Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/1212 K.2025/6610

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve katılma yoluyla davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin, davalının gerçekleştirdiği ...Uluslararası Havalimanı inşaatında mekanik torna ustası olarak çalıştığını, aylık ücretinin net 950,00 Kuveyt dinarı (KWD)+barınma+3 öğün yemek olduğunu, davacıya hak ettiği fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti ile yıllık ücretli izinlerinin ödenmediğini, davalı Nisan 2020’den itibaren işçilere yeterli öğün,

kalite ve nicelikte yemek de temin edemez hâle gelince şantiyede ölümcül salgının yanı sıra beslenememe sorunu da yaşandığını ve işçilerin mecburen kendilerinden istenen her imzayı/el yazısını vererek uçağa binebildiklerini ileri sürerek kıdem tazminatı, yıllık ücretli izin, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının taleplerinin zamanaşımına uğradığını, davacının müvekkili Şirket nezdinde bir çalışmasının bulunmadığını, müvekkili Şirket ile davacıyla arasında iş sözleşmesi bulunan ... Şirketi arasında herhangi bir organik bağ bulunmadığını, uyuşmazlığın Kuveyt Kanunlarına göre Kuveyt’te çözümlenmesi gerektiğini, davacının kalıp ustası olarak 614,00 KWD ücret ile çalıştığını, fazla çalışılan saatlere ilişkin ücretlerin de bordrolarda gösterilip zamlı olarak işçilere ödendiğini, her işçiye mutlaka haftada bir gün izin kullandırıldığını, davacının ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağının bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının torna ustası olarak çalıştığı, son ücretinin net 614,00 KWD olduğu, işveren tarafından barınma ve 3 öğün yemek yardımı sağlandığı, davalı Şirketin davacının alacaklarından sorumluluğunun bulunduğu, iş sözleşmesinin davacı tarafından şantiyede salgın olması, yabancı ülkede tedavi imkânlarının zorluğu sebebiyle feshedildiği, yıllık ücretli izin karşılığının ödendiği,

fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının bilirkişi raporundaki hesaplamalara göre kabulü gerektiği, Yargıtayın içtihat değişikliği nedeni ile yıllık ücretli izin alacağı talebi hariç reddedilen alacak kısmının hakkaniyet gereği yargılama gideri ile vekâlet ücreti hesabında davacı aleyhine değerlendirilmediği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; taraf vekillerinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili katılma yoluyla temyiz dilekçesinde; a. İndirim uygulanmaması gerektiğini, b. Davacının ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağının hatalı hesaplandığını, c. Davacın hafta tatili ücreti alacağının hatalı hesaplandığını ileri sürmüştür. 2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde; a. Davacının kıdem tazminatına hak kazanamayacağını, b. Davalı Şirkete husumet yöneltilemeyeceğini, c. Davacının işçilik alacaklarının ödendiğini ve herhangi bir alacağının bulunmadığını, d. Alacakların faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesinin hatalı olduğunu, e. Davalı lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; husumet, davacının kıdem tazminatı, fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti, ulusal bayaram ve genel tatil ücreti alacaklarının bulunup bulunmadığı, alacakların hesaplanması, faiz ve vekâlet ücreti hususlarına ilişkindir.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına, temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere ve özellikle temyiz nedenlerine göre tarafların aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Kuveyt 2010 tarihli ve 6 sayılı Özel Sektör İş Kanunu'nun (Kuveyt İş Kanunu) 55. maddesine göre "Ücret, işçiye temel ücret olarak veya çalışması ve iş sözleşmesi veya işverenin yönergesinde belirtilen unsurların tamamı kapsamında ilave olarak ödenen veya ödenmesi gereken miktar demektir.

2000 tarihli ve 19 sayılı Kanun uyarınca kararlaştırılan sosyal yardımlar ve çocuk yardımları saklı kalmak kaydıyla yardımlar, ikramiyeler, bedeller, ödentiler, bağışlar veya nakdi ödemeler gibi periyodik olarak işçiye yapılan tüm ödemeler ücret hesabına girer.

İşçinin ücreti net kazançtan pay miktarı olarak belirlenmiş ve işyeri hiç kazanç sağlayamamış veya gerçekten çok düşük kar etmişse, işçinin payının yaptığı iş ile orantısız olması halinde, işçi için emsal veya mesleki geleneklere göre ya da adaleti sağlayacak şekilde bir ücret belirlenir."

Sözü edilen Kanun'un 56. maddesine göre "Ücret aşağıdaki hususlar gözetilerek iş günlerinden birinde ve tedavüldeki para cinsinden ödenir:

a- Aylık ücret alması belirlenen işçilere ücretleri, her ay en az bir kere ödenir.

b- Diğer işçilerin ücretleri, en az iki haftada bir kez ödenir. Ücretin ödenmesi hak edildiği günden itibaren yedi günden fazla geciktirilemez."

Kuveyt İş Kanunu'nun hafta tatilini düzenleyen 67. maddesi ise şöyledir:

" İşçi, her 6 iş gününün sonunda aralıksız 24 saat olarak belirlenen ücretli hafta tatilini hak eder. İşle ilgili koşulların gerektirdiği zorunlu durumlarda işveren hafta tatilinde işçiyi çalıştırabilir. İşçiye asıl ücretine ilave olarak en az % 50 oranında fazla ücret ödenir ve tatil günü başka bir gün ile telafi edilir.

Önceki fıkra hükmü işçinin günlük ücret ve izin hakkının hesaplanmasında ihlal edilemez. Bu hakkın hesaplanması, aldığı maaşı ücretli tatil günü olmasına rağmen hafta tatili günleri dışındaki fiili çalışma günlerinin sayısına bölünerek yapılacaktır."

Aynı Kanun'un ulusal bayram ve genel tatil ücretini düzenleyen 68/2 hükmü ise şu şekildedir:

"İş koşulları bugünlerden birinde işçinin çalışmasını gerektirirse, işçi çift ücret ve bir gün tatil hakkı elde eder."

Yukarıda ilgili hükümlerine yer verilen Kuveyt İş Kanunu ile mülga 1964 tarihli Kuveyt İş Kanunu'ndan farklı olarak hafta tatilinin ücretli olduğu, hafta tatilinin ücretli olmasının işçinin günlük ücret belirlemesini etkilemeyeceği, günlük ücretin hafta tatili günleri dışındaki fiilî çalışma günlerinin sayısına bölünerek bulunacağı, yine önceki Kanun'dan farklı olarak hafta tatilinde ya da ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışılması hâlinde 1 gün telafi izni verileceği düzenlenmiştir.

Belirtilen düzenlemelere göre uyuşmazlıkların çözümünde öncelikle işçilerin aylık sabit ücretle mi yoksa günlük ücretle mi çalıştıkları hususunun belirlenmesi önem arz etmektedir.

Kuveyt İş Kanunu'nun 56/1-(a) hükmüne göre aylık ücretle çalışan işçi; çalışmasa da hak kazandığı 1 günlük ücretini aylık ücreti içinde almış olduğundan hafta tatilinde çalıştığında, sadece günlük ücretinin %50'si (0,5) oranında ücrete ve kullandırılmadığında telafi izni karşılığı 1 günlük ücrete; ulusal bayram ve genel tatil günü çalıştığında ise ayrıca 1 günlük ücrete ve kullandırılmadığında telafi izninin karşılığı 1 günlük ücrete hak kazanacaktır.

Günlük ücretle çalışan işçiye ise sadece yaptığı çalışmanın ücreti ödenmekte olup bu işçi hafta tatili gününde çalıştığında; çalışma karşılığı 1 günlük ücrete+günlük ücretinin %50'si (0,5) ücrete ve kullandırılmadığında telafi izni karşılığı 1 günlük ücrete; ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştığında ise çalışma karşılığı 1 günlük ücrete+ayrıca 1 günlük zamlı ücrete ve kullandırılmadığında telafi izni karşılığı 1 günlük ücrete hak kazanacaktır.

Diğer yandan Kuveyt İş Kanunu'nda mevcut düzenlemeler ışığında, aylık ücretle çalışan işçilerin günlük ücretinin aylık ücretin 26'ya bölünmesi suretiyle bulunması gerekir. Bu noktada işçinin fiilî çalışma günlerinin tespitinin ancak imzalı puantaj kaydı gibi bir belge ile mümkün olabileceği gözetilerek imzasız olarak sunulan "..." başlıklı belgede bulunan çalışma günlerinin işveren lehine değerlendirme yapılarak hesaplamada dikkate alınamayacağının göz önünde bulundurulması gerekir.

Somut olayda davacı vekili dava dilekçesinde, davacının aylık 950,00 KWD ücret ile haftanın 7 günü, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil günlerinde izin kullanmadan çalıştığını, karşılığının ödenmediğini ileri sürmüş; davalı taraf cevap dilekçesinde davacının 614,00 KWD ücret ile çalıştığını belirterek emsal ücret araştırması yapılmasını talep etmiş ve davacının hafta tatili ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağının olmadığını savunmuştur.

Dosya kapsamı, davalının cevap dilekçesindeki beyanı, emsal ücret araştırması, tanık beyanlarına göre davacının aylık sabit 614,00 KWD ücretle çalıştığı anlaşılmıştır. Davalı, davacıya çalıştığı hafta tatili ve ulusal bayram ve genel tatil günleri için telafi izni kullandırdığını savunmadığı gibi dosya kapsamında davacıya telafi izni kullandırıldığına ilişkin bir delil de bulunmamaktadır.

Bu belirlemelere göre davacı işçiye çalışmasa da hak kazandığı hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücretleri, aylık ücreti içinde ödenmiş olduğundan hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davacının tanık beyanlarına göre ayda 4 hafta tatilinde, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştığının tespiti ile hafta tatili ücreti alacağının günlük ücretinin 1,5 katı; ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağının ise günlük ücretinin 2 katı üzerinden hesaplanması yerindedir.

Ancak davacının günlük ücretinin, aylık ücretinin 26'ya bölünmesi suretiyle tespit edilmesi, davacının fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının bu ücret dikkate alınarak hesaplanması gerekirken aylık ücretin 30'a bölünmesi ile bulunan günlük ücretin hesaplamalara esas alındığı anlaşılmış olup bu husus bozmayı gerektirmiştir.

3. Dosyaya davalı tarafından sunulan "..." başlıklı belge incelendiğinde; belgenin imzasız olduğu, belgede her ay davacıya ödenen ücret tutarı ile "Fazla mesai tutarı" başlığı altında tahakkukların bulunduğu görülmektedir. Ayrıca işverence ödemelerin banka aracılığıyla yapıldığı anlaşılmaktadır. Mahkemece bu belge ve banka kayıtları ile ilgili herhangi bir değerlendirmede bulunulmamış olup hükme esas alınan bilirkişi raporunda da bu hususta bir inceleme yapılmamıştır.

Sözü edilen belge işçi tarafından imzalanmış olmadığından fazla çalışma tahakkuklarının banka kayıtları ile karşılaştırılması, tahakkukların bankadan ödendiğinin tespit edilmesi hâlinde davacı tanık beyanları doğrultusunda her ay için hesaplanan alacak miktarından, yine her ay için uygun oranda indirim yapıldıktan sonra hesaplanan ay için "..." belgesinde bulunan tahakkuklar indirim yapılarak bulunan tutardan fazla ise o ay için ilgili alacak miktarı hesaplamadan dışlanarak, indirim yapılan tutardan daha az ise o ay için tahakkuk edilen miktar mahsup edilerek sonuca gidilmelidir.

Bu itibarla Mahkemece yapılacak iş, davacının alacaklarının yukarıda belirtildiği şekilde hesaplanacağı denetime elverişli yeni bir bilirkişi raporu alarak davacının alacakları hakkında karar vermektir. Yazılı şekilde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR