İbrahim Tokurcal Başvurusu (B. No: 2014/14261)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, tam ve daimî maluliyet yardımı yapılmamasına ilişkin

işlemin iptali talebiyle açılan davada verilen karar nedeniyle eşitlik

ilkesinin ve adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 1/9/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucu, Türk Silahlı Kuvvetlerinde (TSK) uzman çavuş

statüsünde görev yapmakta iken Eskişehir Asker Hastanesi Sağlık Kurulunun

14/1/2013 tarihli sağlık kurulu raporuyla kendisine ''Mitral Kapak Yetmezliği''

tanısı konulup hakkında ''... 42/D/10 TSK'da görev yapamaz'' kararı verilmesi

nedeniyle emekliye sevkedilmiştir.

9. Başvurucu, Ordu Yardımlaşma Kurumuna (OYAK) müracaat edip

maluliyet yardımı yapılmasını istemiştir. OYAK tarafından yapılan incelemede

yasal koşulları taşımadığı gerekçesiyle başvurucuya tam ve daimî maluliyet

aylığı ödemesi yapılmamış, ancak emeklilik yardımı yapılarak emekli aylığı

bağlanmıştır. Başvurucu, tam ve daimî maluliyet yardımı yapılmamasına ilişkin

işlemin iptali istemiyle Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM) nezdinde iptal

davası açmıştır.

10. AYİM Üçüncü Dairesi (Mahkeme) 17/4/2014 tarihli kararıyla

başvurucunun tam ve daimî maluliyet yardımını alabilmesi için TSK'dan

ilişiğinin kesilmesine neden olan hastalığının tedavisinin mümkün olmaması ve

bir işle meşgul olma imkânından kati surette yoksun kalması gerektiğini tespit

etmiştir. Mahkeme, ara kararı üzerine aldırılan Eskişehir Asker Hastanesinin

17/3/2014 tarihli sağlık kurulu raporuyla başvurucunun mevcut hastalık

nedeniyle bir işle meşgul olma yeteneğini tamamen yitirmediğinin belirlendiğine

vurgu yapmıştır. Hastalığın tam ve daimî maluliyet yardımı ödenmesi için

kanunda yazılı koşulları sağlamadığını saptayan Mahkeme, dava konusu işlemde

hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

11. Karar düzeltme talebi de aynı Dairenin 16/7/2014 tarihli

kararıyla reddedilmiştir. Karar başvurucuya 1/8/2014 tarihinde tebliğ

edilmiştir.

12. Başvurucu 1/9/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

13. 3/1/1961 tarihli ve 205 sayılı Ordu Yardımlaşma Kurumu

Kanunu'nun 26/amaddesi şöyledir:

" Maluliyet

yardımı aşağıdaki hallerde ödenir:

a)Tam ve daimi malullük, üyelerden herhangi

biri ister vazife dahili ister vazife harici olsun, herhangi bir kaza, hastalık

ve sakatlık neticesinde bir işle meşgul olmak imkanından kati surette mahrum

kaldığı heyeti sıhhiye raporu ile tebeyyün ettiği takdirde tam ve daimi malul

addedilir.

Muvakkat ve kısmi malullük ile muvakkat

hastalıklar tam ve daimi maluliyet mefhumunun haricindedir. Ancak, vücudun

yarısının felci, iki kol veya iki bacağın, iki elin, iki ayağın ve iki gözün,

bir kol ile bir bacağın, bir el ile bir ayağın tamamıyla kaybı, tedavisi

gayrikabil daimi hastalıklarla gayrikabili tedavi olduğu heyet-i sıhhiye raporu

ile tebeyyün edip Kurumca da vazifeye devamına imkan olmadığı kabul edilen sair

hastalıklar tam ve daimi maluliyet hali olarak kabul edilir.

Hastalık sebebiyle yapılacak tam ve daimi

maluliyet yardımı, maluliyet halinin tespitinden bir sene sonra ödenir.

Tam ve daimi maluliyet yardımı 25 inci madde

gereğince hesaplanan ölüm yardımı gibi hesap ve tesviye olunur."

V. İNCELEME VE GEREKÇE

14. Mahkemenin 6/12/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Silahların Eşitliği ve

Çelişmeli Yargılama İlkelerinin İhlal Edildiğine İlişkin İddia

15. Başvurucu; Eskişehir Asker Hastanesi tarafından gönderilen

raporun uyuşmazlığın çözümüne esas alınmasına rağmen kendisine tebliğ

edilmediğini, rapor hakkında itirazlarının alınmadığını ileri sürerek bu

hususlar gözetilmeksizin davanın reddine karar verilmesi nedeniyle "silahların eşitliği" ilkesinin

ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

16. Anayasa Mahkemesinin silahların eşitliği ilkesi bağlamında

yapacağı inceleme, başvuru konusu yargılamanın bütünlüğü içinde adil olup

olmadığının değerlendirilmesidir (Yüksel

Hançer, B. No: 2013/2116, 23/1/2014, § 19). Bu itibarla herhangi bir

davada bilirkişi raporunun gerekli olup olmadığına karar vermek Anayasa

Mahkemesinin yetkisinde olan bir husus değildir. Savunma makamının tanık

dinletme talebinin gerekliliği ya da bilirkişi raporu benzeri delillerin kabul

edilebilirliği ve değerlendirilmesi hususları derece mahkemelerinin yetkisi

dâhilindeki hususlardır (Yankı Bağcıoğlu ve

diğerleri, B. No: 2014/253, 9/1/2015, § 68).

17. Silahların eşitliği ilkesi, davanın taraflarının usul

hakları bakımından aynı koşullara tabi tutulması ve taraflardan birinin

diğerine göre daha zayıf bir duruma düşürülmeksizin iddia ve savunmalarını

makul bir şekilde mahkeme önünde dile getirme fırsatına sahip olması anlamına

gelir (Yaşasın Aslan, B. No:

2013/1134, 16/5/2013, § 32).

18. Adil yargılanma hakkının unsurlarından olan çelişmeli

yargılama ilkesi taraflara dava dosyası hakkında bilgi sahibi olma ve yorum

yapma hakkının tanınmasını ve bu nedenle tarafların yargılamanın bütününe aktif

olarak katılmasını gerektirmektedir. Bu anlamda mahkemece tarafların

dinlenilmemesi, delillere karşı çıkma imkânı verilmemesi, yargılama

faaliyetinin hakkaniyete aykırı hâle gelmesine neden olabilecektir (Abdullah

Özen, B. No: 2013/4424, 6/3/2014, § 21).

19. Genel anlamda hakkaniyete uygun bir yargılamanın

yürütülebilmesi için “silahların eşitliği” ve “çelişmeli yargılama” ilkeleri

ışığında taraflara iddialarını sunmak hususunda uygun olanakların sağlanması

şarttır. Taraflara tanık delili de dâhil olmak üzere delillerini sunma ve

inceletme noktasında da uygun imkânların tanınması gerekir. Bu anlamda

delillere ilişkin dengesizlik veya hakkaniyetsizlik iddialarının da

yargılamanın bütünü ışığında değerlendirilmesi gerekir (Muhittin Kaya ve Muhittin Kaya İnşaat Taahhüt

Madencilik Gıda Turizm Pazarlama Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., B. No:

2013/1213, 4/12/2013, § 27).

20. Ceza davaları ile medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin

davaların usul kuralları da dâhil olmak üzere yargılamanın tüm aşamalarında

silahların eşitliği ilkesi ve çelişmeli yargılama hakkının güvence altına

alınarak adil yargılanma hakkının korunması hukuk devleti olmanın bir

gereğidir. Asıl kural; tarafların eşit şartlarda yargılamaya katılımının

sağlanması, gösterdikleri kanıtlardan ve sundukları görüşlerden bilgi sahibi

olması ve bunlarla ilgili görüşlerini bildirebilme imkânının kendilerine

verilmesi olup kamu güvenliği, şahitlerin korunması, soruşturma usullerinin

gizli tutulması gibi bazı istisnaların yargılama usulünde yer alması mümkündür.

Bu durumda dahi verilmeyen veya karartılan bilgi ve belgelere karşı ilgiliye,

mahkemeye itirazda bulunabilme imkânının tanınması adil yargılanmanın garanti

altına alınması için bir gerekliliktir (Taylan Özgür Tor, B. No: 2013/2454,

12/3/2015, § 43).

21. Somut olayda başvurucunun tam ve daimî maluliyet yardımı

alabilmesi için açtığı davada AYİM 16/1/2014 tarihli ara kararıyla Eskişehir

Asker Hastanesinden başvurucunun muayene ve müşahadesinin

yapılarak rahatsızlığı nedeniyle Kanun'da öngörülen "bir işle meşgul olma imkanını kati surette yitirip

yitirmediği ile hastalığın tedavisinin gayri kabil olup olmadığı"

hususlarında görüşlerini belirtir ek rapor düzenlenmesini istemiş, buna cevaben

askerî hastane tarafından gönderilen 17/3/2014 tarihli raporda başvurucunun

rahatsızlığı sebebiyle bedenen bir işle meşgul olma imkânından kati surette

mahrum kalmadığının belirtilmesi üzerine de davanın reddine karar vermiştir.

Başvurucu her ne kadar bu raporun kendisine tebliğ edilmediğini ileri sürmekte

ise de başvuru formu ekinde yer alan belgelerden başvurucunun rapor içeriğinden

kararla birlikte bilgi sahibi olduğu, itirazlarını karar düzeltme aşamasında

ileri sürebildiği ve bu itirazların değerlendirilerek talebin reddine karar

verildiği anlaşılmıştır.

22. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının, diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Yargılamanın Sonucu

İtibarıyla Adil Olmadığına İlişkin İddia

23. Başvurucu; benzer durumda olan kişiler hakkında AYİM

tarafından lehe kararlar verildiğini, Gülhane Askerî Tıp Akademisinin (GATA)

yüksek özürlülük oranı içeren raporlar düzenlemekten kaçındığını, GATA

tarafından%3 oranında özürlü raporu düzenlenen kişinin bir devlet hastanesinden

özürlülük oranının %47 olduğuna dair rapor aldığını, buna göre GATA tarafından düzenlenen

raporların güvenilir olmadığını ifade etmekte ve kendisinin Ankara

Üniversitesine, Ankara Adli Tıp Kurumu veya İstanbul Adli Tıp Kurumuna sevki

ile bu kurumlardan özürlülük raporu alınması yönündeki taleplerinin

reddedildiğini belirterek adil yargılanma hakkının ve eşitlik ilkesinin ihlal

edildiğini ileri sürmektedir.

24. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında kanun

yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda

incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava

konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin

değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile uyuşmazlıkla

ilgili varılan sonucun adil olup olmaması bireysel başvuru konusu olamaz. Ancak

bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil eden bariz

takdir hatası veya açık bir keyfîlik içeren tespit ve

sonuçlar bu kapsamda değildir (Ahmet Sağlam,

B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).

25. Adil yargılanma hakkı bireylere dava sonucunda verilen

kararın değil yargılama sürecinin ve usulünün adil olup olmadığını denetletme

imkânı verir. Bu nedenle bireysel başvuruda adil yargılanmaya ilişkin

şikâyetlerin incelenebilmesi için başvurucunun yargılama sürecinde haklarına

saygı gösterilmediğine, bu çerçevede yargılama sürecinde karşı tarafın sunduğu

deliller ve görüşler hakkında bilgi sahibi olamadığı veya bunlara etkili bir

şekilde itiraz etme fırsatı bulamadığı, kendi delillerini ve iddialarını

sunamadığı ya da uyuşmazlığın çözüme kavuşturulmasıyla ilgili iddialarının

derece mahkemesi tarafından dinlenmediği veya kararın gerekçesiz olduğu gibi

mahkeme kararının oluşumuna sebep olan unsurlardan değerlendirmeye alınmamış

eksiklik, ihmal ya da açık keyfîliğe ilişkin bir

bilgi ya da belge sunmuş olması gerekir (Nadi

Karakoç, B. No: 2013/2767, 2/10/2013, § 22).

26. Öte yandan benzer konularda aynı derecedeki yargı mercileri

arasındaki içtihat farklılıkları tek başına adil yargılanma hakkının ihlali

niteliğinde kabul edilemeyeceği gibi, derece mahkemeleri veya temyiz

mercilerinin, uyuşmazlıklara ilişkin olarak, tarafların talepleri ve delilleri

arasındaki yorum farklılıkları da tek başına adil yargılanma hakkının ihlali

niteliğinde kabul edilemez (Miras Mümessillik İnş. Taah.

Reklam Paz.Bas.Yay.San. ve Tic. A.Ş., B. No:

2012/1056, 16/4/2013, § 36).

27. Başvurucu tarafından ileri sürülen iddialar, derece

mahkemesince delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallarının yorumlanmasına

ilişkin olup Mahkeme kararında bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik oluşturan bir durumun da bulunmadığı dikkate

alındığında ihlal iddialarının kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu

anlaşılmaktadır.

28. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının da, diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

A. Başvurunun açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

6/12/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Recep

KÖMÜRCÜ

M. Emin KUZ

Raportör

:

Mehmet Sadık

YAMLI

Başvurucu

:

İbrahim

TOKURCAL

Vekili

:

Av. Güray

GÜNEŞ