Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/3567 K.2025/1897

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan inceleme sonucunda, duruşma isteminin miktar itibariyle reddine, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalı ... Yapı Ltd. Şti. arasında gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi düzenlendiğini, dava konusu taşınmazın bedelinin ödenmiş olmasına rağmen tapu devrinin yapılmadığını öne sürerek dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile bunun mümkün görülmemesi halinde, ödenen bedelden az olmamak kaydı ile belirlenecek değerinin dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı yüklenici ... Yapı Ltd. Şti. davaya cevap vermemiştir. Davalı arsa sahibi ... cevap dilekçesinde; davalı yüklenici ile aralarında sözleşme bulunmadığını ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... Yapı Ltd. Şirketi ile davalı arsa sahibi ile arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi yapan ... Ltd. Şirketinin aynı şirket olduğundan bahisle tescile ilişkin şartların oluştuğu gerekçesiyle davalı ... adına kayıtlı taşınmaza ilişkin tapu kaydının iptali ile davacı adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; diğer davalı yüklenici ile aralarında sözleşme olmadığını, adi yazılı taşınmaz satış vaadi sözleşmesine istinaden tapu iptali ve tescil kararı verilemeyeceğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, yükleniciden haricen satın alınan taşınmaza yönelik tapu iptali ve tescil; aksi takdirde rayiç bedelin ödenmesi istemine ilişkindir.

Alacağın temliki; alacaklı (yüklenici) ile ondan temlik alan üçüncü kişi (davacı) arasında, borçlunun (arsa sahiplerinin) rızasını gerektirmeden yapılabilen ve sadece kazandırıcı bir tasarruf işlemi niteliği taşıyan şekle bağlı bir sözleşmedir. Şüphesiz, yüklenicinin yaptığı temlik işleminin hüküm ve sonuç doğurması temlik işleminin konusu olan alacağın gerçek bir alacak olmasına bağlıdır.

Alacağın temlik edildiği üçüncü kişi bu şekilde bir temlik varsa temlik işleminden yararlanarak bu hakkını arsa sahibine karşı da ileri sürebilir hale gelecektir. Zira, alacağı devralan kişi önceki alacaklının yerine geçer ve borçludan ifayı istemek gerektiğinde borçluyu ifaya zorlamak hakkı onun olur.

Üçüncü kişinin, arsa sahibine karşı açacağı davada arsa sahibi, temlik yapılmamış olsaydı yükleniciye karşı hangi def'ilerde bulunma hakkına sahip ise hakkı temellük eden üçüncü kişiye karşı da bu def'ileri ileri sürebilecektir.

Bu tür davalarda mahkemece öncelikle yüklenicinin eseri meydana getirme ve teslim borcu edimini yerine getirip getirmediğinin, ardından sözleşme hükümlerine göre iskân koşulu (oturma izni vesaire) gibi diğer borçlarını yerine getirip getirmediğinin açıklığa kavuşturulması zorunludur. Bunun için de arsa sahibi ile yüklenici arasında imzalanan arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesine göre yüklenicinin borçlarının neler olduğunun sözleşme hükümleri çerçevesinde incelenip değerlendirilmesi, yüklenicinin dava konusu bağımsız bölüme hak kazanıp kazanmadığı ve buna bağlı olarak bu hakkı temlik alan üçüncü kişinin tapu iptali ve tescil isteminin yerinde olup olmadığı incelenmelidir.

Dosya kapsamından arsa sahibi olan davalı ...'nin yüklenici aleyhine Bursa 6. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2016/1043 E., 2018/583 K. sayılı dava ile yüklenicinin edimlerini yerine getirmemesi nedeni ile uğramış olduğu zararı talep ettiği ve mahkemece zarar hesaplanarak lehine karar verilip ilgili kararın kesinleştiği anlaşılmaktadır. Bu itibarla yüklenicinin edimlerini yerine getirdiğinden bahsedilemeyeceğinden tapu iptali ve tescil isteminin kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş bozmayı gerektirmiştir.

Kabule göre, dava tapu iptali ve tescil olmazsa tazminat istemine ilişkin olarak açılmış olup keşif yapılarak taşınmazın harca esas değerinin belirlenmediği anlaşılmıştır. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 73 üncü maddesinin ikinci fıkrası gereğince tüketici mahkemelerinde tüketici tarafından açılan davalar harçtan muaf olup tüketici sıfatını haiz davacı tarafından açılan eldeki davada, davacı harçtan muaf olsa da davalılar aleyhine tapu iptali ve tescil hükmü kurulurken dava tarihindeki taşınmaz değeri üzerinden karar ve ilam harcı alınmadan karar verilmesi doğru görülmemiştir.

VI. KARAR