Özgün Analiz
Olay Özeti: Başvurucu, bir şirkete yatırdığı paranın iadesi için açtığı dava sürerken yapılan kanuni düzenleme ile alacağını tahsil imkânının ortadan kalktığını ileri sürmüş, mülkiyet hakkı ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiğini iddia etmiştir. Komisyon makul süre şikâyetini kabul edilemez bulmuştur. Başvurucu 23/8/2021'de vefat etmiş; vekiline mirasçıların başvuruya devam edip etmeyeceğini on beş gün içinde bildirmesi için 17/6/2025 tarihli müzekkere gönderilmiş, ancak cevap verilmemiştir.
Hukuki İlke: Başvurucunun ölümü hâlinde Mahkeme, 6216 sayılı Kanun'un 49. maddesinin (7) numaralı fıkrası ve İçtüzük'ün 84. maddesine dayanarak 2577 sayılı Kanun'un 26. maddesini uygulamakta ve başvuruyu ölen kişi yönünden işlemden kaldırmaktadır. İncelemenin sürmesi, mirasçıların mirasçılıklarını kanıtlayarak makul sürede takip iradesi ortaya koymalarına bağlıdır. Mahkemenin vekile müzekkere göndermesine rağmen yanıt verilmemesi, mirasçılara düşen bildirim yükünün yerine getirilmediğini gösterir.
Uygulama Sonucu: Başvurunun işlemden kaldırılmasına ve yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına oybirliğiyle karar verilmiştir.
Dava Strateji Notu: Mahkeme bu dosyada vekile on beş günlük süreli müzekkere göndermiş, yanıt gelmeyince başvuruyu kapatmıştır. Müvekkili ölen vekil, Mahkemeden gelen müzekkereyi süresinde yanıtlamalı, mirasçılara ulaşılamıyorsa bunu da bildirip ek süre istemelidir. Kanuni düzenlemeyle alacağın tahsil imkânının ortadan kalkması gibi esasa ilişkin iddialar, yanıtsız bırakılan tek bir müzekkere nedeniyle hiç incelenmeden sonuçsuz kalabilir.
Karar Metni
TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
HİKMET KELEŞ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2021/21767)
Karar Tarihi: 18/2/2026
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, şirkete yatırılan paranın iadesi talebiyle açılan dava sırasında yapılan kanuni düzenleme sonucu alacağın tahsili imkânının ortadan kaldırılması nedeniyle mülkiyet hakkı ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. Başvuru, süresi içinde yapılmıştır. Komisyon makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilemez olduğuna, mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.
2. Başvurunun devamı sırasında başvurucu 23/8/2021 tarihinde vefat etmiştir. Başvurucu vekiline başvuruya mirasçıların devam edip etmeyeceğinin on beş gün içinde bildirilmesi hususunu içeren 17/6/2025 tarihli müzekkere gönderilmiş ancak başvurucu vekili müzekkereye cevap vermemiştir.
II. DEĞERLENDİRME
3. Anayasa Mahkemesi Abdurrahman Beycur ve diğerleri ([GK], B. No: 2023/76490, 31/7/2025) kararında başvurucunun bireysel başvuru tarihinden sonra vefat etmesi hâlinde bireysel başvurudan haberi olmayan mirasçılarının hak kaybına uğramaması için yapılması gerekenler hususunda genel ilkeleri belirlemiştir. Bu çerçevede Anayasa Mahkemesi mirasçıların hak kaybına uğramalarını engellemek, bireysel başvuruların neticelendirilmesini sağlamak gerekliliğini birlikte karşılayabilecek bir yol olarak 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 49. maddesinin (7) numaralı fıkrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 84. maddesinin verdiği yetkiyle 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 26. maddesinin başvuru tarihinden sonra ölüm hâli için de uygulanabileceği kanaatine varmıştır. Anılan kararda Anayasa Mahkemesi, başvurucunun bireysel başvuru tarihinden sonra ölmesi hâlinde bu kişi yönünden başvurunun işlemden kaldırılmasına karar verilmesinin uygun olacağı sonucuna ulaşmıştır. Bunun yanında vefat eden başvurucunun mirasçısı olduğunu bilgi ve belgeleriyle ispat eden kişilerin ise makul bir süre içinde bireysel başvuruyu takip etme iradesini ortaya koymaları hâlinde -mirasçıların menfaatlerinin bulunup bulunmadığını da gözeterek- başvurunun incelenmesine devam edilebileceğini belirtmiştir. Bu kapsamda bireysel başvuru yapıldıktan sonra ölen bir başvurucunun mirasçılarının başvuruyu devam ettirme yönündeki taleplerini Anayasa Mahkemesine iletme yükümlülüğünün kendileri üzerinde olduğu kaydedilmelidir. Öte yandan Anayasa'nın uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde başvurucunun bireysel başvuru tarihinden sonra ölmesi durumunda dahi başvurunun incelenmeye devam edilebileceği vurgulanmalıdır. Somut başvuruda da anılan kararda açıklanan ilkelerden ve ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır.
4. Açıklanan gerekçelerle başvurunun işlemden kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.
III. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun İŞLEMDEN KALDIRILMASINA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına 18/2/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
:
Basri BAĞCI
Üyeler
:
Yıldız SEFERİNOĞLU
Kenan YAŞAR
Ömer ÇINAR
Metin KIRATLI
Raportör
:
Mehmet ALTUNDİŞ
Başvurucu
:
Hikmet KELEŞ
Vekili
:
Av. Bilge DOĞRU
Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, E. 2021/21767, 18 Şubat 2026 tarihli karar · Kaynak: AYM Kararlar Bilgi Bankası