Halil İbrahim Artın Başvurusu (B. No: 2013/2635)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru; kolluk görevlilerince işkence yapılması, işkence altında

alınan ifadelerin hükme esas alınması, delillerin değerlendirilmesinde hata

yapılması ve aynı suçtanbirden fazla yargılanılması nedenleriyle işkence yasağının ve adil

yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 15/4/2013 tarihinde Adana 5. Ağır Ceza Mahkemesi

vasıtasıyla yapılmıştır.Başvuru

formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun

Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit

edilmiştir.

3. İkinci Bölüm Birinci Komisyonunca 18/7/2013

tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından

yapılmasına karar verilmiştir.

4. Bölüm Başkanı tarafından 16/3/2014

tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte

yapılmasına karar verilmiştir.

5. Başvurunun bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlığın 4/4/2014 tarihli

yazısında Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına ve bu kapsamda sunulan

görüşlerine atfen başvuru hakkında görüş sunulmayacağı bildirilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal

Yargı Ağı Projesi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde

ilgili olaylar özetle şöyledir:

A. Ana Yargılamalar

7. Tunceli Cumhuriyet Başsavcılığının 16/11/1998

tarihli iddianamesi ile 1998 yılı Eylül-Ekim aylarında gerçekleşen bir dizi

olay nedeniyle "suç işlemeye tahrik ve teşvik, sahte resmi evrak tanzim

etme, dolandırıcılığa iştirak ve rüşvet alma" suçlarından başvurucu hakkında kamu davası açılmıştır.

8. Tunceli Ağır Ceza Mahkemesinin E.1998/40 sayılı dosyasında

yapılan yargılamanın 16/12/2008 tarihli duruşmasında, başvurucu aleyhinde

beyanda bulunmuş olan ve aynı dosyada yargılanan sanıklar Ö.B. ve M.S.B. Emniyetteki ifadelerinin işkenceye ya da zora dayalı

alındığını ileri sürmüşlerdir. Başvurucu da 31 Ekim 1998 tarihinde Emniyette

verdiği ifadesinin işkenceyle alındığını belirtmiştir.

9. Tunceli Ağır Ceza Mahkemesinin 24/5/2000

tarihli ve E.1998/40, K.2000/23 sayılı kararı ile başvurucunun resmî evrakta

sahtekârlık suçundan dolayı 2 yıl ağır hapis cezasıyla, dolandırıcılık suçundan

da 2 yıl 2 ay 12 gün ağır hapis ve 15.100.000.000 TL ağır para cezasıyla

cezalandırılmasına, diğer suçlar yönünden ise beraatine

karar verilmiştir.

10. Yargıtay 6. Ceza Dairesinin 9/9/2002

tarihli ve E.2002/6464, K.2002/9814 sayılı ilamı ile başvurucu hakkında verilen

dolandırıcılık suçuna dair mahkûmiyet hükmübozulmuş,

diğer suçlar açısından mahkeme kararı onanmıştır.

11. Tunceli Ağır Ceza Mahkemesi 11/6/2003

tarihli ve E.2002/70, K.2003/58 sayılı kararı ile bir kez daha başvurucunun

dolandırıcılık suçundan mahkûmiyetine hükmetmiştir.

12. Yargıtay 11. Ceza Dairesi 14/7/2005

tarihli ve E.2005/2467, K.2005/5320 sayılı ilamı ile mahkûmiyet hükmünü

onamıştır.

13. Başvurucu hakkında Tunceli Cumhuriyet Başsavcılığının 30/6/2000 tarihli iddianamesi ile 28/9/1988 tarihinde

"sahte resmî evrak tanzim etme" suçunu işlediği iddiasıyla bir ceza

davası daha açılmıştır.

14. Tunceli Ağır Ceza Mahkemesinin 23/5/2001

tarihli ve E.2000/28, K.2001/17 sayılı kararı ile başvurucunun atılı suçtan

cezalandırılmasına karar verilmiştir.

15. Yargıtay 6. Ceza Dairesi 26/12/2002

tarihli ve E.2002/11387, K.2002/14911 sayılı ilamı ile İlk Derece Mahkemesi

kararını onamıştır.

16. Tunceli Ağır Ceza Mahkemesi 30/11/2005

tarihinde E.2000/28 sayılı dosya kapsamında bir ek karar almıştır. Form ekinde

kararın örneği bulunmamaktadır.

17. Başvurucu, bu ek karara ilişkin 26/12/2005

tarihli temyiz dilekçesinde aynı eylemlerden dolayı üç dosyadan yargılandığını

ve kararın haksız olduğunu belirtmiştir.

18. Başvuru dosyasında, ek kararla ilgili yargılamanın ne zaman

tamamlandığına vebu yargılamadaki nihai karardan

başvurucunun ne zaman haberdar olduğuna dair herhangi bir bilgi ve belge tespit

edilememiştir.

19. Başvurucu, ayrıca işkence altında verdiği ifadesine dayalı

olarak mahkûm edildiği gerekçesiyle tüm yargılamalar konusunda 14/4/2005 tarihinde yeniden yargılama talebinde bulunmuştur.

Başvurucu, bu talebinin ne şekilde sonuçlandığına ilişkin bir bilgi

sunmamıştır.

B. Uyarlama Yargılaması (E.2002/70)

20. Tunceli Cumhuriyet Başsavcılığı 17/6/2005

tarihinde, başvurucunun mahkûmiyet hükümleri hakkında içtima kararının

çözülmesini,26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu uyarınca

kesinleşmiş hükümlerin uyarlanmasını talep etmiştir.

21. Tunceli Ağır Ceza Mahkemesinin 22/2/2006

tarihli ve E.2002/70, K.2003/58 sayılı ek kararı ile resmî evrakta sahtecilik

suçu açısından infazın devamına, dolandırıcılık suçu bakımından ise

başvurucunun 5237 sayılı Kanun'un 158. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (j)

bendi gereğince 2 yıl hapis ve 100 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına

karar verilmiştir.

22. Yargıtay 11. Ceza Dairesinin 27/6/2008

tarihli ve E.2008/8533, K.2008/6877 sayılı ilamı ile başvurucunun hukuki

durumunun 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231.

maddesi (hükmün açıklanmasının geri bırakılması) uyarınca değerlendirilmesi

için hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

23. Tunceli Ağır Ceza Mahkemesi 13/5/2009

tarihli ve E.2008/51, K.2009/53 sayılıkararı ile

başvurucunun önceki karardaki gibi cezalandırılmasına ve 5271 sayılı Kanun'un

231. maddesinin uygulanmasına yer olmadığına hükmetmiştir.

24. Yargıtay 11. Ceza Dairesi 21/3/2013

tarihli ve E.2013/5643, K.2013/4636 sayılı ilamı ile İlk Derece Mahkemesi

kararını belirli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma güvenlik tedbirleri

yönünden düzelterek onamıştır.

25. Başvurucu, nihai karardan 10/4/2013

tarihinde haberdar olduğunu beyan etmiştir. Başvurucunun, daha erken bir

tarihte haberdar olduğunu gösteren herhangi bir bilgi ve belgeye

rastlanmamıştır.

26. Başvurucu 15/4/2013 tarihinde

bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

27. Mahkemenin 18/2/2016 tarihinde

yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

28. Başvurucu; tanıkların ve kendisinin kollukta alınan

ifadesinin işkence yoluyla elde edildiğini, delillerin yanlış

değerlendirildiğini, aynı fiilden dolayı hakkında birden çok ceza davası açılıp

(E.1998/40, E.2002/70 ve E.2000/28), kendisine birden çok ceza verildiğini, bu

konudaki savunmalarının dikkate alınmadığını belirtmektedir. Başvurucu; bu

nedenle adil yargılanma hakkının elinden alındığını, aynı suçtan iki kere

yargılanmama yasağının ve Anayasa'nın 17., 38., 140.

maddeleri ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) 1., 3., 6., 7.,

10. ve 17. maddelerindeki haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

Başvurucu, terditli olarak yeniden yargılama ve

tazminat taleplerinde bulunmuştur.

29. Başvurucu; ayrıca uyarlama öncesi yargılamalara ilişkin

olarak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (AİHM) başvurduğunu, nihai kararı

sunamadığı için başvurusunun kabul edilemez bulunduğunu, uyarlama davasında

verilen karar ile bireysel başvuru hakkının doğduğunu belirtmiştir.

B. Değerlendirme

30. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun

iddialarının işkence yasağı ve bir bütün olarak adil yargılanma hakkı

kapsamında incelenmesi uygun görülmüştür.

a. İşkence

Yasağının Maddi Boyutunun İhlal Edildiğine İlişkin İddia

31. Başvurucu, kolluktaki ifade alma işlemi esnasında işkence

gördüğünü belirtmektedir.

32. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı

Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'ungeçici 1. maddesinin (8) numaralı fıkrası şöyledir:

"Mahkeme, 23/9/2012 tarihinden sonra kesinleşen nihai işlem ve

kararlar aleyhine yapılacak bireysel başvuruları inceler."

33. 6216 sayılı Kanun hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesinin zaman

bakımından yetkisinin başlangıcı 23/9/2012 tarihi olup

Mahkeme, ancak bu tarihten sonra kesinleşen nihai işlem ve kararlar aleyhine

yapılan bireysel başvuruları inceleyebilir. Bu açık düzenleme karşısında anılan

tarihten önce kesinleşmiş ya da sonuçlanmış hususları da içerecek şekilde yetki

kapsamının genişletilmesi mümkün değildir.

34. Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisi için kesin bir

tarihin belirlenmesi ve Mahkemenin yetkisinin geriye yürür şekilde

uygulanmaması hukuk güvenliği ilkesinin gereğidir (Zafer Öztürk, B. No: 2012/51, 25/12/2012,

§ 18).

35. Somut olayda, başvurucunun 1998 yılında işkence gördüğünü

ileri sürmesi, bu iddiaların farklı bir konuda yürütülen yargılama içerisinde

dile getirilmesi vebaşvurucunun iddialarına yönelik

bir soruşturma yapılmamış olması karşısında, bireysel başvuruların incelenmeye

başlandığı tarih olarak belirlenen 23/9/2012 gününden

önce gerçekleştiği belirtilen ihlal iddiasının incelenmesi olanağı

bulunmamaktadır

36. Bu nedenle başvurunun bu kısmının zaman bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna

karar verilmesi gerekir.

b. Adil

Yargılanma Hakkının İhlaline İlişkin İddia

37. Başvurucu; işkenceye dayalı ifadelerin hükme esas

alındığından, delillerin hatalı değerlendirildiğinden, aynı suçtan birden fazla

kez yargılandığından şikâyet etmektedir.

38. 6216 sayılı Kanun'un "Bireysel

başvuruların kabul edilebilirlik şartları ve incelenmesi" kenar

başlıklı 48. maddesinin (2) numaralı fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:

"Mahkeme, ... açıkça dayanaktan yoksun başvuruların kabul edilemezliğine

karar verebilir."

39. 6216 sayılı Kanun'un 48. maddesinin (2) numaralı fıkrası

uyarınca Anayasa Mahkemesi, açıkça dayanaktan yoksun başvuruların kabul

edilemezliğine karar verebilir.

40. Diğer yandan 6216 sayılı Kanun'un 47. maddesinin (3)

numaralı, 48. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 59. maddesinin ilgili fıkraları uyarınca

Anayasa Mahkemesine başvuru konusu olaylarla ilgili delilleri sunmak suretiyle

olaylar hakkındaki iddialarını ve dayanılan Anayasa hükmününihlal

edildiğine dair kendisine göre açıklamalarda bulunarak hukuki iddialarını

kanıtlamak başvurucuya düşer (Veli Özdemir,

B. No: 2013/276, 9/1/2014, § 19).

41. Bu kapsamda başvuru dilekçesinde, kamu gücünün ihlale neden

olduğu iddia edilen işlem, eylem ya da ihmaline dair olayların tarih sırasına

göre özeti yapılmalı; bireysel başvuru kapsamındaki haklardan hangisinin hangi

nedenle ihlal edildiği ve buna ilişkin gerekçeler ve deliller açıklanmalıdır (Veli Özdemir, § 20).

42. Bireysel başvuruların yapılma usulünü gösteren maddeler

dikkate alındığında Anayasa Mahkemesinin başvurucuların talepleriyle bağlı

olduğu ve formdaki iddialarla sınırlı bir inceleme yapması gerektiği açıktır.

Anayasa Mahkemesinin, başvurucunun yerine geçerek genel ve soyut iddialardan

hareketle resen her konuda hukuka uygunluğu denetleme ve temel hakların ihlal

edildiğini tespit etme yükümlülüğü bulunmamaktadır (Sami Özbil, B. No: 2012/543, 15/10/2014, § 50). Dolayısıyla olay ve olguların hukuki

nitelendirmesindeki takdir hakkı saklı kalmak şartıyla başvurucuların şikâyet

etmediği bir konunun değerlendirilmesi ya da yorum yoluyla ihlal iddialarının

genişletilmesi ve olaylar kısmında geçmekle birlikte şikâyet edilmeyen hususlara

da teşmil edilmesi mümkün değildir.

43. Başvurucu, ana yargılamalar aşamasında işkenceye dayalı

ifadelerinin hükme esas alındığını açıklamakta fakat uyarlama yargılamasında bu

iddiasının ne şekilde değerlendirildiğine dair bir bilgi vermemektedir.

Başvurucu, aynı suçtan iki kez yargılandığı iddiasını Mahkeme önünde dile

getirdiğini belirtmekte ise de bu iddianın, sadece evrakta sahtecilik suçundan

yargılama yapılan E.2000/28 sayılı dosyada Tunceli Ağır Ceza Mahkemesinin

aldığı 30/11/2005 tarihli ek karar kapsamında ileri

sürüldüğü anlaşılmaktadır. Bununla birlikte E.2000/28 sayılı dosyada Anayasa

Mahkemesinin zaman bakımından yetki ve süre aşımı yönünden değerlendirme

yapmasına olanak tanıyacak belgeler (nihai karar, tebligat belgesi vs.)

sunulmamıştır (bkz. §§ 14-18). Başvurucunun nihai yargılamaya ilişkin olduğunu

belirttiği mahkeme kararları ise Tunceli Ağır Ceza Mahkemesinin E.2002/70

sayılı dosyasında yapılan uyarlama yargılamasına yöneliktir (bkz. §§ 20-24).

44. Başvurucunun, sadece ismen belirttiği bir hakkının ya da

Anayasa'nın ve Sözleşme'nin numaralarını belirttiği maddelerinde yer alan

haklarının ihlal edildiğini soyut biçimde söylemesi yeterli değildir. Olaylar

kısmında anlatılan bilgiler ile hak ihlallerinin en azından öz olarak

örtüştürülmesi ve iddiaları destekleyici belgelerin başvuru formuna eklenmesi,

ulaşılamayan belgelerin ise hangilerinin olduğunun gerekçesiyle birlikte

belirtilmesi gerekir.

45. Mevcut başvuru bakımından anayasal hakların ne şekilde ihlal

edildiğine ilişkin yeterli bir açıklama yapılmadığından ve ilgili belgeler

sunulmadığından başvurucunun adil yargılanma hakkının ihlali iddiasının

incelenmesi olanağı bulunmamaktadır.

46. Açıklanan nedenlerle başvurucunun şikâyetinin diğer kabul

edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

18/2/2016tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin YILDIRIM

Üyeler

:

Serdar ÖZGÜLDÜR

Osman Alifeyyaz

PAKSÜT

Muammer TOPAL

M. Emin KUZ

Raportör : Okan TAŞDELEN Başvurucu : Halil İbrahim ARTIN