaları ayni hakka değil kişisel hakka dayanan davalardan olduğundan davanın konusu taşınmaz bile olsa 6100 sayılı Kanun'un 12 nci maddesinin uygulanma imkanı yoktur.

2004 sayılı Kanun'un 282 nci maddesi gereğince davalı borçlu ile doğrudan veya dolaylı işlem yapan 3. kişiler arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunduğundan ve zorunlu dava arkadaşları usul işlemlerini birlikte yapmak zorunda olduklarından yetki itirazının davalılarca birlikte ileri sürülmesi yasa gereğidir. Yalnız bir davalı tarafından ileri sürülen yetki itirazı hukuki sonuç doğurmaz.

Ancak 6100 sayılı Kanun'un 60 ncı maddesi gereğince duruşmaya gelmiş olan dava arkadaşlarının yapmış oldukları usul işlemleri, usulüne uygun olarak davet edildiği halde duruşmaya gelmemiş olan dava arkadaşları bakımından da hüküm ifade eder.

2. Kesin yetki halinin kuralının bulunmadığı ve birden fazla genel ve özel yetkili mahkemenin bulunduğu hallerde yetkili mahkemeyi seçme hakkı davacıya aittir. Davacı davasını, bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer, davalının bildirdiği yetkili mahkemede davanın görülmesi gerekir.

3.Somut olayda;davalı ... vekili tarafından verilen cevap dilekçesi ile yetki itirazında bulunulduğu ve yetkili mahkeme olarak adresinin bulunduğu yer mahkemesini gösterdiği, diğer davalının ise cevap vermediği ve ön inceleme duruşmasına katılmadığı, duruşmaya gelmiş olan dava arkadaşlarının yapmış oldukları usul işlemleri, usulüne uygun olarak davet edildiği hâlde duruşmaya gelmemiş olan dava arkadaşları bakımından da hüküm ifade edeceğinden, uyuşmazlığın Yerköy 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp, sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR