Kadir Özbayar Başvurusu (B. No: 2014/18969)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, idari işlemin iptali istemiyle açılan davanın hatalı

değerlendirme sonucu reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal

edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 4/12/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle

şöyledir:

6. Başvurucu, Şırnak'ta komando er olarak zorunlu askerlik

hizmetini yerine getirirken 7/7/1991 tarihinde terör örgütü mensupları ile

girilen çatışma esnasında başından yaralanmıştır.

7. Şırnak Devlet Hastanesinde ilk müdahalesinin

gerçekleştirilmesinin akabinde Diyarbakır Asker Hastanesine sevk edilen

başvurucu hakkında beyin cerrahi uzmanı tarafından düzenlenen sağlık raporunda;

başvurucunun hayati tehlike geçirmediği, uzuv zaafının olmadığı, yedi gün iş ve

gücüne mâni olacak şekilde yaralandığı belirtilmiştir.

8. Yapılan tedavinin ardından yeniden birliğine katılan

başvurucu 26/8/1991 tarihinde askerlik hizmet süresini tamamlayarak terhis

edilmiştir.

9. Zonguldak Atatürk Devlet Hastanesi tarafından düzenlenen

30/10/2008 tarihli sağlık kurulu raporunda başvurucunun posttravmatik stres bozukluğu, fobik

durum ve panik atak (askerlikte yoğun çatışmalara girmiş, yaralanmış, tedavi

ile düzelme yok) tanısına ve değerlendirmelerine istinaden %50

çalışma gücü kaybı olduğu tespit edilmiştir.

10. 17/5/2011 tarihinde Gülhane Askeri Tıp Akademisi Asker

Hastanesi (GATA) Psikiyatri Kliniğine yatışı yapılan başvurucu, takibine karar

verilerek 23/6/2011 tarihinde taburcu edilmiştir. Başvurucu 26/4/2012 ile

10/5/2012 tarihleri arasında da GATA'da Psikiyatri Kliniğinde yatarak tedavi

görmüştür.

11. GATA tarafından düzenlenen 9/5/2012 tarihli sağlık kurulu

raporu ile başvurucu hakkında beyin

hastalığı hasarı ve disfonksiyonuna bağlı

tanımlanmamış organik kişilik ve davranış bozukluğu (organik nedenlere bağlı

ruhsal bozukluklar) tanısı nedeniyle "Askerliğe elverişli değildir." kararı

verilmiştir. Aynı raporda başvurucunun rahatsızlığının askerlik hizmetinde

yaşadığı travmaların sebep ve tesiri ile meydana geldiği değerlendirmesine de

yer verilmiştir.

12. Başvurucu 10/5/2012 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK)

başvurmuş ve9/5/2012 tarihli sağlık kurulu raporunu dayanak göstererek

kendisine vazife malulü aylığı bağlanması talebinde bulunmuştur.

13. SGK Sağlık Kurulunun 26/11/2012 tarihli raporunda, GATA

tarafından düzenlenen 9/5/2012 tarihli rapordaki hastalığın görevin neden ve

etkisiyle meydana gelmediği değerlendirmesinde bulunulmuştur. Söz konusu

değerlendirmeye dayanak olarak başvurucunun 7/7/1991 tarihinde uğradığı silahlı

saldırı sonrası askerî doktor tarafından düzenlenen kati raporda hayati tehlike

geçirmediğinin, uzuv zaafının olmadığının, yedi gün iş ve gücüne mâni olacak

şekilde yaralandığının belirtilmiş olması ve bunun dışında dosyada kranial (kafatası) ateşli silah yaralanmasını kesin olarak

belirleyebilecek hiçbir tıbbi belge bulunmaması gösterilmiştir. Organik

nedenlere bağlı ruhsal bozukluğun bünyesel hastalıklar sonucu oluştuğunun

anlaşıldığı belirtilen raporda, başvurucunun yirmi bir yıl önce sağlam olarak

terhis edilmesi, psikolojik hastalıkların sosyal, çevresel ve ailesel pek çok

etkenin bir arada olması sonucu ortaya çıkabileceği bilimsel gerçeği karşısında

rahatsızlığın tek başına askerlik dönemine bağlı olduğunu belirtmenin mümkün

olmadığı ifade edilmiştir.

14. SGK Vazife Malullüğü Tespit Kurulu 26/11/2012 tarihli sağlık

raporuna istinaden 19/2/2013 tarihinde başvurucunun vazife malulü olmadığına

karar vermiştir.

15. Başvurucu, vazife malulü olarak kabul edilmemesine ilişkin

işlemin iptali istemiyle Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde (AYİM) dava açmıştır.

16. AYİM Üçüncü Dairesi (Mahkeme) 19/12/2013 tarihli ara kararı

ile GATA Profesörler Kurulundan;

i. Başvurucunun 7/7/1991 tarihinde ateşli silahla yaralanması

nedeniyle askerliğe elverişsiz hâle gelip gelmediği,

ii. Organik nedenlere bağlı ruhsal bozukluğun tıbbi

açıklamasının ne olduğu,

iii. Başvurucunun 1991 yılında yaşadığı olay sonucu

yaralanmasıyla bu rahatsızlık arasında nasıl bir sebep sonuç ilişkisi

kurulabildiği,

iv. Başvurucunun askerliğe elverişsiz hâle gelmesine neden olan

rahatsızlığının bu yaralanmaya bağlı olarak oluşup oluşmadığı, oluştuğunun

belirlenmesi durumunda söz konusu belirlemenin hangi bilimsel yöntemlere göre

ve nasıl yapıldığı,

v. Rahatsızlığın sebebinin tek bir olaya bağlanmasının mümkün

olup olmadığı hususlarında bilgi istemiştir.

17. Mahkemenin ara kararı üzerine GATA Profesörler Kurulu

tarafından düzenlenen 24/3/2014 tarihli sağlık raporunda başvurucunun

rahatsızlığına organik ruhsal bozukluk tanısı

konulmuş, bu tanıya istinaden askerliğe elverişli olmadığı belirtilmiştir.

18. Söz konusu raporda ayrıca, Mahkemenin ara kararı ile sorduğu

hususlara ilişkin olarak özetle;

i. Organik ruhsal bozuklukların etiyolojik olarak ortaya çıkan,

beynin yapısı, biyokimyası veya nörofizyolojisindeki

patolojilerle karakterize psikiyatrik tablolar olduğu,

ii. Söz konusu rahatsızlığın en önemli etkeninin kafa travması

olduğu,

iii. Nöropsikiyatrik muayene

bulgularının, başvurucuda görüntüleme ile işaret edilen ensefalomalazik

alan (beynin bozulmuş alanı) ile uyumlu olduğu, başvurucunun rahatsızlığının

yaralanmış olduğu beyin bölgesi ile ilişkili olduğu,

iv. Görüntüleme yöntemleri ile işaret edilen beyindeki bozulmuş

alanın bir kafa travması sonucu ortaya çıkmış olmasının mümkün olduğu; bu

bozulmaya neden olabilecek, klinik tabloyu açıklayabilecek diğer tıbbi

nedenlere dair ise herhangi bir bilgi, belge ve bulgu mevcut olmadığı,

v. Bir kafa travmasının beyinde hasara yol açması ve bunun da

başvurucuda görülen nöropsikiyatrik semptomlarla

sonuçlanmasının mümkün olduğu, başvurucunun çatışmada yaralanma dışında başka

bir kafa travması ya da hastalık öyküsü olmadığından hasarın bu yaralanmaya

bağlı olabileceğinin düşünülebileceği,

vi. Başvurucunun geçmiş kafa travması öyküsü ile son dönemde

yakınmaları nedeniyle sağlık kuruluşlarına müracaat tarihi arasında geçen uzun

süre ve bu döneme ait başka hiçbir tıbbi belgenin bulunmaması nedeniyle mevcut

lezyonun askerlik sırasındaki kafa travması ile kesin olarak

ilişkilendirilmesinin mümkün olmadığı açıklamalarına tespit ve

değerlendirmelerine yer verilmiştir.

19. Mahkeme 29/5/2014 tarihinde oyçokluğuyla verdiği kararla

davayı reddetmiştir. Kararın gerekçesinde öncelikle askerliğe elverişli

olmadığı tespit edilen başvurucunun malul olduğu konusunda uyuşmazlık

bulunmadığı ancak bu maluliyetin askerlik hizmeti sırasında görevin sebep ve

etkisiyle oluşup oluşmadığının ortaya konulması gerektiği belirtilmiştir. Bu

bağlamda GATA Profesörler Kurulu raporunda başvurucunun maluliyetinin askerlik

hizmeti sırasında yaşadığı kafa travması ile kesin olarak ilişkilendirilmesinin

mümkün olmadığının belirtildiğine dikkat çekilen kararda, maluliyet durumunun

askerlik hizmetinden kaynaklandığının ortaya konulamaması sebebiyle

başvurucunun vazife malulü olarak kabul edilmemesi yönünde tesis edilen dava

konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ifade edilmiştir.

20. Karşıoy görüşünde ise

başvurucudaki mevcut rahatsızlığın etkenleri arasında sayılan kafa travmasının

askerlik hizmeti sırasında yaşandığına ve söz konusu travmadan böyle bir

rahatsızlığın ortaya çıkabileceğinin tıbbi verilerle ortaya konulduğuna dikkat

çekilmiştir. Başvurucunun askerlik esnasında kafasından ateşli silahla

yaralanması dışında bu tanıya götürecek başka bir neden ve bulgunun tespit

edilemediği gözönüne alınarak başvurucunun askerlik

hizmeti sırasında yaralanmasından dolayı malul hâle geldiğinin kabulünün oluşa

ve anlatıma uygun düştüğü, buna göre dava konusu işlemin iptali gerektiği

belirtilmiştir.

21. Başvurucunun karar düzeltme istemi aynı Mahkemenin

23/10/2014 tarihli kararıyla reddedilmiştir.

22. Nihai karar 17/11/2014 tarihinde başvurucuya tebliğ

edilmiştir.

23. Başvurucu 4/12/2014 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

24. Mahkemenin 11/6/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

25. Başvurucu; mevcut rahatsızlığının askerlik hizmetinin sebep

ve etkisiyle oluştuğunun dava dosyasına sunulan tıbbi raporlarla ortaya

konulduğunu, bu itibarla vazife malulü sayılması için gerekli tüm yasal

koşulları taşıdığı açık ve net olduğu hâlde derece mahkemesinin hatalı

değerlendirmeye istinaden davasını reddettiğini belirterek adil yargılanma

hakkının ihlal edildiğini ileri sürmektedir.

B. Değerlendirme

26. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanun

yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda

incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava

konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin

değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile uyuşmazlıkla

ilgili varılan sonucun adil olup olmaması bireysel başvuru konusu olamaz. Ancak

bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil eden, bariz

takdir hatası veya açık bir keyfîlik içeren yorum,

uygulama ve sonuçlar Anayasa Mahkemesinin denetim yetkisi kapsamındadır (Ahmet

Sağlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).

27. Kişilerin hastalık, kaza gibi sebeplerle geçici ya da kalıcı

olarak vücut bütünlüğünde bozulma olması (maluliyet) ve bundan dolayı çalışma

gücü kaybına uğramaları durumunda yetkili kurumlar tarafından yapılması gereken

işlem ve uygulamaların ne olduğu ve bunların hangi usul ve esaslar çerçevesinde

yürütüleceği sosyal güvenlik mevzuatında düzenlenmiştir. Bu kapsamda

maluliyetin türünün, sebebinin ve derecesinin ne şekilde belirleneceği, kişinin

hangi koşullarda vazife malulü olarak değerlendirilebileceği, vazife malulü

olarak kabul edilmesi hâlinde hangi güvencelerden faydalanacağı, parasal ve

özlük haklarının ne olacağı gibi hususlar ilgili mevzuatta gösterilmiştir.

28. Somut olayda başvurucunun psikiyatrik rahatsızlığı nedeniyle

malul olduğu hususunda, görevli ve yetkili idari makamlar ile yargı

mercilerinin herhangi bir tereddütü bulunmadığı görülmektedir.

Başvurucu tarafından şikâyet konusu edilen ve anılan Kanun hükümlerinin

uygulanması noktasında ihtilafın ortaya çıktığı temel mesele, söz konusu

maluliyetin vazife malullüğü olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği; bir

başka ifadeyle başvurucunun rahatsızlığının zorunlu askerlik görevinin sebep ve

etkisiyle meydana gelip gelmediğidir.

29. Bireysel başvuruya dayanak karar bu yönüyle irdelendiğinde

derece mahkemesinin başvurucuyu malul kılan psikiyatrik rahatsızlığın zorunlu

askerlik görevi sırasında yaşadığı kafa travmasına bağlı olarak oluşup

oluşmadığı ve dolayısıyla vazife malullüğü için mevzuatta aranan koşulların

maddi olayda gerçekleşip gerçekleşmediği hususunda yaşadığı tereddüt üzerine

tıbbi bilirkişi incelemesi yaptırılması yoluna gittiği görülmektedir. Bilirkişi

raporundaki verileri değerlendiren derece mahkemesinin başvurucunun askerlik

görevi sırasında geçirdiği kafa travmasının mevcut rahatsızlığı oluşturma

potansiyelinin bulunduğunu kabul etmekle birlikte aradan geçen yirmi bir yıllık

zaman zarfında başvurucunun aynı hastalığa sebebiyet verebilecek başka bir

travma yaşayıp yaşamadığı konusunda bir bilinmezliğin bulunduğuna vurgu yaparak

bu itibarla iki vakıanın kesin bir şekilde ilişkilendirilemeyeceği sonucuna

ulaştığı anlaşılmaktadır.

30. Vazife malullüğüne ilişkin mevzuat hükümlerinin yorumu ile

bu yorum uyarınca somut olayın ele alınmasındaki takdir derece mahkemelerine

aittir. Bu bağlamda somut başvuruda vazife malullüğü için gerekli koşulların ne

olduğu ilgili hukuk kuralları çerçevesinde yorumlanmak ve maddi olayda bu

koşulların gerçekleşip gerçekleşmediği hususu dosya kapsamındaki deliller

(bilirkişi raporları) değerlendirilmek suretiyle bir karara varıldığı

görülmektedir.

31. Başvurucu; her ne kadar hükme esas alınan bilirkişi

raporundan maluliyetinin askerlik görevi sırasında geçirdiği kafa travmasına

bağlı olarak oluştuğunun anlaşıldığını ileri sürmekte ise de belirtilen iddia

derece mahkemesince delillerin değerlendirilmesine ilişkin olup gerekçeli

kararda yer verilen hukuki tespitler ve dayanaklar irdelendiğinde Mahkeme

kararında bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik

oluşturan bir durumun da bulunmadığı dikkate alındığında ihlal iddialarının

kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.

32. Açıklanan gerekçelerle başvurunun açıkça dayanaktan yoksun

olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

A. Başvurunun açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

11/6/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Hicabi DURSUN

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Kadir ÖZKAYA

YusufŞevki

HAKYEMEZ

Raportör

:

Gülbin AYNUR

Başvurucu

:

Kadir

ÖZBAYAR

Vekili : Av. Abdurrahman Levent KOÇER