Nurcan Üstünbaş ve Diğerleri Başvurusu (B. No: 2014/5569)

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvurucular Coşar Akman ve Nurcan Üstünbaş, 2/8/1991

tarihinde Marmaris Kadastro Mahkemesinde açılan kadastro tespitine itiraz

davasının halen devam ettiğini, başvurucular Hilal Topaloğlu, Semahat Tokgöz,

Sakine Özlem Tokgöz ve Murat Özkan Tokgöz ise murislerinin müdahil olarak yer

aldığı davanın 11/8/1992 tarihinden beri devam ettiğini ve yargısal işlemlerin

uzaması nedeniyle taşınmazlarından özgürce faydalanamadıklarını belirterek,

adil yargılanma hakları ile mülkiyet haklarının ihlal edildiğini ileri

sürmüşler ve tazminat talebinde bulunmuşlardır.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, 14/4/2014 tarihinde Marmaris 1. Asliye Hukuk

Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesi neticesinde Komisyona sunulmasına engel eksiklik bulunmadığı tespit

edilmiştir.

3. Komisyon tarafından, kabul edilebilirlik

incelemesi Bölüm tarafından yapılmak üzere, dosyaların Bölüme gönderilmesine

karar verilmiştir.

4. Başvurucu Nurcan Üstünbaş tarafından yapılan 2014/5569

sayılı bireysel başvuru dosyası ile Coşar Akman tarafından yapılan 2014/5571

sayılı bireysel başvuru dosyası, Hilal Topaloğlu tarafından yapılan 2014/5573

sayılı bireysel başvuru dosyası, Sakine Özlem Tokgöz tarafından yapılan

2014/5574 sayılı bireysel başvuru dosyası, Murat Özkan Tokgöz tarafından

yapılan 2014/5575 sayılı bireysel başvuru dosyası ve Semahat Tokgöz tarafından

2014/5577 sayılı bireysel başvuru dosyası aralarındaki hukuki ve fiili irtibat

nedeniyle birleştirilmiş, incelemeye 2014/5569 sayılı bireysel başvuru dosyası

üzerinden devam edilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından 18/7/2014 tarihinde, kabul

edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir

6. Başvuru konusu olay ve olgular ile başvurunun bir örneği

görüş için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir. Adalet Bakanlığının 11/8/2014

tarihli yazısında, Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına ve bu kapsamda

sunulan görüşlerine atfen, başvuru hakkında görüş sunulmayacağı bildirilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

A. Olaylar

7. Başvuru formu ve ekleri ile başvuruya konu yargılama

dosyası içeriğinden tespit edilen ilgili olaylar özetle şöyledir:

8. Marmaris ilçesi Karaca köyü Söğüt mahallesinde yapılan

kadastro çalışmaları sırasında 453 parsel sayılı taşınmaz, başvurucu Coşar

Akman ve K.C.'nin de aralarında bulunduğu şahıslar

adına tespit edilmiştir.

9. Yapılan kadastro tespitine karşı N.M.Ş. ve M.Ö., Coşar

Akman aleyhine tapu kaydına dayanarak adlarına tescili istemiyle, başvurucu

Nurcan Üstünbaş ve paydaşları ise dava konusu taşınmazın kullandıkları

bölümlerinin ayrı parsel numaraları ile adlarına tescili istemiyle 2/8/1991

tarihinde Marmaris Kadastro Mahkemesinde kadastro tespitine itiraz davası

açmışlardır. Bu dava Marmaris Kadastro Mahkemesinin E.1991/229 sayılı dosyasına

kaydedilmiştir.

10. Açılan davada başvurucu Hilal Topaloğlu’nun murisi Adnan

Olcay ve diğer başvurucular Semahat Tokgöz, Murat Özkan Tokgöz, Sakine Özlem

Tokgöz’ün murisi Mustafa Hilmi Tokgöz 11/8/1992 tarihli dilekçeleriyle dava konusu

taşınmaz üzerinde bulunan konutlardan birini davalı K.C.'den

satın aldıklarını belirterek, müdahale talebinde bulunmuşlar ve 18/11/1992

tarihli duruşmada Mahkemece başvurucuların murislerinin müdahale talebi kabul

edilmiştir.

11. Marmaris Kadastro Mahkemesinin 31/1/2011 tarih ve

E.1991/229, K.2011/45 sayılı kararı ile, asıl davacılar tarafından açılan

davaların reddine, müdahil davacıların davasının kabulüne karar verilmiştir.

12. Kararın temyizi üzerine Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin

18/10/2012 tarih ve E.2011/8084, K.2012/7230 sayılı ilâmıyla, taraf teşkili

sağlanmaksızın işin esası hakkında yazılı şekilde hüküm kurulmasının ve bir

kısım asli müdahillerden alınmış vekâletnameler dosya içine konulmaksızın

yargılamaya devam edilip sonuçlandırılmasının isabetsiz olduğu gerekçesiyle

hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

13. Bozma kararı sonrası Marmaris Kadastro Mahkemesinin

E.2013/103 sayılı dosyasına kaydedilen davadaki yargılama halen devam

etmektedir.

14. Başvurucular, 14/4/2014 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuşlardır.

B. İlgili Hukuk

15. 12/1/2011 tarih ve 6100

sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 30. maddesi ile 21/6/1987 tarih ve 3402

sayılı Kadastro Kanunu’nun 25. maddesinin birinci fıkrası, 28. maddesinin

birinci fıkrası, 29. maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları, 30.

maddesinin birinci ve ikinci fıkraları, 32. maddesinin birinci fıkrası ve 36.

maddesinin birinci fıkrasının son cümlesi (Bkz. B. No: 2012/12, 17/9/2013, §§

16-22).

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

16. Mahkemenin 10/3/2015 tarihinde yapmış olduğu toplantıda,

başvurucuların 14/4/2014 tarih ve 2014/5569 numaralı bireysel başvuruları

incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucuların İddiaları

17. Başvurucular Coşar Akman ve Nurcan Üstünbaş, 2/8/1991

tarihinde Marmaris Kadastro Mahkemesinde açılan kadastro tespitine itiraz

davasının halen devam ettiğini, başvurucular Hilal Topaloğlu, Semahat Tokgöz,

Sakine Özlem Tokgöz ve Murat Özkan Tokgöz ise murislerinin davada müdahil

davacı olarak yer aldığı 11/8/1992 tarihinden beri davanın devam ettiğini ve

yargısal işlemlerin uzaması nedeniyle taşınmazlarından özgürce

faydalanamadıklarını belirterek, adil yargılanma hakları ile mülkiyet

haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.

B. Değerlendirme

1. Kabul Edilebilirlik Yönünden

18. Başvuru formu ve eklerinin incelenmesi sonucunda açıkça

dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini

gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurunun kabul

edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

19. Başvurucular Coşar Akman ve Nurcan Üstünbaş 2/8/1991

tarihinde Marmaris Kadastro Mahkemesinde açılan kadastro tespitine itiraz

davasının halen devam ettiğini, başvurucular Hilal Topaloğlu, Semahat Tokgöz,

Sakine Özlem Tokgöz ve Murat Özkan Tokgöz ise murislerinin davada müdahil

davacı olarak yer aldığı 11/8/1992 tarihinden beri davanın devam ettiğini ve

yargısal işlemlerin uzaması nedeniyle taşınmazlarından özgürce

faydalanamadıklarını belirterek, adil yargılanma hakları ile mülkiyet

haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.

20. Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (Sözleşme)

ortak koruma alanı dışında kalan bir hak ihlali iddiasını içeren başvurunun

kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi mümkün olmayıp (B. No: 2012/1049, 26/3/2013, § 18), Sözleşme metni

ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarından ortaya çıkan ve adil

yargılanma hakkının somut görünümleri olan alt ilke ve haklar, Anayasa’nın 36.

maddesinde yer verilen adil yargılanma hakkının da unsurlarıdır. Anayasa

Mahkemesi de Anayasa’nın 36. maddesi uyarınca inceleme yaptığı birçok

kararında, ilgili hükmü Sözleşme’nin 6. maddesi ve AİHM içtihadı ışığında

yorumlamak suretiyle, Sözleşme’nin lafzi içeriğinde yer alan ve AİHM

içtihadıyla adil yargılanma hakkının kapsamına dâhil edilen ilke ve haklara,

Anayasa’nın 36. maddesi kapsamında yer vermektedir. Somut başvurunun dayanağını

oluşturan makul sürede yargılanma hakkı da yukarıda belirtilen ilkeler uyarınca

adil yargılanma hakkının kapsamına dâhil olup, ayrıca davaların en az giderle

ve mümkün olan süratle sonuçlandırılmasının yargının görevi olduğunu belirten

Anayasa’nın 141. maddesinin de Anayasa’nın bütünselliği ilkesi gereği, makul

sürede yargılanma hakkının değerlendirilmesinde göz önünde bulundurulması

gerektiği açıktır (B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 38–39).

21. Davanın karmaşıklığı, yargılamanın kaç dereceli olduğu,

tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunun

davanın hızla sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususlar, bir

davanın süresinin makul olup olmadığının tespitinde göz önünde bulundurulması

gereken kriterlerdir (B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 41–45).

22. Anayasa’nın 36. maddesi ve Sözleşme’nin

6. maddesi uyarınca, medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin uyuşmazlıkların makul

sürede karara bağlanması gerekmektedir. Başvuru konusu olayda taşınmaz

mülkiyeti hakkında Marmaris Kadastro Mahkemesinde açılan kadastro tespitine

itiraz davasında, 3402 sayılı Kadastro Kanunu ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri

Kanunu’nda yer alan usul hükümlerine göre yürütülen somut yargılama

faaliyetinin, medeni hak ve yükümlülükleri konu alan bir yargılama olduğunda

kuşku yoktur (B. No: 2012/13, 2/7/2013, § 49).

23. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

makul süre değerlendirmesinde, sürenin başlangıcı kural olarak, uyuşmazlığı

karara bağlayacak yargılama sürecinin işletilmeye başlandığı, başka bir deyişle

davanın ikame edildiği tarih olup, somut başvuru açısından ve başvurucular

Nurcan Üstünbaş ve Coşar Akman yönünden bu tarih 2/8/1991 tarihidir.

24. Bununla birlikte, başvurucular Hilal Topaloğlu, Semahat

Tokgöz, Murat Özkan Tokgöz ve Sakine Özlem Tokgöz’ün murislerinin, verdikleri

11/8/1992 tarihli asli müdahale dilekçesi sonrasında, asli müdahil sıfatıyla

yargılamada yer almaya başladığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle, bu başvurucular

açısından makul süre değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin

başlangıç anı, davanın açıldığı tarih değil, usulüne uygun olarak asli müdahale

talebinde bulunulduğu 11/8/1992 tarihidir (B. No. 2012/367, 17/9/2013, § 25).

25. Başvuruya konu dava, başvurucular Hilal Topaloğlu,

Semahat Tokgöz, Murat Özkan Tokgöz ve Sakine Özlem Tokgöz’ün miras

bırakanlarından intikalle takip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup, bu

yönüyle makul süre değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin

başlangıç anı, mirasçıların yargılamaya katıldıkları an değil, somut olayda

muris açısından değerlendirmeye esas alınan sürenin başlangıç anıdır (B. No:

2013/1115, 5/12/2013, § 51).

26. Sürenin bitiş tarihi ise, çoğu zaman icra aşamasını da

kapsayacak şekilde yargılamanın sona erme tarihidir. Ancak devam eden

yargılamalara ilişkin makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasını

içeren başvuruların yargılama faaliyetinin devamı sırasında da yapılabilmesi

olanağı bulunduğundan, değerlendirmeye esas alınacak sürenin bitiş anı

başvurunun karara bağlandığı tarihtir (B. No: 2012/13, 2/7/2013, § 52).

27. Başvuruya konu yargılama sürecinin incelenmesinde,

2/8/1991 tarihinde Marmaris Kadastro Mahkemesinde açılan E.1991/229 sayılı

dosyasındaki davada başvurucu Coşar Akman’nın davalı,

Nurcan Üstünbaş’ın davacı olarak yer aldığı, başvurucular Hilal Topaloğlu,

Semahat Tokgöz, Murat Özkan Tokgöz ve Sakine Özlem Tokgöz’ün murislerinin 11/8/1992

tarihinde müdahil olarak davaya katıldığı, Mahkemece uzun süre Marmaris

Kadastro Mahkemesinin E.1996/11 sayılı dava dosyasının akıbetinin beklenildiği,

17/9/2010 tarihinde keşif yapılarak bilirkişi raporu tanzim ettirildiği,

31/1/2011 tarihli duruşmada müdahil davacıların davalarının kabulüne, diğer

davacıların davalarının reddine dair hüküm tesis edildiği, İlk Derece Mahkemesi

kararı temyiz edilmekle, Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 18/10/2012 tarihli

ilâmıyla hükmün bozulduğu, bozma üzerine davanın Marmaris Kadastro Mahkemesinin

E.2013/103 sayılı dosyasına kaydedildiği belirlenmiştir. Yargılamanın halen

Marmaris Kadastro Mahkemesinde devam ettiği anlaşılmıştır.

28. İlgili yargılama evrakının incelenmesinden, başvuruya

konu yargılamanın Kadastro Mahkemesi önünde sürdüğü görülmekle, 3402 sayılı

Kanun’da yer alan özel usul hükümleri ile medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin

uyuşmazlıkları konu alan yargılama faaliyetleri için geçerli genel usuli hükümler içeren 6100 sayılı Kanun’a tabi bir

yargılama faaliyetinin söz konusu olduğu ve 3402 sayılı Kanun’da yer alan özel

usul hükümleri ile 6100 sayılı Kanun’un 30. maddesinin, uyuşmazlıkların makul

sürede çözümlenmesi gerekliliğini ortaya koyduğu anlaşılmaktadır (§ 15).

29. Kadastro mahkemesi nezdindeki yargılamaların makul sürede

tamamlanmadığı yönündeki iddialar daha önce bireysel başvuru konusu yapılmış ve

Anayasa Mahkemesi tarafından, özellikle 3402 sayılı Kanun’da yer alan ve

yargılamada sürati temin etmeye hizmet eden özel usul hükümlerinin nazara

alınmadığı göz önünde bulundurularak makul sürede yargılanma hakkının ihlal

edildiği yönünde kararlar verilmiştir (B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 54-64; B.

No: 2012/12, 17/9/2013, §§ 53-62; B. No: 2013/1115, 5/12/2013, §§ 60-67;

2012/673, 19/12/2013, §§ 37-43).

30. Başvuruya konu davanın taraf sayısı ve mahiyeti nedeniyle

icrası gereken usul işlemlerinin niteliği başvuruya konu yargılamanın karmaşık

niteliğinin bulunduğunu ortaya koymakla birlikte, davaya bütün olarak

bakıldığında, 3402 sayılı Kanun’da yer alan usul hükümlerine tabi bir yargılama

sürecine ilişkin somut başvuru açısından farklı bir karar verilmesini

gerektirecek bir yön bulunmadığı ve başvurucular Hilal Topaloğlu, Semahat

Tokgöz, Murat Özkan Tokgöz, Sakine Özlem Tokgöz açısından yaklaşık yirmi üç

yıldır; başvurucular Coşar Akman ve Nurcan Üstünbaş açısından yaklaşık yirmi

dört yıldır devam eden yargılama sürecinde makul olmayan bir gecikmenin olduğu

sonucuna varılmıştır.

31. Açıklanan nedenlerle, başvurucuların Anayasa’nın 36.

maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma haklarının ihlal

edildiğine karar verilmesi gerekir.

32. Başvurucular uzun süren yargılama nedeniyle

taşınmazlarını kullanamadıklarını belirterek, Anayasa’nın 35. maddesinde

tanımlanan mülkiyet haklarının ihlal edildiğini iddia etmiş olup,

başvurucuların makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiği yönünde

yukarıda yer verilen tespitler ışığında, mülkiyet haklarının ihlal edildiği

yönündeki iddialarının ayrıca değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.

3. 6216 Sayılı Kanun’un 50. Maddesi Yönünden

33. Başvurucular, maruz kaldıkları zarar karşılığı olarak

ayrı ayrı 25.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesini talep etmişlerdir.

34. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama

Usulleri Hakkında Kanun'un “Kararlar”

kenar başlıklı 50. maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:

“Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa,

ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere

dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar

bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel

mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir. Yeniden yargılama yapmakla

yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve

sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir.”

35. Başvurucular Hilal Topaloğlu, Semahat Tokgöz, Murat Özkan

Tokgöz ve Sakine Özlem Tokgöz açısından yaklaşık yirmi üç yıldır, başvurucular

Coşar Akman ve Nurcan Üstünbaş açısından yaklaşık yirmi dört yıldır devam eden

yargılama süresi nazara alındığında, yargılama faaliyetinin uzunluğu sebebiyle,

yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığında

başvurucular Coşar Akman ve Nurcan Üstünbaş’ın her birine net 18.700,00 TL, başvurucular

Hilal Topaloğlu, Semahat Tokgöz, Murat Özkan Tokgöz ve Sakine Özlem Tokgöz’ün

her birine, yargılamayı miras bırakanlarından intikalle takip etmekte oldukları

da nazara alınarak, net 6.250,00 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi

gerekir.

36. Başvurucular tarafından ayrı ayrı yapılan ve dosyadaki

belgeler uyarınca tespit edilen 206,10 TL harçtan oluşan yargılama giderinin

başvuruculara ayrı ayrı ödenmesine ve belirtilen başvuruculara 1.500,00 TL

vekâlet ücretinin müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.

37. Başvuruya konu yargılamanın başvurucular Hilal Topaloğlu,

Semahat Tokgöz, Murat Özkan Tokgöz, Sakine Özlem Tokgöz açısından yaklaşık

yirmi üç yıldır, başvurucular Coşar Akman ve Nurcan Üstünbaş açısından yaklaşık

yirmi dört yıldır devam ettiği ve bu hususun makul sürede yargılanma hakkını

ihlal ettiği gözetilerek, anayasal bir hakkın ihlal edildiği açık olan bir

yargılama dosyasında, hukuka, adalete ve mahkemeye güven ilkesinin gördüğü

zararın devam etmesinin önlenmesi amacıyla, yargılamanın mümkün olan en kısa

sürede sonuçlandırılmasını teminen, kararın bir

örneğinin ilgili Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekir.

D. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına; ödemede

gecikme olması halinde, bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal faiz uygulanmasına,

E. Kararın bir örneğinin Marmaris Kadastro Mahkemesine

gönderilmesine,

10/3/2015

tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar

verildi.

Başkan

:

Serruh

KALELİ

Üyeler

:

Burhan ÜSTÜN

Nuri NECİPOĞLU

Hicabi

DURSUN

Hasan Tahsin GÖKCAN Raportör Yrd. : Yusuf Enes KAYA Başvurucular : Nurcan ÜSTÜNBAŞ Semahat TOKGÖZ Sakine Özlem TOKGÖZ Murat Özkan TOKGÖZ Coşar AKMAN Hilal TOPALOĞLU Vekilleri : Av. Caner SAYAR