Ahmet İnci Başvurusu (B. No: 2014/20371)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru; üniversiteler arası yatay geçiş isteğinin

reddedilmesi üzerine idari işlemin iptali talebiyle açılan davada verilen

yürütmenin durdurulması kararının uygulanmaması nedeniyle eğitim hakkının,

anılan kararın uygulanmaması sebebiyle açılan tazminat davasında verilen

kararın adil olmaması ve yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmaması

nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 23/12/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden

sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

8. Başvurucu, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde bulunan Yakın

Doğu Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencisi iken 2000-2001 eğitim öğretim yılı

için İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesine yatay geçiş talebinde bulunmuştur.

Başvurucu anılan talebinin reddedilmesi üzerine 2000 yılında İstanbul Üniversitesi

Rektörlüğü aleyhine idari işlemin iptali ve yürütülmesinin durdurulması

talebiyle dava açmıştır. İstanbul 2. İdare Mahkemesince (Mahkeme) anılan

işlemin yürütülmesinin durdurulmasına karar verilmiş; ancak, ilgili kamu

görevlisi tarafından Mahkeme kararının gereği yerine getirilmemiştir. Mahkeme

19/11/2003 tarihinde idari işlemin iptaline karar vermiş, karar Danıştay

Sekizinci Dairesince 30/11/2004 tarihinde onanmıştır. Karar düzeltme talebi,

aynı Dairenin 30/1/2006 tarihli ilamı ile reddedilmiştir. Onama kararı üzerine

davalı idarece başvurucunun İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesine kaydı

yapılmış ve başvurucu 17/7/2007 tarihinde anılan fakülteden mezun olmuştur.

9. Başvurucu Mahkeme kararını uygulamayan kamu görevlisi

aleyhine 18/9/2003 tarihinde maddi ve manevi tazminat davası açmıştır. İstanbul

2. Asliye Hukuk Mahkemesi 23/10/2007 tarihli kararı ile davanın reddine karar

vermiştir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi (Daire) 27/11/2008 tarihinde başvurucunun

maddi tazminat talebine yönelik temyiz itirazlarını reddetmiş, davalı idare

tarafından Mahkeme kararına uyulmadığı, başvurucu lehine manevi tazminata

hükmedilmesi gerektiği gerekçesi ile manevi tazminat yönünden anılan kararı

bozmuştur. Davalı vekilinin karar düzeltme talebi, Dairenin 8/10/2009 tarihli

ilamı ile reddedilmiştir.

10. Mahkemece 9/2/2010 tarihli karar ile 23/10/2007 tarihinde

verilen kararda direnilmesine ve başvurucunun manevi tazminat talebinin

reddine, maddi tazminat talebinin reddine dair verilen karar kesinleştiğinden

bu konuda yeniden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

11. Başvurucunun temyizi üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu

20/10/2010 tarihinde davalı tarafından Mahkeme kararına uyulmadığı ve uygun bir

manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği, önceki kararda direnilmesinin usul ve

yasaya aykırı olduğu gerekçeleriyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Davalı vekilinin karar düzeltme talebi Genel Kurulun 13/4/2011 tarihli ilamı

ile reddedilmiştir.

12. Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılamada 25/10/2011

tarihli karar ile davanın kısmen kabulü ile 700 TL manevi tazminatın dava

tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile davalıdan tahsiline karar

verilmiştir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 13/11/2012 tarihli ilamı ile hukuka

aykırılığın niteliği ve derecesi gözönünde

bulundurulduğunda başvurucu lehine takdir edilen manevi tazminat miktarının

yeterli olmadığı gerekçesiyle kararı bozmuştur.

13. Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılamada 1/11/2013

tarihli karar ile davanın kısmen kabülü ile 2.000 TL

manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile

davalıdan tahsiline karar verilmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:

"... Manevi tazminatın amacının yapılan işlem nedeniyle davacıda

oluşan üzüntünün giderilerekruhsal dengeyi sağlamak

olması ve bu amacının gerçekleştirilmesi için de zarar gören lehine takdir

edilecek manevi tazminatın takdirinde haksız fiilin işlendiği tarihtekisosyal ve ekonomik koşulların değerlendirilmesi,

bu tarihteki paranın ekonomik gücü ve kişinin üzüntüsü nedeniyle oluşan

yıpranmanın dikkate alınması gerektiği, takdir edilecek manevi tazminatın

miktarının amacı aşmaması gerektiği, dava konusu edilen işlemin gerçekleştiği

2002 yılında davacının üniversite öğrencisi, davalının ise İstanbul Üniversitesi

rektörü olması ve 2002 yılında aldığı maaşın net 1.198.720 TL, 2002 yılında

asgari ücretin ise 250.87 TL olması birlikte değerlendirilerek bozma ilamı

doğrultusunda takdir edilen miktar artırılmak suretiyle davacının davalıdan

2000 TL manevitazminat talep edebileceği kanaatiyle

hüküm kurulmuştur."

14. Karar Daire tarafından 14/4/2014 tarihinde onanmış,

başvurucunun karar düzeltme talebi 28/10/2014 tarihinde reddedilmiştir. Ret

kararı başvurucuya 3/12/2014 tarihinde tebliğ edilmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

15. Mahkemenin 23/2/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Makul Sürede

Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

16. Başvurucu, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini

ileri sürmüştür.

1. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

17. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine

karar verilmesini gerektirecek başka bir nedeninin de bulunmadığı anlaşılan

makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul

edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

18. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın

ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra

aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam

eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,

2/7/2013, §§ 50, 52).

19. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın

karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).

20. Anılan ilkeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesinin benzer

başvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut başvuruda 11 yıl 1

aylık yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

21. Açıklanan gerekçelerle, Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi

gerekir.

B. Yargılamanın Sonucu

İtibarıyla Adil Olmadığına İlişkin İddia

22. Başvurucu, Mahkeme kararını uygulamayan kamu görevlisi

aleyhine 18/9/2003 tarihinde açtığı maddi ve manevi tazminat davasında İstanbul

2. Asliye Hukuk Mahkemesinin uzun süre tazminata hükmetmemek için direndiğini

iddia etmiştir. Başvurucu, uzun süren yargılamaya rağmen oldukça düşük bir

tazminata hükmedildiğini, bu itibarla yargı kararını uygulamayarak hukuk

fakültesini dört yıl geç bitirmesine sebep olan davalının ödüllendirildiğini,

kararın hakkaniyete aykırı olduğunu belirterek eşitlik ilkesi ile adil

yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

23. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucular tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16).

Başvurucunun ihlal iddialarının, yargı kararını uygulamayarak maddi ve manevi

zarara uğramasına sebep olan davalı aleyhine açtığı davada verilen kararın adil

olmadığına yönelik olduğu anlaşılmıştır. Başvurucunun şikâyetleri bir bütün

olarak adil yargılanma hakkı kapsamında değerlendirilmiştir.

24. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanun

yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda

incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava

konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin

değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ileuyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmaması

bireysel başvurukonusu olamaz. Ancak bireysel başvuru

kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil eden, bariz takdir hatası veya

açık bir keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu

kapsamda değildir (Ahmet Sağlam,

B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).

25. Somut olayda İstanbul 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 23/10/2007

tarihli kararı ile davanın reddine karar vermiş, karar Yargıtay 4. Hukuk

Dairesince 27/11/2008 tarihinde bozulmuştur. Mahkemece 9/2/2010 tarihli karar

ile 23/10/2007 tarihinde verilen kararda direnilmesine karar verilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 20/10/2010 tarihinde, direnme kararını usul ve

yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle bozması üzerine davanın kısmen kabulü ile 700

TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile

birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi

13/11/2012 tarihinde başvurucu lehine takdir edilen manevi tazminat miktarının

yeterli olmadığı gerekçesiyle kararı bozmuş, İstanbul 2. Asliye Hukuk

Mahkemesinin 1/11/2013 tarihli kararı ile iddia, savunma, tarafların sosyal ve

ekonomik durumları ile tüm dosya kapsamı incelenerek ilgili kısmı yukarıda

belirtilen (§ 13) gerekçeyle davanın kısmen kabulü ile 2.000 TL manevi

tazminatın dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte

davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

26. Başvurucu tarafından ileri sürülen iddialar, derece

mahkemesince delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallarının yorumlanmasına

ilişkin olup kararda bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik

oluşturan bir durumun da bulunmadığı dikkate alındığında ihlal iddialarının

kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.

27. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının, diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

C. Eğitim Hakkının İhlal

Edildiğine İlişkin İddia

28. Başvurucu üniversiteler arası yatay geçiş isteğinin

reddedilmesi üzerine idari işlemin iptali talebiyle açtığı davada verilen

yürütmenin durdurulması kararının uygulanmaması nedeniyle hukuk fakültesini

dört yıl geç bitirmek zorunda bırakıldığını belirterek eğitim hakkının ihlal

edildiğini ileri sürmüştür.

29. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un geçici 1. maddesinin (8)

numaralı fıkrası uyarınca Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisinin

başlangıcı 23/9/2012 tarihi olup bu tarihten sonra kesinleşen nihai işlem ve

kararlar aleyhine yapılan bireysel başvurular incelenebilir (Zafer Öztürk, B. No: 2012/51, 25/12/2012,

§ 17).

30. Somut olayda başvurucunun, üniversiteler arası yatay geçiş

isteğinin reddedilmesi üzerine idari işlemin iptali ve yürütülmesinin

durdurulması talebiyle dava açtığı, İstanbul 2. İdare Mahkemesince anılan

işlemin yürütülmesinin durdurulmasına karar verildiği; ancak, ilgili kamu

görevlisi tarafından Mahkeme kararının gereğinin yasal süresi içinde yerine

getirilmediği anlaşılmıştır. Mahkemece 19/11/2003 tarihinde idari işlemin

iptaline karar verildiği, kararın Danıştay Sekizinci Dairesince 30/11/2004

tarihinde onandığı tespit edilmiştir. Karar düzeltme talebinin 30/1/2006

tarihinde reddedildiği, bu itibarla anılan kararın 23/9/2012 tarihinden önce

kesinleştiği belirlenmiştir. Diğer taraftan, onama kararı üzerine davalı

idarece Mahkeme kararının gereği yerine getirilerek başvurucunun İstanbul

Üniversitesi Hukuk Fakültesine kaydının yapıldığı ve başvurucunun 17/7/2007 tarihinde

anılan fakülteden mezun olduğu anlaşılmıştır.

31. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının, diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin zaman bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

D. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

32. 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası

şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının

ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi

hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere

hükmedilir…”

33. Başvurucu, manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

34. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

sonucuna varılmıştır.

35. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları

karşılığında dava konusu hukuki menfaat de dikkate alınarak başvurucuya net

10.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

36. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800

TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucuya

ödenmesine karar verilmesi gerekir.

A. 1. Makul sürede

yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR

OLDUĞUNA,

2. Yargılamanın sonucu

itibarıyla adil olmadığına ilişkin iddianın

açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

3. Eğitim hakkının ihlal

edildiğine ilişkin iddianın zaman bakımından

yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede

yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Başvurucuya net 10.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,

tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam

2.006,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,

E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin İstanbul 2. Asliye Hukuk Mahkemesine

(E.2013/370, K.2013/452) GÖNDERİLMESİNE,

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

23/2/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Celal Mümtaz

AKINCI

Muammer

TOPAL

M. Emin KUZ

Recai AKYEL Raportör Yrd. : Derya ATAKUL Başvurucu : Ahmet İNCİ Vekili : Av. Muhammet Hanefi ÖZTÜRK