Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/3996 K.2024/2908

Taraflar arasındaki tapu kaydındaki ihtiyati tedbir şerhinin terkini davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; davalı ... tarafından müvekkillerinin murisi... aleyhine Sakarya 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1982 /501 Esas, 1984/63 Karar sayılı dosyadan ikame edilen tazminat davasındaki yargılama devam ederken dosya davalısı...'ın Sakarya ili, ... ilçesi, ...

Köyü, 3127 parsel sayılı taşınmazdaki 4/8 hissesine ihtiyati tedbir konulduğunu, 1982 yılından beri de tapu kayıtları üzerindeki ihtiyati tedbirin devam ettiğini, ... tarafından açılan tazminat davasının reddedildiğini, ancak mahkeme kararının kesinleşmesine ilişkin şerh dosyada bulunmadığından ihtiyati tedbir kararının kaldırılmadığını, Sakarya 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1982/501 Esas - 1984/63 Karar sayılı dava dosyasının 1999 depreminde kaybolduğunu ileri sürerek; halen müvekkillerinin murisi... adına olan taşınmaz kaydındaki ihtiyati tedbir şerhinin kaldırılmasını talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ...'a ve davalı ... Müdürlüğüne usulüne uygun tebligat yapılmış, ancak davaya cevap dilekçesi sunmamışlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...Tedbirin konulmasına dayanak teşkil eden 1982/501 E. sayılı dosyasına ilişkin kararın incelenmesinde; davacılar murisi...'ın hissedarı olduğu dava konusu 3127 parsel sayılı taşınmazın 1982/501 Esas sayılı davanın konusu olup söz konusu dosya kapsamında taşınmaz kaydına ihtiyati tedbir şerhi işlenmesi yönünde karar verildiği,

ancak depremde zayi olması nedeniyle dosyaya ve kesinleşme şerhine ulaşılamadığından tedbirin konulmasına esas teşkil eden dosya davacısı ...'ın beyanda bulunması için adı geçene muhtıra çıkarılmışsa da davalı tarafından cevap dilekçesi sunulmadığı, muhtıraya da cevap verilmediği, aradan geçen süre zarfında taşınmazın kaydında herhangi bir değişiklik olmadığı gibi mahkemece ret kararı verilmesinin üzerinden de uzun süre geçtiği, tedbire ilişkin hak ileri süren kimsenin olmadığı, tedbirin devamını gerektirir bir durumun da tespit edilemediği,

bu şekilde tedbirin devamının davacılar açısından mağduriyet yaratabileceği, davacıların talebinin haklı nedene dayandığı..." gerekçesiyle; davanın kabulü ile Sakarya ili, ... ilçesi, ... Mevki, 3127 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydında Mahkemenin 1982/501 Esas - 1984/63 Karar sayılı dosyası kapsamında konulan ihtiyati tedbirin kaldırılmasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ...; tedbirin usulüne uygun olarak konulup konulmadığının tespiti gerektiğini, tedbir konulmasında ve kaldırılmasında tasarruf yetkilerinin olmadığını, davanın kabulünün usul ve yasaya aykırı olduğunu, kararın ... Tapu Müdürlüğüne tebliğ edildiğini, oysa kurum vekiline tebliğ edilmesi gerektiğini ileri sürerek; kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...Yasanın kütüğün beyanlar sütununda yer almasına izin verdiği bu tür şerhlerin konulmasındaki amacın; kütüğe yazılarak alenileştirilmesinde fayda görülen hukuki ilişki ve fiili durumları üçüncü kişilere duyurarak ilgililerine hukuki koruma sağlamak olduğunu, yoksa konulan şerhin bir amacı ve anlamı kalmayacağından bu şerhin kaldırılmasının her zaman istenebileceği, bu istekle açılan davaların hiçbir zaman çözümsüz bırakılmaması,

tarafların yeni bazı uyuşmazlık ve çözümsüzlüğe itilmemesi gerektiği, tapu müdürlüğünün ise tapu kayıtlarının düzenli tutulmasıyla yükümlü olup, kayıttaki hatalardan bireylerin hak ve işlem güvenliğini sağlamakla devletin sorumlu olduğunu, Yargıtay uygulamalarına göre hukuki dayanağı saptanamayan ve artık yolsuz kayıt niteliği kazanan şerhlerin terkininde hak lehtarı aramanın mahkemelerdeki işleri çıkmaza sokma anlamına geleceğinden kaydın terkini istenirken bu kayıtları tutmakla yükümlü tapu müdürlüğünün davada hasım olacağı, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığı,

davalı ... vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde görülmediği..." gerekçesiyle; istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ...; istinaf dilekçesindeki başvuru nedenleriyle hükmü temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, tapu kaydındaki ihtiyati tedbir şerhinin terkini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 1009 uncu maddesi uyarınca; "...şerhedilebileceği kanunlarda açıkça öngörülen diğer haklar tapu kütüğüne şerhedilebilir. Bunlar şerh verilmekle o taşınmaz üzerinde sonradan kazanılan hakların sahiplerine karşı ileri sürülebilir."

2. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunun 1023 üncü maddesi uyarınca; "Tapu kütüğündeki tescile iyiniyetle dayanarak mülkiyet veya bir başka aynî hak kazanan üçüncü kişinin bu kazanımı korunur.”

Yolsuz tescil, gerçek hukuki sebebe dayanmayan tescildir. Bağlayıcı olmayan bir hukuki işleme dayanan veya hukuki sebepten yoksun bulunan tescil yolsuzdur. Yolsuz tescilde, tescilden yararlanan tarafın iyi niyetli olup olmamasına bakılmaksızın kaydın iptali veya düzeltilmesi dava yoluyla istenebilir.

3. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 1024 üncü maddesi uyarınca; "...Bir aynî hak yolsuz olarak tescil edilmiş ise, bunu bilen veya bilmesi gereken üçüncü kişi bu tescile dayanamaz."

6100 sayılı HMK'nun 389. maddesi uyarınca; "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir. "

İhtiyati tedbir kurumu da geçici hukuki himaye tedbirlerinden en sık başvurulanı olup taşınmaz mülkiyetinin çekişmeli olduğu hallerde tasarruf yetkisini kısıtlayacak nitelikte verilen ihtiyati tedbir kararı tapu kütüğüne 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 1009 uncu maddesi uyarınca şerhedilebilecektir.

Yargılama konusu yapılmış ve sonucunda mülkiyet aktarımına karar verilmesi muhtemel taşınmazlar hakkında verilen ihtiyati tedbir kararları, bu kararların tapu siciline işlenildiği tarihten itibaren üçüncü kişiler için de alenilik oluşturur ve artık kayda verilen şerhten itibaren mülkiyet aktarımına engel teşkil ettikleri gibi, kayıt malikinin borcundan ötürü ihtiyati haciz ya da icra-i haciz alacaklıları içinde hüküm ifade ederler. Mahkeme, ihtiyati tedbir kararını hükümle birlikte kaldırmadığı sürece şerh, kayıtta durmaya devam eder.

İhtiyati tedbir şerhlerinin kayıttan terkini ise yine mahkeme kararıyla olur. Bu terkin ihtiyati tedbir kararına itirazın kabul edilmesiyle yargılama aşamasında olabileceği gibi hükümle birlikte de terkin kararı verilebilir.

3. Değerlendirme 1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar; tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile mahkeme kararında belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Harçlar Kanununun 13/j maddesi gereğince davalı kurum harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,