Özcan Pektaş Başvurusu (B. No: 2013/6879)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1.

Başvuru, kamu görevlisi hakkında uygulanan disiplin cezasına karşı açılan

davanın reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği

iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2.

Başvuru 11/9/2013 tarihinde doğrudan Anayasa Mahkemesine yapılmıştır. Dilekçe

ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde tespit edilen

eksiklikler tamamlanmış, başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek

bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3.

Birinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin

Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

A. Olaylar

4.

Başvuru formu ve ekleri ile başvuruya konu yargılama dosyası içeriğinden tespit

edilen ilgili olaylar özetle şöyledir:

5.

Başvurucu, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Tüketicinin ve Rekabetin Korunması Genel

Müdürlüğü görevi nedeniyle Reklam Kurulu Başkanlığı görevini de sürdürmekte

iken hakkında yapılan disiplin soruşturmasıyla bir firmanın yakıt tasarrufu

yaptığı iddia edilen cihazı hakkında, cihaz adıyla yayın yapan internet

sitesindeki reklamlarla ilgili şikâyetin incelenmesi olurunu 16 ay geciktirdiği

gerekçesiyle aylıktan kesme disiplin cezası ile cezalandırılmıştır.

6.

Başvurucunun disiplin cezasının iptali istemiyle açtığı dava, Ankara 11. İdare

Mahkemesinin 7/6/2011 tarihli ve E.2010/1389, K.2011/897 sayılı kararında,

disiplin soruşturması raporu ve ekinde yer alan bilgi ve belgelere göre

başvurucunun aynı konu sebebiyle daha önce hakkında reklam durdurma cezası

uygulanan firma ile ilgili reklamlara yönelik şikâyet hakkında, inceleme

yapılması yönünde olur verme işlemini sürüncemede bırakmak suretiyle bilinçli

olarak (16 ay) geciktirdiği sonucuna varıldığından dava konusu disiplin

cezasının verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle

reddedilmiştir.

7.

İlk Derece Mahkemesi kararı temyiz edilerek Danıştay Onikinci

Dairesinin 30/10/2012 tarihli ve E.2011/10160, K.2012/7152 sayılı kararı ile

oyçokluğuyla onanmıştır.

8.

Karar düzeltme istemi aynı Dairenin 4/7/2013 tarihli ve E.2013/1891,

K.2013/5952 sayılı kararı ile oyçokluğuyla reddedilmiştir.

9.

Ret kararı 13/8/2013 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir.

10.

Başvurucu tarafından 11/9/2013 tarihinde bireysel başvuru yapılmıştır.

11.

Ayrıca başvurucu hakkında ceza soruşturması için de izin verildiği, söz konusu

iznin kaldırılması istemiyle Danıştay Birinci Dairesine yapılan itirazın kabul

edilerek 30/11/2010 tarihli ve E.2010/1716, K.2010/1863 sayılı kararla Reklam

Kurulu Başkanlığında çok fazla iş yoğunluğu olduğu, şikâyetlerin geç de olsa

incelemeye alınarak karar verildiği, ayrımcılık kastıyla hareket edildiğini

gösteren tespit bulunmadığı gerekçesiyle soruşturma izninin kaldırıldığı

anlaşılmaktadır.

B. İlgili Hukuk

12.

14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Disiplin cezalarının çeşitleri

ile ceza uygulanacak fiil ve hâller” kenar başlıklı 125. maddesinin

birinci fıkrasının (C) bendi şöyledir:

“C - Aylıktan kesme:

Memurun, brüt aylığından 1/30 - 1/8 arasında kesinti yapılmasıdır.

Aylıktan kesme

cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:

a) Kasıtlı olarak;

verilen emir ve görevleri tam ve zamanında yapmamak, görev mahallinde

kurumlarca belirlenen usul ve esasları yerine getirmemek, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçleri korumamak, bakımını yapmamak,

hor kullanmak,

…”

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

13.

Mahkemenin 2/12/2015 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvurucunun 11/9/2013

tarihli ve 2013/6879 numaralı bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

14.

Başvurucu; disiplin cezasının hukuka aykırı şekilde verildiğini, cezaya konu işin

bekletilmediğini, işin beklediği sürenin ortalama süreler olduğunu, olayda

kasıt unsurunun gerçekleşmediğini, söz konusu disiplin cezasının verilebilmesi

için kasıt olması gerektiğini, hakkında verilen soruşturma izninin Danıştay

Birinci Dairesi tarafından kaldırıldığını, gerek bu kararda gerekse Danıştay Onikinci Dairesi onama kararındaki karşıoylarda

haklılığının kabul edildiğini belirterek Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş; yargılamanın

yenilenmesine karar verilmesini istemiştir.

B. Değerlendirme

15.

Anayasa'nın 148. maddesinin dördüncü fıkrası şöyledir:

"Bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesi gereken

hususlarda inceleme yapılamaz."

16.

30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama

Usulleri Hakkında Kanun’un “Bireysel

başvuruların kabul edilebilirlik şartları ve incelenmesi” kenar

başlıklı 48. maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:

“Mahkeme, … açıkça

dayanaktan yoksun başvuruların kabul edilemezliğine karar verebilir.”

17.

Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında bireysel başvurulara ilişkin

incelemelerde kanun yolunda gözetilmesi gereken hususların incelemeye tabi

tutulamayacağı, 6216 sayılı Kanun’un 48. maddesinin (2) numaralı fıkrasında ise

açıkça dayanaktan yoksun başvuruların Mahkemece kabul edilemezliğine karar

verilebileceği belirtilmiştir.

18.

Bir anayasal hakkın ihlali iddiasını içermeyen, yalnızca derece mahkemelerinin

kararlarının yeniden incelenmesi talep edilen başvuruların açıkça dayanaktan

yoksun ve Anayasa ile Kanun tarafından Mahkemenin yetki kapsamı dışında

bırakılan hususlara ilişkin olduğu açıktır. Bu kapsamda bireysel başvuruya konu

davadaki olayların kanıtlanması, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması,

yargılama sırasında delillerin kabul edilebilirliği ve değerlendirilmesi ile

kişisel bir uyuşmazlığa derece mahkemeleri tarafından getirilen çözümün esas

yönünden adil olup olmaması, bireysel başvuru incelemesinde değerlendirmeye

tabi tutulamaz. Anayasa’da yer alan hak ve özgürlükler ihlal edilmediği sürece

ve açık keyfîlik veya bariz takdir hatası içermedikçe

derece mahkemelerinin kararlarındaki maddi ve hukuki hatalar bireysel başvuru

incelemesinde ele alınamaz. Bu çerçevede, derece mahkemelerinin delilleri

takdirinde açık keyfîlik veya bariz bir takdir hatası

bulunmadıkça Anayasa Mahkemesinin bu takdire müdahalesi söz konusu olamaz (Necati Gündüz ve Recep Gündüz, B. No:

2012/1027, 12/2/2013, §§ 25, 26).

19.

Somut olayda başvurucu; disiplin cezasına dayanak raporun gerçeği

yansıtmadığını, cezaya konu şikâyetin inceleme süresinin rutin süre olduğunu

dolayısıyla işin geciktirilmediğini, kasıt unsurunun bulunmadığını, hakkında

verilen ceza soruşturması izninin Danıştay Birinci Dairesi tarafından kaldırıldığını, gerek bu kararda gerekse Danıştay Onikinci Dairesi onama kararındaki karşıoylarda

haklılığının kabul edildiğini ileri sürmüştür. İlk Derece Mahkemesi,

başvurucunun aynı konudan daha önce hakkında reklam durdurma cezası uygulanan

firma ile ilgili reklamlara yönelik şikâyet hakkında inceleme yapılması yönünde

olur verme işlemini sürüncemede bırakmak suretiyle bilinçli olarak (16 ay)

geciktirdiği sonucuna vararak davanın reddine karar vermiş ve bu karar Danıştay

Onikinci Dairesi tarafından oyçokluğuyla onanmıştır.

Başvurucunun bireysel başvuruya esas şikâyeti ise Danıştay Birinci Dairesince

soruşturma izni kaldırılmış olmasına rağmen disiplin cezasının

kaldırılmamasının adil yargılanma hakkını ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.

20.

Anayasa'nın 129. maddesinin son fıkrasında "Memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında işledikleri iddia edilen

suçlardan ötürü ceza kovuşturması açılması, kanunla belirlenen istisnalar

dışında, kanunun gösterdiği idari merciin iznine bağlıdır." hükmü

yer almaktadır. Bu hüküm, Anayasa'nın 128. maddesi anlamında memur ve diğer

kamu görevlilerinin işledikleri iddia edilen suçlardan ötürü haklarında ceza

kovuşturması açılabilmesini, kural olarak idari merciin iznine bağlamaktadır.

21.

Anayasa’nın 129. maddesi çerçevesinde çıkarılan 2/12/1999 tarihli ve 4483

sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun'un 1.

maddesinde, bu Kanun’un amacının memurlar ve diğer kamu görevlilerinin

görevleri sebebiyle işledikleri suçlardan dolayı yargılanabilmeleri için izin

vermeye yetkili mercileri belirlemek ve izlenecek usulü düzenlemek olduğu, 2.

maddesinde disiplin hükümlerinin saklı olduğu; 5. maddesinde izin vermeye

yetkili merciin, bu Kanun kapsamına giren bir suç işlendiğini bizzat veya 4.

maddede belirtilen şekilde (ihbar, bildirim ve şikâyet) öğrendiğinde bir ön

inceleme başlatacağı, 7. maddesinde yetkili merciin belirtilen süreler içinde

soruşturma izni verilmesi veya verilmemesi konusunda karar vermek zorunda

olduğu, 9. maddesinde soruşturma izni verilmesine ilişkin kararlara karşı

yetkili merciin, niteliğine göre Danıştay İdari Dairesi ya da bölge idare

mahkemesi olduğu hüküm altına alınmıştır.

22.

6/1/1982 tarihli ve 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 1. maddesinde Danıştay, “yüksek idare mahkemesi, danışma ve inceleme mercii”

olarak tanımlamış; 41. maddesinde idari işlere ilişkin idari uyuşmazlıklar ve

görevlerin Birinci ve Onyedinci Daireler ile İdari

İşler Kurulunda görüleceği ve 42. maddesinin (k) bendinde memurlar ve diğer

kamu görevlilerinin yargılanmalarına ilişkin mevzuat uyarınca görülecek işlerin

Danıştay Birinci ve Onyedinci Dairelerince

inceleneceği ve karara bağlanacağı öngörülmüştür.

23.

4483 sayılı Kanun'un, Danıştay İdari Dairesine verdiği soruşturma izni

verilmesine ya da verilmemesine ilişkin itirazı inceleme görevi, yargılama

faaliyeti kapsamında olmayıp idari bir görevdir (AYM, E.2006/163, K.2006/121,

27/12/2006).

24.

Başvuru konusu olayda disiplin cezasına ilişkin uyuşmazlığın esasını çözmeye

yetkili yargı organı ise idare mahkemesi ile Danıştay Onikinci

Dairesi olup bu yargı yerlerince disiplin cezasına ilişkin uyuşmazlığın esası

incelenerek başvurucunun olur verme işlemini sürüncemede bırakmak suretiyle

bilinçli olarak (16 ay) geciktirdiği sonucuna varılmış ve 657 sayılı Kanun’un

125. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde aranan kasıt koşulunun disiplin

hukuku anlamında gerçekleştiği kanaatine varılarak dava reddedilmiştir.

25.

Bilindiği üzere ceza ve ceza muhakemesi hukuku ile disiplin hukuku farklı kural

ve ilkelere tabi disiplinlerdir (Kürşat Eyol, B. No: 2012/665, 13/6/2013, § 30).

Disiplin cezaları; kamu görevlilerinin mevzuata, çalışma düzenine, hizmetin

gereklerine aykırı eylemlerine karşı düzenlenen idari yaptırımlar olup aynı

maddi olay çerçevesinde daha düşük ispat standardı kullanılarak kişinin

disiplin sorumluluğu çerçevesinde yaptırıma tabi tutulması mümkündür.

26.

4483 sayılı Kanun çerçevesinde soruşturma izni verilmesine veya verilmemesine

ilişkin kararlar, ön inceleme soruşturmasının adli soruşturmaya dönüşüp

dönüşmeyeceği, dönüşecek ise soruşturulacak fiilin çerçevesinin ne olacağı gibi

noktalarda belirleyici olmaktadır. Diğer bir ifadeyle bu aşamada verilen ve

kesinleşen kararlar, suç unsurlarının varlığı veya yokluğu konusunda maddi anlamda

kesin hüküm oluşturmayacağı gibi ilgili hakkındaki disiplin soruşturmasını ve

bunun sonucunda daha düşük ispat standardı aranan disiplin cezasına ilişkin

kararları etkilememektedir.

27.

Mahkemenin gerekçesi ve başvurucunun iddiaları incelendiğinde iddiaların

özünün, Derece Mahkemesi tarafından delillerin ve mevzuatın

değerlendirilmesinde ve yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibarıyla

yargılamanın sonucunun hukuka aykırılık teşkil ettiğine ilişkin olduğu

görülmektedir.

28.

Başvurucu, yargılama sürecinde karşı tarafın sunduğu deliller ve görüşler

hakkında bilgi sahibi olamadığına, kendi delillerini ve iddialarını sunma

olanağı bulamadığına, karşı tarafça sunulan delillere ve iddialara etkili bir

şekilde itiraz etme fırsatı bulamadığına ya da uyuşmazlığın çözüme

kavuşturulmasıyla ilgili iddialarının Derece Mahkemesi tarafından

dinlenmediğine veya kararın gerekçesiz olduğuna ilişkin bir bilgi ya da kanıt

sunmadığı gibi somut başvuruya konu yargılamaya yukarıda açıklanan ilkeler

çerçevesinde bakıldığında soruşturma izni kaldırılmasına rağmen disiplin

cezasına karşı açılan davanın reddedilmesine ilişkin kararda bariz takdir

hatası veya açık keyfîlik oluşturan herhangi bir

durum da tespit edilmemiştir.

29.

Açıklanan nedenlerle başvurucu tarafından ileri sürülen iddiaların kanun yolu

şikâyeti niteliğinde olduğu, Derece Mahkemesi kararının bariz takdir hatası

veya açık keyfîlik de içermediği anlaşıldığından

başvurunun, diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle

kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

Başkan : Burhan ÜSTÜN Üyeler : Serruh KALELİ Nuri NECİPOĞLU Hicabi DURSUN Hasan Tahsin GÖKCAN Raportör : Mehmet Sadık YAMLI Başvurucu : Özcan PEKTAŞ