Recai Bağlama Başvurusu (B. No: 2013/7570)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, terör örgütü tarafından başvurucuya ait aracın

kundaklandığı iddiasıyla17/7/2004 tarihli ve 5233 sayılı Terör ve Terörle

Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun kapsamında yapılan

başvurunun ve anılan işleme karşı açılan davanın reddedilmesi nedeniyle adil

yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 2/10/2013 tarihinde İstanbul Anadolu 19. Sulh Ceza

Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden

yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil

edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. İkinci Bölüm İkinci Komisyonunca 3/3/2016 tarihinde,

başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar

verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

5. Başvurucu, Batman ili Merkez ilçesinde öğretmen olarak görev

yapmakta iken 4/5/1992 tarihinde terör örgütü tarafından aracının yakıldığını

beyan etmiştir.

6. Başvurucu 11/11/2004 tarihinde 5233 sayılı Kanun kapsamına

giren zararlarının karşılanması talebiyle Batman Valiliği Zarar Tespit

Komisyonuna (Komisyon) başvurmuştur.

7. Komisyon 28/1/2005 tarihli ve 23 sayılı kararında başvurunun

5233 sayılı Kanun kapsamına girmediğinden bahisle talebin reddine karar

vermiştir.

8. Başvurucu tarafından belirtilen ret işlemi aleyhine 14/1/2010

tarihinde Diyarbakır 1. İdare Mahkemesinde iptal davası açılmış, Mahkemenin

14/9/2011 tarihli kararıyla davanın yetki yönünden reddine ve dava dosyasının

Batman İdare Mahkemesine gönderilmesine hükmedilmiş, yargılamaya Batman İdare

Mahkemesinde devam edilmiştir.

9. Mahkemenin 9/3/2012 tarihli ve E.2011/4542, K.2012/1756

sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir. Mahkemenin gerekçesi

şöyledir:

“... Dosyanın incelenmesinden; 05.05.1992

tarihli olay yeri görgü ve tespit tutanağı'nda;

04.05.1992 saat 23:15 civarında Batman İli, Merkez, Diyarbakır Caddesi, No:37

adresinde davacıya ait olan ... plâkalı Doğan marka

aracın yandığı, otonun yanında yanmış bidonların olduğunun belirtildiği, aynı

günlü olay yeri inceleme raporunda; aracın park halindeyken kimliği meçhul

şahıs veya şahıslarca yanıcı sıvı dökülerek ateşe verilmek suretiyle otoda

yangın çıkarıldığı, otonun yanında yanmış bidonların bulunduğunun belirtildiği,

davacı tarafından, park halindeyken kundaklanmak suretiyle yakılması

neticesinde uğradığı zararlarının 5233 sayılı Kanun kapsamında karşılanması

istemiyle yapılan başvuru neticesinde yapılan incelemede, İl Emniyet

Müdürlüğü'nün 25.01.2005 tarih ve 8 sayılı yazısında, bahse konu otonun

kundaklanması olayının terör amaçlı bir eylem olduğuna ve ilimizde faaliyet

gösteren terör örgütlerine mensup kişilerce gerçekleştirildiğine dair günümüze

kadar herhangi bir bilginin bulunmadığının belirtildiği anlaşılmıştır.

Yukarıda anılan mevzuat hükümleri uyarınca,

terör eylemleri veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler

nedeniyle zarar gören kişilerin maddi zararların bu Kanun kapsamında

karşılanmakla birlikte, terör dışındaki ekonomik ve sosyal sebeplerle uğranılan

zararların 5233 sayılı Kanun kapsamı dışında olduğu anlaşılmaktadır.

...

Bu durumda; davacının aracının yanıcı sıvı

maddeyle yakılmasına yönelik eylemin, "terör eylemi" kapsamında terör

amaçlı ve/veya terör örgütü mensuplarınca gerçekleştirildiği yönünde herhangi

bir bilgi yada belgenin bulunmaması karşısında, uğranılan zararın terör

dışındaki ekonomik ve sosyal sebeplerden kaynaklandığının kabulü gerektiğinden,

5233 sayılı Kanun'un 2. maddesinin 2. fıkrasının (d) bendi uyarınca, anılan

Kanun kapsamında karşılanmasına hukuken olanak bulunmaması nedeniyle, dava

konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.”

10. Başvurucunun temyizi üzerine Danıştay Onbeşinci

Dairesinin 23/5/2013 tarihli ve E.2012/7701, K.2013/3743 sayılı ilamı ile

kararın usul ve hukuka uygun olduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz

nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediği

belirtilerek kararın onanmasına hükmedilmiştir.

11. Karar6/9/2013 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir.

12. Başvurucu 2/10/2013 tarihlerde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

B. İlgili Hukuk

13. 5233 sayılı Kanun’un 1. maddesi şöyledir:

“Bu Kanunun amacı, terör eylemleri veya

terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle maddî zarara

uğrayan kişilerin, bu zararlarının karşılanmasına ilişkin esas ve usulleri

belirlemektir.”

14. 5233 sayılı Kanun’un 2. maddesi şöyledir:

“Bu Kanun, 3713 sayılı Terörle

Mücadele Kanununun 1 inci, 3 üncü ve 4 üncü maddeleri kapsamına giren

eylemler veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle zarar

gören gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişilerinin maddî zararlarının sulhen karşılanması hakkındaki esas ve usullere ilişkin

hükümleri kapsar.”

15. 5233 sayılı Kanun’un 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı

Kanun’un 1. maddesiyle değişik 7. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

“Bu Kanun hükümlerine göre sulh yoluyla

karşılanabilecek zararlar şunlardır:

...

b) Yaralanma, engelli hâle gelme ve ölüm hâllerinde uğranılan zararlar

ile tedavi ve cenaze giderleri.”

16. 5233 sayılı Kanun’un, 6462 sayılı Kanun’un 1. maddesiyle

değişik 9. maddesinin birinci fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:

“Yaralanma, engelli hâle gelme ve ölüm

hâllerinde (7000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı

sonucunda bulunan miktarın;

a) Yaralananlara altı katı tutarını geçmemek

üzere yaralanma derecesine göre,

b) Çalışma gücü kaybı, yetkili sağlık

kuruluşları tarafından üçüncü derece olarak tespit edilenlere dört katından yirmidört katı tutarına kadar,

c) Çalışma gücü kaybı, yetkili sağlık

kuruluşları tarafından ikinci derece olarak tespit edilenlere yirmibeş katından kırksekiz katı

tutarına kadar,

d) Çalışma gücü kaybı, yetkili sağlık

kuruluşları tarafından birinci derece olarak tespit edilenlere kırkdokuz katından yetmişiki katı

tutarına kadar,

...

Nakdî ödeme yapılır.”

17. 5233 sayılı Kanun’un 4., 6., 8., geçici 1., geçici 3.,

geçici 4. maddeleri, 24/6/2013 tarihli ve 2013/5034 sayılı Bakanlar Kurulu

Kararı Eki Karar’ın 1. maddesi.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

18. Mahkemenin 14/4/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

19. Başvurucu, Batman ili Merkez ilçesinde öğretmen olarak görev

yaptığı dönemde 4/5/1992 tarihinde aracının terör örgütü üyelerince

yakıldığını, 5233 sayılı Kanun kapsamında yaptığı talebin ve akabinde açtığı

davanın reddedildiğini, verilen kararın adil olmadığını, olayın meydana geldiği

dönemde terör örgütü üyelerinin öğretmenleri hedef aldığının bilindiğini,

kimseyle husumeti olmadığını ve olayın terör eylemi olduğunun açık olduğunu,

kamu makamlarının ihmali nedeniyle iddiasını ispatlayamadığını belirterekadil yargılanma hakkının ihlal edildiğini iddia

etmiş; ihlalin ortadan kaldırılması ve Batman Sulh Hukuk Mahkemesince tespit

edilen zararın ödenmesi talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

20. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrası ile 30/3/2011

tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri

Hakkında Kanun’un 49. maddesinin (6) numaralı fıkrasında bireysel başvurulara

ilişkin incelemelerde kanun yolunda gözetilmesi gereken hususların incelemeye

tabi tutulamayacağı, 6216 sayılı Kanun’un 48. maddesinin (2) numaralı

fıkrasında ise açıkça dayanaktan yoksun başvuruların mahkemece kabul edilemezliğine

karar verilebileceği belirtilmiştir (Necati

Gündüz ve Recep Gündüz, B. No: 2012/1027, 12/2/2013, § 24).

21. Anılan kurallar uyarınca ilke olarak derece mahkemeleri

önünde dava konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin

değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile derece

mahkemelerince uyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun esas yönünden adil olup

olmaması bireysel başvuru incelemesine konu olamaz. Bunun tek istisnası, derece

mahkemelerinin tespit ve sonuçlarının adaleti ve sağduyuyu hiçe sayan tarzda

bariz takdir hatası içermesi ve bu durumun kendiliğinden bireysel başvuru

kapsamındaki hak ve özgürlükleri ihlal etmiş olmasıdır. Bu çerçevede kanun yolu

şikâyeti niteliğindeki başvurular, derece mahkemesi kararları bariz takdir

hatası veya açık keyfîlik içermedikçe Anayasa

Mahkemesince esas yönünden incelenemez (Necati

Gündüz ve Recep Gündüz, § 26).

22. 5233 sayılı Kanun uyarınca ileri sürülen taleplerin

belirtilen Kanun kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği hususu ve

Kanun’un kapsamının belirlenmesi noktasındaki mevzuat hükümlerinin yorumu ile

bu hususta içtihadi bir ölçütün belirlenmesi ve somut

olayın bu ölçüt uyarınca değerlendirilmesi noktasındaki takdir, esasen derece

mahkemelerine ait olup 5233 sayılı Kanun’un uygulanması bağlamında daha önce

bireysel başvuru konusu yapılmış olan taleplere ilişkin olarak Anayasa

Mahkemesi tarafından yapılan değerlendirmeler neticesinde de belirtilen

hususlara ilişkin iddiaların, maddi olayın ve hukuk kurallarının yorumlanması

ve uygulanması bağlamında kanun yolu mahkemelerince değerlendirilmesi gereken

hususlara ilişkin olduğu belirtilerek açıkça

dayanaktan yoksun olduğu sonucuna varılmıştır (Sabri Çetin, B. No: 2013/3007, 6/2/2014,

§§ 45-50; Benzer yöndeki AİHM kararı için bkz. Akbayır/Türkiye, B. No: 30415/08, 28/06/2011, § 88). Bu konudaki

takdir esasen derece mahkemelerine ait olmakla beraber derece mahkemesi

kararlarının bariz takdir hatası içermesi durumunda, anayasal bir temel hak

veya özgürlüğün ihlal edilip edilmediğinin tespiti noktasında farklı bir

değerlendirme yapılması gerekebilecektir (Mesude

Yaşar, B. No: 2013/2738, 16/7/2014, § 93; Cahit Tekin, B. No: 2013/2744, 16/7/2014, § 88).

23. Başvurucu 4/5/1992 tarihinde aracının terör örgütü üyelerince

yakıldığını, 5233 sayılı Kanun kapsamında yaptığı talebin ve akabinde açtığı

davanın reddedildiğini, verilen kararın adil olmadığını, olayın meydana geldiği

dönemde terör örgütü üyelerinin öğretmenleri hedef aldığının bilindiğini,

kimseyle husumeti olmadığını ve olayın terör eylemi olduğunun açık olduğunu,

kamu makamlarının ihmali nedeniyle iddiasını ispatlayamadığını belirterekadil yargılanma hakkının ihlal edildiğini iddia

etmiştir.

24. Başvurucunun, aracının terör örgütü üyelerince yakıldığı ve

bu çerçevede oluşan zararlarının 5233 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi

gerektiğini ileri sürdüğü ve belirtilen vakıaya ilişkin tutanakları Derece

Mahkemesine ibraz ederek 5233 sayılı Kanun kapsamında olduğunu iddia ettiği

zararlarının karşılanması noktasındaki özel durumunun dikkate alınmasını talep

ettiği anlaşılmaktadır.

25. 5233 sayılı Kanun’un 1. maddesinde bu Kanun’un amacının

terör eylemleri veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler

nedeniyle maddi zarara uğrayan kişilerin bu zararlarının karşılanmasına ilişkin

esas ve usulleri belirlemek olduğu (bkz. § 13), Kanun’un 2. maddesinde bu

Kanun’un 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun 1., 3.,

ve 4. maddeleri kapsamına giren eylem veya terörle mücadele kapsamında yürütülen

faaliyetler nedeniyle zarar gören gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel

kişilerinin maddi zararlarının sulhen karşılanması

hakkındaki esas ve usullere ilişkin hükümleri kapsadığı (bkz. § 14) ifade

edilmiş; zararın 5233 sayılı Kanun kapsamında olduğunun tespitinin yapılması

akabinde Kanun’un 7. maddesinde belirtilen zarar kalemleri (bkz. § 15) ve 9.

maddesinde belirtilen oranlar (bkz. § 16) üzerinden yapılacak hesaplama ile

tespit edilen tazminat miktarının başvurucuya ödenmesine karar verileceği hükme

bağlanmıştır.

26. Başvuru konusu olayda, başvurucunun talebinin 5233 sayılı

Kanun kapsamında olmadığından bahisle Komisyonca reddine karar verilmiştir.

27. İdare Mahkemesi kararında, başvurucunun aracının yanıcı sıvı

maddeyle yakılmasına yönelik eylemin "terör eylemi" kapsamında terör

amaçlı ve/veya terör örgütü mensuplarınca gerçekleştirildiği yönünde herhangi

bir bilgi yada belgenin bulunmaması karşısında

uğranılan zararın terör dışındaki ekonomik ve sosyal sebeplerden

kaynaklandığının kabulü gerektiği, başvurucunun zararlarının 5233 sayılı Kanun

kapsamında olmadığı tespitinde bulunulmuş ve davanın reddine karar verilmiştir.

Başvurucunun iddiaları temyiz merciince de incelenip reddedilmek suretiyle

İdare Mahkemesi kararı onanmıştır.

28. Her ne kadar başvurucu; aracının terör örgütü üyeleri

tarafından yakıldığını, oluşan zararlarının, 5233 sayılı Kanun kapsamında

olduğunu beyan etmiş ise de başvurucunun anılan iddiasına ilişkin sunduğu

delillerin incelenmesi neticesinde, başvurucunun iddiaları hakkında

değerlendirmede bulunan Derece Mahkemelerinin kararlarında açık bir keyfîlik bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

29. Açıklanan nedenlerle başvurucu tarafından ileri sürülen

iddiaların kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu anlaşıldığından, başvurunun bu

kısmının diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle

kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

A. Başvurunun açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin

başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

14/4/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Celal Mümtaz

AKINCI

Muammer

TOPAL

Raportör Yrd.

:

Gökçe

GÜLTEKİN

Başvurucu

:

Recai

BAĞLAMA