Mehmet Emin Dinç ve Diğerleri Başvurusu (B. No: 2014/14977)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, kadastro tespiti ve müdahalenin önlenmesi davasında

dava konusu taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması nedeniyle

mülkiyet hakkının; yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede

yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvurular 10/9/2014, 16/9/2014 ve 1/12/2014 tarihlerinde

yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Başvuruculardan Mehmet Ali Kantar tarafından E.2014/14978

sayılı, Gülsüm İnsel tarafından E.2014/14979 sayılı, Gülendam Büyükışıklar, Mehmet Aytekin, Nuriye Aytekin tarafından

E.2014/14980 sayılı, Berna Kocur, Meral Örüklü, Mehmet Nuri Büyükbayrak,

Fatma Gamze Büktel, Ülkü Sağlam, Nural

Büktel tarafından E.2014/14981 sayılı, Olcay Evren,

Ekrem Bülent Evren tarafından E.2014/14982 sayılı, Süleyman Aytekin tarafından

2014/15445 sayılı, Hasan Kılınç tarafından 2014/18939

sayılı dosyalarda yapılan başvurular arasındaki hukuki ve fiilî irtibat

nedeniyle dosyaların birleştirilmesine; incelemenin E.2014/14977 sayılı

bireysel başvuru dosyası üzerinden yapılmasına karar verilmiştir.

6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvurucuların murisleri tarafından 15/1/1953 tarihinde Afyon

1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1953/85 Esas sayılı dosyasında el atmanın

önlenmesi ve alacak davası açılmıştır.

8. Mahkeme 8/6/1955 tarihli kararla davayı reddetmiş; temyiz

üzerine karar, Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 21/6/1956 tarihli kararı ile

bozulmuştur.

9. Bozma üzerine dosya, Mahkemenin 1957/383 esasına kaydedilmiş;

Mahkeme, 9/5/1957 tarihli kararla önceki hükmünde direnmiş; Yargıtay Hukuk

Genel Kurulunun 25/12/1957 tarihli kararı ile Mahkemenin direnme hükmü

kaldırılmıştır.

10. Dosya, Mahkemenin 1958/323 esas sırasına kaydedilerek

yargılamaya devam edilmiş; Mahkeme 24/4/1963 tarihli kararla görevsizliğine,

dosyanın Afyon Kadastro Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

11. Dosya, Afyon Kadastro Mahkemesinin 1963/244 esas sırasına

kaydedilmiş, Mahkeme, 14/10/1971 tarihli kararla dava konusu bir kısım yerin

mera olarak sınırlandırılmasına, bir kısmının davacılar adına tesciline,

tecavüz edilen kısımlar için müdahalenin önlenmesine, alacak talebi için

davacıların görevli mahkemede dava açmakta muhtariyetine hükmetmiştir.

12. Temyiz üzerine karar, Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 16/6/1972

tarihli kararı ile bozulmuş; dosya, Afyon Kadastro Mahkemesinin 1973/1 Esas

sırasına kaydedilmiş; Mahkemece bozma ilamına uyularak yargılamaya devam

edilmiştir.

13. Afyon Kadastro Mahkemesi 10/11/1981 tarihli kararla dava

konusu bir kısım yerin mera olarak sınırlandırılmasına, bir kısmının davacılar

adına tesciline, tecavüz edilen kısımlar için müdahalenin önlenmesine, alacak

talebi için davacıların görevli mahkemede dava açmakta muhtariyetine

hükmetmiştir.

14. Temyiz üzerine karar, Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 30/3/1982

tarihli kararı ile bozulmuş; Mahkeme bozma ilamına uyarak verdiği 25/7/1989

tarihli kararla bir kısım dava konusu yerin Abdurrahman Ağa çocukları adına

tesciline, bir kısım yerin 1926 tarihli ve 256 No.lu tapu kaydındaki malikleri

adına tesciline hükmetmiştir.

15. Temyiz üzerine karar, Yargıtay 16. Hukuk Dairesinin

20/11/1990 tarihli kararıyla bozulmuş, dosya Mahkemenin 1991/7 esas sırasına

kaydedilerek yargılamaya devam edilmiştir.

16. Yargılama sırasında dava konusu taşınmazların bulunduğu

Çobanlar ilçesindeki adliyenin faaliyete geçmesiyle dosya 31/3/1993 tarihinde

Çobanlar Kadastro Mahkemesine gönderilmiş, bu Mahkeme 16/12/1993 tarihinde

davaya bakmakla Afyon Kadastro Mahkemesinin görevli ve yetkili olduğu

gerekçesiyle yetkisizliğine hükmetmiştir.

17. Afyon Kadastro Mahkemesinin de karşı yetkisizliğiyle dosya,

merci tayini için Yargıtay 20. Hukuk Dairesine gönderilmiştir.

18. Yargıtay 20. Hukuk Dairesi 7/12/1995 tarihli Çobanlar

Kadastro Mahkemesinin yetkili merci olduğuna yönelik karar vermesi üzerine bu

Mahkemenin E.1994/1 sayılı dosyasında yargılamaya devam olunmuş, Hâkimler ve

Savcılar Kurulunun 9/6/2004 tarihli ve 278 sayılı kararıyla Çobanlar

Adliyesinin kapatılması üzerine dosya, Afyonkarahisar Kadastro Mahkemesine

devredilmiştir.

19. Dosya, Afyonkarahisar Kadastro Mahkemesinin 2004/3 Esas

sırasına kaydedilmiş; Mahkeme 21/1/2013 tarihli kararıyla davayı kısmen kabul

etmiştir.

20. Temyiz üzerine karar, Yargıtay 16. Hukuk Dairesinin 5/5/2014

tarihli kararıyla onanmıştır.

21. Onama ilamı bir kısım başvurucuya 11/8/2014, 14/8/2014, 18/8/2014

19/8/2014, 20/8/2014, 21/8/2014, 28/8/2014 tarihlerinde tebliğ edilmiş;

başvurucular 10/9/2014 ve 16/9/2014 tarihlerinde süresi içinde bireysel

başvuruda bulunmuştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

22. Mahkemenin 7/3/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

23. Başvurucu Hasan Kılınç Yargıtay

onama kararını tebellüğ ettiği 11/8/2014 tarihine göre süresinden sonra

1/12/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuş ise de başvuru konusu dosyanın

davalısının karar düzeltme talebinde bulunduğu 31/10/2014 tarihinde bu

talebinden feragat ettiği, kanun yolu incelemesinin devam ettiği inancıyla

süreci beklediği, feragat dilekçesinin varlığını öğrendiğini beyan ettiği

14/11/2014 tarihine göre 1/12/2014 tarihinde süresi içinde başvurucunun

bireysel başvuruda bulunduğu anlaşılmıştır.

A. Başvurucuların İddiaları

24. Başvurucular, Afyon Kadastro Mahkemesine açılan davada

yargılamanın uzun sürdüğünü, dava süresince taşınmaz üzerindeki tasarruf

haklarının kısıtlandığını belirterek Anayasa'nın 35. ve 36. maddelerinde

düzenlenen mülkiyet ve adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri

sürmüşler ve tazminat talebinde bulunmuşlardır.

B. Değerlendirme

25. Başvurucular, davanın makul sürede sonuçlanmaması nedeniyle

taşınmazın gelirinden faydalanamadıklarını belirterek mülkiyet hakkının ihlal

edildiğini ileri sürmüş iseler de bu iddiaların özünün makul sürede yargılanma

hakkına bağlı olduğu anlaşılmış; söz konusu iddialar makul sürede yargılanma

hakkı kapsamında incelenmiştir.

26. Bireysel başvuru sonrasında, 31/7/2018 tarihli ve 30495

sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren

25/7/2018 tarihli ve 7145 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle 9/1/2013 tarihli ve

6384 sayılı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Yapılmış Bazı Başvuruların

Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun'a geçici madde eklenmiştir.

27. 6384 sayılı Kanun'a eklenen geçici maddeye göre

yargılamaların uzun sürmesi ve yargı kararlarının geç veya eksik icra edilmesi

ya da icra edilmemesi şikâyetiyle Anayasa Mahkemesine yapılan ve bu maddenin

yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Anayasa Mahkemesi önünde derdest olan

bireysel başvuruların başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle verilen kabul

edilemezlik kararının tebliğinden itibaren üç ay içinde yapılacak müracaat

üzerine Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonu Başkanlığı (Komisyon)

tarafından incelenmesi öngörülmüştür.

28. Ferat Yüksel (B. No: 2014/13828, 12/9/2018)

kararında Anayasa Mahkemesi yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı ya

da yargı kararlarının geç veya eksik icra edildiği ya da hiç icra edilmediği

iddiasıyla 31/7/2018 tarihinden önce gerçekleştirilen bireysel başvurulara

ilişkin olarak Tazminat Komisyonuna başvuru imkânının getirilmesine ilişkin

yolu, ulaşılabilir olma, başarı şansı sunma ve yeterli giderim sağlama

kapasitesinin bulunup bulunmadığı yönlerinden inceleyerek bu yolun etkililiğini

tartışmıştır.

29. Anılan kararda özetle öngörülen başvuru yolunun kişileri

mali külfet altına sokmaması ve başvuruda kolaylık sağlaması nedenleriyle

ulaşılabilir olduğu, düzenleniş şekli itibarıyla ihlal iddialarına makul bir

başarı şansı sunma kapasitesinden mahrum olmadığı ve tazminat ödenmesine imkân

tanıması ve/veya bu mümkün olmadığında başka türlü telafi olanakları sunması

nedenleriyle potansiyel olarak yeterli giderim sağlama imkânına sahip olduğu

hususunda değerlendirmelerde bulunulmuştur (Ferat

Yüksel, §§ 27-34). Bu gerekçeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesi, ilk bakışta

ulaşılabilir olan ve ihlal iddialarıyla ilgili başarı şansı sunma ve yeterli

giderim sağlama kapasitesi olduğu görülen Tazminat Komisyonuna başvuru yolu

tüketilmeden yapılan başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincil

niteliği ile bağdaşmayacağı sonucuna vararak başvuru yollarının tüketilmemiş

olması nedeniyle kabul edilemezlik kararı vermiştir (Ferat

Yüksel, §§ 35, 36).

30. Somut başvuru yönünden de söz konusu karardan ayrılmayı

gerektiren bir durum bulunmamaktadır.

31. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru

yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar

verilmesi gerekir.

A. Başvurunun başvuru

yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA

7/3/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Recep

KÖMÜRCÜ

Rıdvan GÜLEÇ

Recai AKYEL

Yıldız

SEFERİNOĞLU

Raportör

:

Yakup MACİT

Başvurucular

:

1. Mehmet

Emin DİNÇ

2.

Hayrunnisa DENKTAŞ

3. Müyesser

DİNÇ

4. Fatımetuzzehra ÖZGÜMÜŞ

5. Semiha

Şenay DİNÇ

6. Mehmet

Ali KANTAR

7. Gülsüm

İNSEL

8. Gülendam

BÜYÜKIŞIKLAR

9. Mehmet

AYTEKİN

10. Nuriye

AYTEKİN

11. Berna

KOCUR

12. Meral

ÖRÜKLÜ

13. Mehmet

Nuri BÜYÜKBAYRAK

14. Fatma

Gamze BÜKTEL

15. Ülkü

SAĞLAM

16. Nural BÜKTEL

17. Olcay

EVREN

18. Ekrem

Bülent EVREN

19. Süleyman

AYTEKİN

20. Hasan

KILINÇ

Vekili

:

Av. Şükrü

ELBİR