Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2023/4422 K.2024/2191

Taraflar arasındaki iflas sıra cetveline şikayet isteminden dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince şikayetin kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. ŞİKAYET

Şikayetçi vekili dilekçesinde özetle; iflas sıra cetvelinde, iflas tarihi itibariyle müflisten olan alacakları kabul edilmişse de rüçhanlı alacak olarak kabul edilmesi gerekirken 4. sıraya kaydedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, şikayetçi bankanın müflis şirketten olan alacaklarının tamamının rehin ile teminat altına alınmış olduğunu ileri sürerek, iflas sıra cetveline şikayet isteminde bulunmuştur.

II. CEVAP

1. Şikayet olunan iflas idaresi vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın süresinde açılıp açılmadığının incelenmesi gerektiğini, şikayetçinin müflis şirketten alacaklı olduğunu iddia ettiğini, şikayetçi tarafından yapılan kayıt başvurusunun içeriğinde ipotekli alacaklar olmakla birlikte aynı başvuru içerisinde ipotek alacağı haricinde rüçhansız ve ilamsız takiplerin de mevcut olması sebebiyle alacağın 4. sıradan masaya kaydedildiğini ileri sürerek, şikayetin reddini savunmuştur.

2. Şikayet olunan Kocaeli Vergi Dairesi Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; alacaklı kaydı yapılırken gerekli ve yeterli bilgi belge sunulmamış olduğundan iflas idaresince sıra cetveli düzenlenirken şikayetçinin alacağının 4. sıraya kaydedilmesinde hukuka aykırı bir yön bulunmadığını ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile iflas idaresi tarafından tamamı 4. Sıra alacak olarak kayıt edilen 221.158.213,11 TL alacağın iflas tarihi itibariyle (ipoteklerin üst sınırı dikkate alındığında) 146.416.830,00 TL'sinin rüçhanlı alacak olduğunun usul ve yasaya uygun bilirkişi raporuyla tespit edildiği gerekçesiyle, şikayetin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Şikayetçi vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunda Müflis, ... Gemi İnş. San. ve Tic.A.Ş. nezdindeki 9.900 adet 4.950.000,00 TL nominal değerli hissesi üzerinde şikayetçi bankaya olan tüm asaleten ve kefaleten borçlarının teminatı olarak rehin edilmiş hisselerin dikkate alınmadığını, bu hisselerin nominal değer bir hisse senedinin piyasada alınıp satıldığı değerini göstermediğini, bankanın tüm alacağının rüçhanlı olarak kaydedilmesi gerektiğini beyan etmiştir.

2. Şikayet olunan iflas idaresi vekili istinaf dilekçesinde özetle; rehinden doğan rüçhanlı alacakların sadece rehine konu malların satışında rüçhanlı olduğunu, iflas masasında sadece şikayetçi adına kayıtlı rehinli veya ipotekli mallar olmadığını, dava dışı başkaca bir çok taşınır ve taşınmaz mal mevcut olduğunu, bu malların satışında şikayetçinin her hangi bir rüçhan hakkının olmadığını ileri sürerek, istinaf başvurusunun kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile şikayetçinin iflas idaresi tarafından 4. Sıraya kaydedilen 221.158.213,11 TL alacağının iflas tarihi itibariyle (ipoteklerin üst sınırı dikkate alındığında) 146.416.830,00 TL'sinin rüçhanlı alacak olduğunun denetime elverişli bilirkişi raporuyla anlaşıldığı, hisse senetlerinin nominal değerin altında ve üzerinde satılması mümkün olduğundan, bu rehnin rüçhanlı olarak kabulünün mümkün bulunmadığı, hükmün infazının bu haliyle mümkün olduğu gerekçeleriyle, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Taraf vekilleri temyiz dilekçelerinde, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri temyiz nedeni olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, iflas sıra cetveline şikayet istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 ncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 nci maddeleri, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 235 nci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Şikayetçi Banka, müflis şirkete ait hisse senetlerinin kendisine rehnedildiğini, Huriye Ana-Kanlar 2-Esence-MV Mustafa Kan isimli gemilerde gemi rehni lehdarı olduğunu ve 2 adet dubleks ve 3 adet meskende kendileri lehine taşınmaz ipoteği tesis edildiğini belirterek, iflas masasına rehinli alacaklı olarak kayıt isteminde bulunmuştur.

2. Şikayetçinin şikayet konusu yaptığı mal ve hisse senetleri hakkında rehin iddiası bulunduğuna göre, yasal olarak iki seçimlik hakkı vardır. Birincisi, rehinli hisse senedi, gemi ve taşınmazlar hakkında iflas hükümleri dışında rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapmak suretiyle alacağını tahsil edebilme imkanı; ikincisi ise bu malların (senet, gemi, taşınmazlar) iflas masasına bırakılmak suretiyle iflas masasınca satıldıktan sonra bedelin öncelikle rehinli alacaklıya ödenmesini talep etme hakkıdır. Öte yandan menkul rehninde rehin konusu menkulün İİK m. 219/4 gereğince tasfiyenin ilanından itibaren bir ay içinde rehinli menkulün iflas dairesine teslim edilmemesi halinde rehin hakkından yararlanmanın mümkün olmadığınında gözetilmesi gerekir.

3. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda şikayetçinin rehin iddiası olan bir kısım mallarla ilgili olarak (hisse senedi) takiplerinin mevcut olduğu anlaşılmakta ise de bu takiplerin detayı dosya içeriğinden anlaşılamamaktadır.

Bu nedenle mahkemece yapılacak iş, şikayetçi bankanın hisse senetleri, gemi ve taşınmazlarla ilgili iflas hükümlerinden ari rehnin ve ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takipleri varsa bu takibin sonuçları beklendikten sonra her bir rehinli veya ipotekli malla ilgili alacağın rehin açığı belgesine istinaden adi alacak olarak masaya yazılmasını temin etmektir.

Şikayetçinin kendisi lehine rehinli veya ipotekli olduğunu belirttiği hisse senedi, gemi ve taşınmazlarla ilgili rehnin veya ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapmadığı mallar yönünden ise bu hisse senedi, gemi veya taşınmazlar masada mevcutsa bu mallarla ilgili masaya rehinli alacak olarak kaydından ibarettir.

Bu durumda İflas idaresi masaya dahil edilen rehinli malları tasfiyenin neticelenmesini beklemeden satarak elde edilen paradan satış ve muhafaza giderleri mahsup edildikten sonra rehin alacaklısına faiziyle birlikte ödenmesi gerekir.

Bu itibarla izah edilen şekilde araştırma yapılmaksızın eksik incelemeyle hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

Kabule göre; Şikayetçi alacaklarının rehinli ve ipotekli olduğunu iddia ettiğine göre masaya kabul edilen alacak varsa rehinli veya ipotekli alacak olarak kaydedilmesi gerekirken, rehin ve ipotekten sonra dikkate alınacak şekilde rüçhanlı alacak olarak yazılması da doğru görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Taraf vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan harcın istek halinde ilgililere iadesine,