Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2025/1640 K.2025/4339

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar davalı ... vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 16.12.2025 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde davalı ... vekili Avukat ... ile davacı vekili Avukat ...'ın gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Temliken tescil talebinde bulunan davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı yüklenici ... arasında, davalı yüklenicinin yapacağı inşaatın tesisat ve doğalgaz malzeme ve işçiliğinin yapılması konusunda 16.09.2013 tarihinde taşeron sözleşmesi imzalandığını, davalı yüklenicinin arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca tarafına düşen ... Blok kat:... no:..., kat: 4 no:..., kat : 5 no : ..., kat :... no : 40 ile ... Blok Kat : ... No : ..., C Blok kat : ...

No : ... ve ... Blok ... No:41 nolu bağımsız bölümlerin tapularının müvekkile veya müvekkilin göstereceği üçüncü kişilere devrini iş bedeli olarak taahhüt ettiğini, müvekkil şirketin sözleşme gereği edimlerini yerine getirdiğini, bağımsız bölümlerden bir kısmının tapu devrinin yapıldığını, ancak ...

Blok 3 nolu bağımsız bölümün tapu devrinin yapılmadığını belirterek, davalı arsa sahibi adına olan tapu kaydının iptali ile müvekkili adına tesciline, mümkün olmadığı takdirde bağımsız bölüm bedelinin davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II.CEVAP

Davalı arsa sahibi ... vekili cevap dilekçesinde özetle; arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca davalı yüklenicinin edimlerini tam olarak yerine getirmediğini, eksik ve kusurlu işler olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacıya dava konusu bağımsız haricindeki sözleşmede belirtilen diğer bağımsız bölüm tapularının verildiğini, davalı arsa sahibi ile aralarında arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinden kaynaklanan dava bulunduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 08.05.2019 tarihli kararı ile davanın kısmen kabulü ile davalı yüklenici aleyhine açılan davanın kabulü ile 235.000,00 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, davalı ... aleyhine açılan davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 08.05.2019 tarihli kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmasına üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 24.02.2022 tarihli kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bölge Adliye Mahkemesinin 24.02.2022 tarihli kararının süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, davacının yüklenici lehine yaptığı işler nedeniyle yüklenicinin arsa sahibine karşı haklarını temlik alan konumunda olduğu, bu haliyle yüklenicinin arsa sahibine karşı edimlerini yerine getirmesi halinde arsa sahibinden bağımsız bölüm talep edebileceği, arsa sahibi ile yüklenici arasında arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinden kaynaklı Diyarbakır 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2017/104 Esas sayılı dava dosyasının bulunduğu ve davanın derdest olduğunun anlaşıldığı,

anılan dava dosyasının sonucu iş bu davayı etkileyeceğinden dava dosyasının sonucunun beklenmesi, davalılar arasındaki arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinde kararlaştırılan davalı yüklenicinin edimlerinin tamamını yerine getirip getirmediği, davalılar arasındaki arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi gereğince davalı arsa sahibinin uhdesinde dava konusu bağımsız bölüm dışında başka teminat dairesinin bulunup bulunmadığı hususları araştırılarak gerektiğinde birlikte ifa kuralı değerlendirilip bu konuda davacı beyanı da alınarak sonucuna uygun bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur.

İlk Derece Mahkemenin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Diyarbakır 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2022/520 Esas, 2023/229 Karar sayılı ilamında; davalı ... adına kayıtlı, ... blok No: ..., A blok no: 23, A blok No: ... sayılı bağımsız bölümlere ilişkin imalat eksiklikleri nedeniyle 6.461,55 TL alacağa davalı ... lehine kesin mahiyette karar verildiği gözetildiğinde, eksik kalan imalat bedellerinin halen davalı ...'ın uhdesinde bulunan dükkan değeri gözetildiğinde teminatın fazlasıyla uhdesinde kaldığı gözetilerek açılan davanın kabulü ile Diyarbakır ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, 1870 Ada, 1 parsel, ...blok, Kat: 1, No: 3 sayılı taşınmazın davalı ... adına olan tapu kaydının iptali ile davacı şirket adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca davalı yüklenici ile müvekkili arasında Diyarbakır 13. Asliye Hukuk Mahkemesi 2024/113 Esas, Diyarbakır 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2022/314 Esas sayılı dava dosyaları olduğunu, bu dosyaların akıbetinin beklenmediğini, sözleşmeye göre A blok altında dükkan verilmesi gerekirken en arka blokta bulunan dükkandan hisse verilmeye mecbur bırakıldığını, hal böyle iken yüklenicinin edimlerini yerine getirdiğinden bahsedilemeyeğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, temliken tescil ya da bedel istemine ilişkindir.

Yüklenicinin arsa payı kat karşılığı inşaat yapım sözleşmesi uyarınca kendisine isabet eden tapu payını ya da bağımsız bölümü 3. kişilere temlik etmesi mümkündür. Ancak temlik alan 3. kişinin tapu payı ya da bağımsız bölüme hak kazanabilmesi için yüklenicinin, arsa sahibine karşı üstlendiği inşaat yapma edimini sözleşme ve ekleri, tasdikli proje ve ruhsatı ile imar mevzuatına uygun olarak tamamlayıp teslim etmiş olması zorunludur. Temlik alan üçüncü kişilerin tapu iptal ve tescil talebinde bulunabilmeleri, yüklenicinin halefi olarak arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesine konu inşaatta bulunan eksik ve kusurlu işleri gidermelerine ya da bedelini karşılamaya bağlıdır.

Somut uyuşmazlık bakımından mahkemece, davalı arsa sahibinin bağımsız bölümlerdeki eksik kalan imalat bedellerinin halen davalı arsa sahibinin uhdesinde bulunan dükkan değeri gözetildiğinde teminatın fazlasıyla kaldığı gerekçesiyle tapu iptal ve tescil davasının kabulüne karar verilmiştir.

Söz konusu 43 nolu dükkan için davalı yüklenici tarafından davalı arsa sahibi aleyhine Diyarbakır 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2022/314 Esas sayılı dosyasında tapu iptal ve tescil davası açılmıştır. Davalı arsa sahibinin iş bu dosyada dükkan mülkiyetinin tarafına ait olduğu savunmasında bulunulmuş, böylelikle söz konusu dükkan mülkiyetinin ihtilaflı olduğu anlaşılmıştır.

Mahkemece bu bağımsız bölümün teminat olarak nitelendirilmesi yanlış olduğu gibi, söz konusu davada davalı arsa sahibince sözleşme uyarınca davalı yükleniciden kira tazminatı, munzam zarar ve değer kaybı alacağı talep edilmiştir. Söz konusu davaların derdest olduğu anlaşılmıştır.

Ayrıca yine davalı arsa sahibince Diyarbakır 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2022/520 Esas sayılı dosyasında, eksik işler giderim bedelinin tahsili istemiyle dava açılmış, mahkemece A Blok 7, 23... nolu bağımsız bölümlerin mülkiyetinin davalı arsa sahibine ait olduğu hususunda ihtilaf olmadığı gerekçesiyle bu bağımsız bölümlerdeki eksik işler giderim bedelinin 6.461,55 TL, mülkiyeti ihtilaflı olan dava konusu D blok 3 nolu bağımsız bölüm ile 43 nolu dükkan bakımından dosyanın tefrik edilerek ayrı bir esasa kaydedilmesine karar verilmiştir.

Mülkiyeti ihtilaflı olan 43 nolu dükkanın mülkiyet durumu sonuca bağlanmadan davalı arsa sahibinin bu bağımsız bölümdeki eksik işler bedelini talep edip edemeyeceği de eldeki davayı etkileyeceğinden mahkemece iş bu davanın sonucunun beklenmemesi de doğru olmamıştır. Ayrıca bozma ilamında belirtildiği üzere, temliken tescil davasında 3. kişinin yüklenicinin haklarına halef olabilmesi için arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca tüm edimlerin yerine getirilmesi gerekir.

Mahkemece yapılan yargılamada ise, sadece davalı arsa sahibinin bağımsız bölümlerindeki eksik işler bedeli hesaplanmış, inşaatın geri kalan kısımlarında eksik ya da ayıplı iş olup olmadığı değerlendirilmemiştir.

O halde mahkemece yapılacak iş; Diyarbakır 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2022/314 Esas ve tefrik edilerek ayrı bir esasa kaydedilen mülkiyeti ihtilaflı olan 43 nolu dükkana dair dava dosyalarının sonucunun beklenmesi, ayrıca arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca davalı yüklenicinin sözleşmedeki tüm yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğinin araştırılması, gerektiğinde birlikte ifa kuralı değerlendirilip, bu konuda davacı beyanı da alınarak sonucuna uygun karar verilmesi gerekir.

Eksik inceleme ve yanlış değerlendirme sonucu verilen karar doğru olmamış, karar bozmayı gerektirmiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı arsa sahibi ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının davalı ... yararına BOZULMASINA,

Davalı ... Yargıtay duruşmasında vekille temsil olunduğundan 40.000,00 TL duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ...’a verilmesine,

Peşin alınan harcın istek halinde ilgiliye iadesine,