Ertürk Genç Başvurusu (B. No: 2013/5010)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru

23/7/2003 tarihinde açılan alacak davası ile 1/8/2003 tarihinde açılan ve ilk

açılan dava ile birleştirilerek görülen istirdat, tazminat ve akdin feshi

davasına ilişkin yargılama sürecinin adil olmaması ve sürecin makul sürede

sonuçlandırılmaması nedenleriyle adil yargılanma ve mülkiyet haklarının ihlal

edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 4/7/2013 tarihinde Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi

vasıtasıylayapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin

idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına

engel teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. İkinci Bölüm İkinci Komisyonu 10/12/2015 tarihinde,makul sürede yargılanma hakkının ihlali

iddiası dışında kalan diğer iddiaların kesin olarak kabul edilemez olduğuna,

makul sürede yargılanma hakkının ihlali iddiasının kabul edilebilirlik ve esas

yönünden incelenmesi için dosyanın Bölüme gönderilmesine karar vermiştir.

4. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlığın 15/2/2016 tarihli yazısında, Anayasa

Mahkemesinin önceki kararlarına ve bu kapsamda sunulan görüşlerine atfen

başvuru hakkında görüş sunulmayacağı bildirilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

6. Başvurucu aleyhine 23/7/2003 tarihinde Mersin 2. Asliye

Ticaret Mahkemesinde açılan alacak davasında davacı taraf İ. Ltd. Şti.,

başvurucu ile aralarında konusu bina yapımı olan eser sözleşmesi ve buna ek

sözleşme imzaladıklarını, kendisinin sözleşmeler gereği yükümlülüklerini yerine

getirdiğini ancak başvurucunun sözleşme yükümlülüklerini eksik yerine getirmesi

nedeniyle 10.088,29 TL kendisine borçlu olduğunu belirterek söz konusu meblağın

başvurucudan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

7. Başvurucu ise yine Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesinde

1/8/2003 tarihinde açtığı istirdat, tazminat ve akdin feshi davasında kendisi

aleyhine yukarıda yer verilen davayı açan İ. Ltd. Şti. ve yöneticilerinin, aynı

eser sözleşmesinden doğan sorumluluklarını geç yerine getirdiğini, yaptırılan

tespite göre de sözleşme konusu binada 7.192,39 TL tutarında eksiklik

bulunduğunu, binanın geç tesliminden dolayı cezai şart da dahil olmak üzere

toplamda 10.000 TL alacağının bulunduğunu belirterek söz konusu meblağın yasal

faizi ile birlikte tahsili ile sözleşmenin feshine karar verilmesini talep

etmiştir.

8. Yargılama safhasında her iki dava dosyası da Mersin 2. Asliye

Ticaret Mahkemesinin E.2003/562 sıra sayılı dosyasında birleştirilmiş ve

yargılamaya devam edilmiştir.

9. Yapılan yargılama sonunda Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi

19/6/2009 tarihli ve E.2003/562, K.2009/223 sayılı kararı ile başvurucu

aleyhine açılan asıl davanın kabulüne, başvurucu tarafından açılan birleşen

davanın, davalı şirket yöneticileri yönünden husumet nedeniyle reddine, davalı

şirket İ. Ltd. Şti. yönünden kabulüne hükmetmiştir.

10. İlk Derece Mahkemesi kararının temyiz edilmesi üzerine

Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, 20/12/2011 tarihli ve E.2010/7527, K.2011/7717

sayılı ilamı ile temyiz itirazlarının asıl dava yönünden reddine, birleşen

davaya yönünden kabulüne ve kararın İ. Ltd. Şti. yararına bozulmasına

hükmetmiştir.

11. Aynı Daireye yapılan karar düzeltme istemi de 24/1/2013

tarihli ve E.2012/2326, K.2013/362 sayılı ilam ile reddedilmiştir.

12. Bozma ilamına uyarak dosyayı tekrar incelemeye alan Mersin

2. Asliye TicaretMahkemesi, 29/3/2013 tarihli ve

E.2013/9, K.2013/88 sayılı kararı ile asıl dava yönünden 19/6/2009 tarihli ilk

karar kesinleşmiş olduğundan karar verilmesine yer olmadığına, birleşen dava

yönünden uyuşmazlık konusu sözleşmenin feshine ilişkin hüküm kesinleşmiş

olduğundan karar verilmesine yer olmadığına, davalı Şirket aleyhine tazminat

talebinin reddine karar vermiştir.

13. Başvurucu, Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 29/3/2013

tarihli kararını, 4/6/2013 tarihinde avukatından öğrendiğini ifade ederek

4/7/2013 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

14. Anayasa Mahkemesince Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesine

muhtelif tarihlerde müzekkere yazılarak Mahkemenin 29/3/2013 tarihli kararının

ve Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 24/1/2013 tarihli karar düzeltme talebinin

reddine ilişkin ilamın başvurucuya tebliğ tarihleri ile yargılamanın hangi

aşamada olduğunun bildirilmesi istenilmiştir.

15. Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, Anayasa Mahkemesine

cevaben gönderdiği 11/11/2015 ve 12/2/2013 tarihli yazılarda 29/3/2013 tarihli

kararının 3/4/2012 tarihli Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yönetmeliği'nin "Hâkimin re’sen

harekete geçtiği haller ile kanunlardaki özel hükümler saklı kalmak kaydıyla

taraflardan birinin talebi olmadıkça hüküm tebliğe çıkarılmaz." hükmünü

içeren 58. maddesi gereği tebliğe çıkarılmadığını ve Yargıtay 15. Hukuk

Dairesinin 24/1/2013 tarihli karar düzeltme talebinin reddine ilişkin ilamın

ise 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Yargıtayın bozma

kararları ile onama kararları mahkeme yazı işleri müdürü tarafından derhâl

taraflara tebliğ edilir." hükmünü içeren 372. maddesi dikkate

alındığında ilgili ilamın taraflarında tebliğinde bir yarar ve korunacak bir

hak bulunmadığından tebliğe çıkarılmadığını ayrıca temyiz yoluna da

başvurulmadığından 29/3/2013 tarihli kararın kesinleşmediğini bildirmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

16. Mahkemenin 7/4/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

17. Başvurucu 23/7/2003 tarihinde Mersin 2. Asliye Ticaret

Mahkemesinde aleyhine açılan dava ile kendisi tarafından açılan ve aleyhine

açılan dava ile birleştirilerek görülen davalara ilişkin yargılama sürecinin

makul sürede sonuçlanmadığını belirterek adil yargılanma haklarının ihlal

edildiğini ileri sürmüş, makul sürede yargılanma hakkının ihlali nedeniyle

26.650 TL tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.

B. Değerlendirme

1. Kabul Edilebilirlik Yönünden

18 Başvuru formu ve eklerinin incelenmesi sonucunda açıkça

dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini

gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurucunun makul sürede

yargılanma hakkının ihlali iddiasının kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi

gerekir.

2. Esas Yönünden

19. Medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin yargılamaların makul

sürede tamamlanmadığı yönündeki iddialar daha önce bireysel başvuru konusu

yapılmış ve Anayasa Mahkemesince makul sürede yargılanma hakkının adil

yargılanma hakkının kapsamına dâhil olduğu kabul edilerek bir davadaki

yargılama süresinin makul olup olmadığının tespitinde davanın karmaşıklığı,

yargılamanın kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun davanın hızla sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususların dikkate alınacağı belirtilmiş(Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,

2/7/2013, §§ 34-59) ve bu kapsamda yapılan incelemeler sonucu makul sürede

yargılanma hakkının ihlal edildiğine yönelik kararlar verilmiştir (Gülseren Gürdal ve diğerleri, B. No:

2013/1115, 5/12/2013; Semira Babayiğit ve diğerleri, B. No: 2013/3283,

19/12/2013; Haydar İzgi, B. No:

2012/673, 19/12/2013).

20. Başvuru konusu olayda, Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde

açılan ve birleştirilerek görülen alacak, istirdat, tazminat ve akdin feshi

davalarının söz konusu olduğu görülmekle 18/6/1927 tarihli ve 1086 sayılı mülga

Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile 6100 sayılı Kanun’da yer alan usul

hükümlerine göre yürütülen ve medeni hak ve yükümlülükleri konu alan somut

yargılama faaliyetinin makul süre değerlendirmesi için başlangıcı, uyuşmazlığı

karara bağlayacak yargılama sürecinin işletilmeye başlandığı tarih olupbu tarih somut başvuru açısından, 23/7/2003’tür (Güher Ergun ve diğerleri, § 50).

21. Sürenin bitiş tarihi ise çoğu zaman icra aşamasını da

kapsayacak şekilde yargılamanın sona erme tarihi olmakla birlikte (Güher Ergun ve diğerleri, § 52), somut

yargılama faaliyetinin incelenmesi sonucunda yargılama kapsamında verilen en

son kararın Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 29/3/2013 tarihli hükmü

olduğu, bu hükmün talep etmemesi nedeniyle başvurucuya tebliğ edilmediği, kanun

yolları açık olan söz konusu hükme karşı taraflarca kanun yollarına

başvurulmadığı ve ilgili hükmün, Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin Anayasa

Mahkemesine sunduğu bilgiye göre hâlen kesinleşmediği anlaşılmıştır (bkz. §

16). Böyle bir durumda ise makul süre değerlendirmesinde sürenin bitiş

tarihinin, yargılama ilişkin verilen en son kararın tarihi olan 29/3/2013

olarak kabulü gerekmektedir.

22. Başvuruya konu yargılama sürecinin incelenmesinde

yargılamanın konusunun konusu bina yapımı olan bir eser sözleşmesi ile bu

sözleşmeye ek bir sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıklara ilişkin olduğu,

yargılamanın birleştirilerek görülen iki ayrı davadan oluştuğu, asıl davanın

23/7/2003 tarihinde açıldığı ve İlk Derece Mahkemesince 19/6/2009 tarihinde

verilen kararın, Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 20/12/2011 tarihli ilamı ile

onandığı, karar düzeltme isteminin 24/1/2013 tarihinde reddedildiği, bozma

üzerine yeniden yapılan inceleme sonucu İlk Derece Mahkemesinin 29/3/2013

tarihinde tekrar hüküm kurduğu, bu hükmün talep edilmemesi nedeniyle taraflara

tebliğ edilmediği, hükme karşı kanun yollarına başvurulmadığı, 29/3/2013 tarihli

hükmün başvurucu tarafından 4/6/2013 tarihinde öğrenildiği anlaşılmıştır.

23. Başvuruya konu yargılama sürecinin incelenmesinde; hukuki

meselenin çözümündeki güçlük, yargılamanın niteliği, maddi olayların

karmaşıklığı gibi kriterler dikkate alındığında karmaşık nitelikte olduğu

anlaşılmışsa da somut başvuru açısından farklı karar verilmesini gerektirecek

bir yön bulunmadığı ve yaklaşık on yıllık yargılama sürecinde makul olmayan bir

gecikmenin olduğu sonucuna varılmıştır.

24. Açıklanan nedenlerle başvurucunun Anayasa’nın 36. maddesinde

güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar

verilmesi gerekir.

3. 6216 Sayılı Kanun’un 50. Maddesi Yönünden

25. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin (1) ve (2)

numaralı fıkraları şöyledir:

“(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun

hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı

verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması

gerekenlere hükmedilir. …

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından

kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama

yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama yapılmasında

hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya

genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir. Yeniden yargılama

yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı

ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar

verir.”

26. Başvurucu,

makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğinin kabul edilmesini ve bu

nedenle 26.650 TL tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.

26. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği sonucuna

ulaşılmıştır.

27. Makul sürede yargılanma hakkının ihlali nedeniyle yalnızca

ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığında başvurucuya

net 11.900 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

28. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 198,35 TL harçtan oluşan

yargılama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

B. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil

yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Başvurucuya net 11.900 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,

tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

D. 198,35 TL harçtan oluşan yargılama giderinin başvurucuya

ÖDENMESİNE,

E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

7/4/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin YILDIRIM

Üyeler

:

Serdar ÖZGÜLDÜR

Osman Alifeyyaz

PAKSÜT

Recep KÖMÜRCÜ Alparslan ALTAN Raportör Yrd. : İsmail Emrah PERDECİOĞLU Başvurucu : Ertürk GENÇ