Habip Yüksel Başvurusu (B. No: 2013/7697)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, güveni kötüye kullanma suçundan başvurucu hakkında

yürütülen yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmaması nedeniyle adil

yargılama hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 11/10/2013 tarihinde Eskişehir 4. Asliye Ceza

Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden

yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil

edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. Birinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca 22/1/2013 tarihinde, kabul

edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

4. Bölüm tarafından 23/01/2014 tarihinde, başvurunun kabul

edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlığın 21/2/2014 tarihli yazısında, Anayasa

Mahkemesinin önceki kararlarına ve bu kapsamda sunulan görüşlerine atfen

başvuru hakkında görüş sunulmayacağı bildirilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

A. Olaylar

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar

özetle şöyledir:

7. Başvurucu aleyhine 28/1/2005 tarihinde, apartman yöneticisi

sıfatıyla topladığı paraları uhdesinde tuttuğu iddiasıyla suç duyurusunda

bulunulmuştur.

8. Şüpheli sıfatıyla 7/3/2005 tarihinde başvurucunun ifadesi

alınmıştır.

9. Eskişehir Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından 29/11/2005

tarihli iddianameyle başvurucu hakkında hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma

suçundan kamu davası açılmıştır.

10. 30/11/2005 tarihinde başlayan yargılamada Eskişehir 4.

Asliye Ceza Mahkemesi 13/2/2008 tarihli,E.2005/816 ve

K.2008/85 sayılı kararıyla başvurucuya isnad edilen fiilerin ceza kanununda suç olarak tanımlanmadığı

gerekçesiyle başvurucunun iddia edilen suçtanberaatine

karar vermiştir.

11. Beraat kararı başvurucu tarafından 19/2/2008 tarihinde vekalet

ücretine hükmedilmemesi nedeniyle temyiz edilmiştir.

12. Temyiz üzerine Yargıtay 15. Ceza Dairesi 27/11/2012 tarihli,

E.2011/18647 ve K.2012/44237 sayılı kararıyla zamanaşımı nedeniyle başvurucu

hakkındaki davanın düşmesine karar vermiştir.

13. Karar, aynı tarihte kesinleşmiş ve başvurucu vekili

tarafından24/9/2013 tarihinde mahkeme kaleminde tebellüğ edilmiştir.

14. Başvurucu 11/10/2013 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

B. İlgili Hukuk

15. 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 155.

maddesinin (2) numaralı fıkrası.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

16. Mahkemenin 6/4/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

17. Başvurucu 28/1/2005 tarihinde hakkında yapılan suç duyurusu

ile başlayan adli soruşturma ve kovuşturmanın Yargıtay 15. Ceza Dairesinin

27/11/2012 tarihli kararıyla zamanaşımı nedeniyle düşme kararı verilmesine

kadar devam etmesi ve bunun sonucu olarak davanın makul sürede

sonuçlandırılmaması nedeniyle Anayasa'nın 36. maddesinde düzenlenen adil

yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş, tazminata hükmedilmesi

talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

1. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

18. Başvuru formu ile eklerinin incelenmesi sonucunda, açıkça

dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini

gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurunun kabul

edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

19. Başvurucu, Eskişehir Cumhuriyet Başsavcılığınca hakkında

açılan kamu davasında yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmadığını

belirterek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

20. Ceza davalarına ilişkin yargılamaların makul sürede

sonuçlanmadığı yönündeki iddialar daha önce bireysel başvuru konusu yapılmış ve

Anayasa Mahkemesince makul sürede yargılanma hakkının adil yargılanma hakkının

kapsamına dâhil olduğu kabul edilerek bir davadaki yargılama süresinin makul

olup olmadığının tespitinde davanın karmaşıklığı, yargılamanın kaç dereceli

olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve

başvurucunun davanın hızla sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi

hususların dikkate alınacağı belirtilmiş (B.E.

B. No: 2012/625, 9/1/2014, §§ 23-41; Ersin

Ceyhan, B. No: 2013/695, 9/1/2014, §§ 24-40).) ve bu kapsamda

yapılan incelemeler sonucu makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine

yönelik kararlar verilmiştir (Mehmet Fatih

Özdemir, B. No: 2013/1607, 17/11/2014; Ömer Çoygun, B. No: 2013/3396,

22/6/2015; Osman Bayrak, B. No:

2013/3803, 25/2/2015).

21. Başvuru konusu olay; Eskişehir 4. Asliye Ceza Mahkemesinde

güveni kötüye kullanma suçundan açılan ceza davasına ilişkindir. Ceza

muhakemesinde yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken

sürenin başlangıcı, bir kişiye suç işlediği iddiasının yetkili makamlar

tarafından bildirilmesi veya isnattan ilk olarak etkilendiği arama ve gözaltı

gibi bir takım tedbirlerin uygulanması anı ya da kamu

davasının açıldığı tarihtir. Somut başvuru açısından bu tarih, Eskişehir

Cumhuriyet Başsavcılığınca başvurucunun ifadesinin alındığı 7/3/2005'tir. Ceza

yargılamasında sürenin sona erdiği tarih, suç isnadının nihai olarak karara

bağlandığı tarih olup somut davada bu tarih; Yargıtay 15. Ceza Dairesince

zamanaşımı nedeniyle davanın düşmesi kararının verildiği 27/11/2012'dir (Ersin Ceyhan, § 35).

22. Başvuruya konu yargılama sürecinin incelenmesinde, Eskişehir

Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturma kapsamında 7/3/2005 tarihinde

başvurucunun ifadesinin alındığı 30/11/2005 tarihindeEskişehir

4. Asliye Ceza Mahkemesinde güveni kötüye kullanma suçunu işlediği iddiasıyla

başvurucu hakkında kamu davası açıldığı tespit edilmiştir.Eskişehir

4. Asliye Ceza Mahkemesince yapılan yargılamada 13/2/2008 tarihli karar ile

başvurucunun beraatine karar verildiği, temyiz

üzerine Yargıtay 15. Ceza Dairesince 27/11/2012 tarihinde davanın zamanaşımı

nedeniyle düşmesi kararının verildiği, kararın aynı tarihte kesinleştiği

anlaşılmıştır.

23. Başvurunun değerlendirilmesi neticesinde başvuruya konu ceza

davası; hukuki meselenin çözümündeki güçlük, maddi olayların karmaşıklığı,

delillerin toplanmasında karşılaşılan engeller, taraf sayısı gibi kriterler

dikkate alındığında karmaşık olmaktan uzaktır. Başvurucunun tutum ve

davranışlarıyla ve usule ilişkin haklarını kullanırken özensiz davranmasıyla

yargılamanın uzamasına önemli ölçüde sebep olduğu da söylenemez. Anılan davaya

bütün olarak bakıldığında somut başvuru açısından farklı bir karar verilmesini

gerektirecek bir yön bulunmadığı ve söz konusu yedi yıl sekiz aylık yargılama

sürecinde makul olmayan bir gecikmenin olduğu sonucuna varılmıştır.

24. Açıklanan nedenlerle başvurucunun Anayasa’nın 36. maddesinde

güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar

verilmesi gerekir.

3. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

25. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin (1) ve (2)

numaralı fıkraları şöyledir:

“(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun

hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı

verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması

gerekenlere hükmedilir…

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından

kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama

yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama yapılmasında

hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya

genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir. Yeniden yargılama

yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı

ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar

verir.”

26. Başvurucu 20.000 TL tazminat ödenmesi talebinde bulunmuştur.

27. Bireysel başvuru dosyasının incelenmesi sonucunda

başvurucunun adil yargılanma hakkının ihlal edildiğisonucuna

varılmıştır.

28. Başvurucunun tarafı olduğu uyuşmazlığa ilişkin yedi yıl

sekiz aylık yargılama süresi dikkate alındığında yargılama faaliyetinin

uzunluğu sebebiyle yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararı

karşılığında başvurucuya net 7.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar

verilmesi gerekir.

29. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 198,35 TL harç ve 1.800

TL vekalet ücretinden oluşan toplam 1.998.35 TL

yargılama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.

A. Makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiğine ilişkin

iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede

yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Başvurucuya net 7.000 TL manevi TAZMİNAT ÖDENMESİNE,

başvurucunun tazminata ilişkin diğer taleplerinin REDDİNE,

D. 198,35 TL harçtan ve 1.800 TL vekalet ücretinden oluşan toplam

1.998.35 TL yargılama giderinin BAŞVURUCUYA

ÖDENMESİNE,

E. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE,

6/4/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan : Burhan ÜSTÜN Üyeler : Nuri NECİPOĞLU Erdal TERCAN Kadir ÖZKAYA Rıdvan GÜLEÇ Raportör Yrd. : Gökçe GÜLTEKİN Başvurucu : Habip YÜKSEL Vekili : Av. Rıza ÖZTEKİN