Süleyman Karagün Başvurusu (B. No: 2014/12704)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, delil tespiti talebinin reddine ilişkin kararda

mahkemenin kanun yolu ve süresini yanlış göstermesi nedeniyle mahkemeye erişim

hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2.Başvuru 25/7/2014 tarihinde Torbalı

1. Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin

idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına

engel teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3.İkinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca 27/4/2015

tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından

yapılmasına karar verilmiştir.

4. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için 25/3/2016

tarihinde Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

A. Olaylar

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal

Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler

çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir:

6. Başvurucu, zilyetliğinde bulunan taşınmazların 19/4/2012 tarihli ve 6292 sayılıOrman

Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları

Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye Ait Tarım Arazilerinin

Satışı Hakkında Kanun hükümleri gereği satışa esas alınacak bedellerin idare

tarafından yüksek miktarlarda tespit edildiğini belirterek taşınmazların gerçek

değerlerinin belirlenmesi için Torbalı 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme)

delil tespiti talebinde bulunmuştur.

7. Mahkeme 30/7/2013 tarihli ve

E.2013/167, K.2013/167 Değişik İş sayılı kararı ile talebi reddetmiştir. Hüküm

kısmında aşağıdaki ibarelere yer verilmiştir:

"...

... tarafların

yokluğunda, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda tebliğ tarihinden itibaren

15 günlük süre içerisinde Yargıtay Başkanlığına hitaben yazılacak ve

mahkememize sunulacak bir dilekçe ile temyiz yolu açık olmak üzere karar verildi."

8. Temyiz üzerine karar, Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 4/2/2014 tarihli ve E.2014/1178, K.2014/1623 sayılı ilamı

ile onanmıştır. İlamın ilgili kısmı şöyledir:

"...

Davacı, 6292 sayılı yasa nedeniyle belirlenen

taşınmaz satım bedelinin daha düşük olduğunu delil tespiti şeklinde istemiştir.

Yerel mahkemece, istem konusu tespitin

açılacak asıl davada yapılabileceği, tespiti istenen delilin kaybolma

ihtimalinin bulunmadığı belirtilerek hukuki yarar şartı bulunmadığından reddine

dair verilen karar, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun geçici

3. maddesinde; "Bölge Adliye Mahkemelerinin 26/09/2004

tarihli ve 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye

Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkındaki Kanunun geçici 2. maddesi

uyarınca Resmi Gazetede ilan edilecek göreve başlama tarihine kadar 1086 sayılı

Kanunun temyize ilişkin yürürlükteki hükümlerinin uygulanmasına devam

olunur." şeklinde düzenleme yapıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıdaki yasal düzenleme ile 1086 sayılı

Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun "temyiz edilebilen kararlar"

başlıklı 427. maddesi ve "temyiz edilemeyen kararlar" başlıklı 428/4.

maddesi birlikte değerlendirildiğinde; çekişmesiz yargı niteliğinde olan delil

tespiti istemi aynı zamanda nihai karar niteliğinde de olmadığından temyiz

edilebilen kararlardan değildir. Şu halde, davacının temyiz dilekçesinin

reddine karar verilmelidir.

..."

9. Karar düzeltme talebi, aynı Dairenin 21/5/2014

tarihli ve E.2014/6081, K.2014/8266 sayılı ilamı ile reddedilmiştir. İlamın

ilgili kısmı şöyledir:

"...

Dava, delil tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, talep reddedilmiş; tespit isteyen tarafından temyiz

edilen kararın Dairemizce yapılan temyiz incelemesinde, 1086 sayılı Hukuk Usulü

Muhakemeleri Kanunu'nun "temyiz edilebilen kararlar" başlıklı 427.

maddesi ve "temyiz edilemeyen kararlar" başlıklı 428/4. maddesi

birlikte değerlendirildiğinde; çekişmesiz yargı niteliğinde olan delil tespiti

isteminin aynı zamanda nihai karar niteliğindeolmadığından

temyiz edilebilen kararlardan olmadığı gerekçesiyle davacının temyiz

dilekçesinin reddine karar verilmiştir.

Şu halde, temyizi kabil kararlardanolmayan

delil tespiti istemine ilişkin verilen karara karşı karar düzeltme talebinde de

bulunulamayacaktır. Bu nedenle karar düzeltme dilekçesinin reddine karar

verilmelidir.

..."

10. Ret kararı 26/6/2014 tarihinde

tebliğ edilmiş, 25/7/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunulmuştur.

B. İlgili Hukuk

11. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 400. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:

"Taraflardan her biri, görülmekte olan

bir davada henüz inceleme sırası gelmemiş yahut ileride açacağı davada ileri

süreceği bir vakıanın tespiti amacıyla keşif yapılması, bilirkişi incelemesi

yaptırılması ya da tanık ifadelerinin alınması gibi işlemlerin yapılmasını

talep edebilir."

12. 6100 sayılı Kanun'un 403. maddesi şöyledir:

"Talep sahibinin haklarının korunması

bakımından zorunluluk bulunan hâllerde, karşı tarafa tebligat yapılmaksızın da

delil tespiti yapılabilir. Tespitin yapılmasından sonra, tespit dilekçesi,

tespit kararı, tespit tutanağı ve varsa bilirkişi raporunun bir örneği

mahkemece kendiliğinden diğer tarafa tebliğ olunur. Karşı taraf tebliğden

itibaren bir hafta içinde delil tespiti kararına itiraz edebilir."

13. 16/6/1927 tarihli ve 1086 sayılı

mülga Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 427. maddesinin birinci fıkrasının

birinci cümlesi şöyledir:

"Mahkemelerden verilen nihai kararlara

karşı temyiz yoluna başvurulabilir."

14.6100 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesinin (3) numaralı

fıkrası şöyledir:

"Bölge adliye mahkemelerinin göreve

başlama tarihinden önce aleyhine temyiz yoluna başvurulmuş olan kararlar

hakkında, kesinleşinceye kadar 1086 sayılı Kanunun 26/9/2004

tarihli ve 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 427 ilâ 454 üncü

madde hükümlerinin uygulanmasına devam olunur."

IV.İNCELEME VE GEREKÇE

15.Mahkemenin 1/2/2017 tarihinde yapmış

olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

16. Başvurucu, zilyedi olduğu taşınmazlarla ilgili olarak

idarece belirlenen satışa esas değerin fahiş olduğunu, 6292 sayılı Kanun

kapsamında yapılacak satış işlemlerine karşı yargı yolunun kapalı olduğunu,

yetkililerde gerçek değerle ilgili kanaat oluşması açısından delil tespiti

talebinde bulunduğunu, Mahkemece verilen ret kararının kanuna aykırı olduğunu,

Mahkemenin gerekçeli kararında kanun yolunu ve süresini yanlış gösterdiğini,

kararda belirtildiği üzere Yargıtaya temyiz

başvurusunda bulunduğunu; ancak, Yargıtayın temyiz

yolunun kapalı olduğunu belirterek dilekçenin reddine karar verdiğini, devletin

tesis ettiği işlemlerde kanun yolu ve süresini doğru bir şekilde belirtmesinin

zorunlu olduğunu, bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi nedeniyle itiraz hakkını

kullanamadığını, kararla birlikte mal varlığı haklarının zedelendiğini

belirterek Anayasa’nın 35., 36. ve 40.maddelerinin

ihlal edildiğini ileri sürmüş ve yeniden yargılama talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

17. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa

Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un47. maddesinin (5) numaralı fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:

“Bireysel başvurunun, başvuru yollarının

tüketildiği tarihten; başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten

itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir...”

18. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 64.

maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:

“Bireysel başvurunun, başvuru yollarının

tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten

itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir.”

19. Bireysel başvurunun ön şartlarından biri de başvuru

süresidir. Süre, başvurunun her aşamasında dikkate alınması gereken bir usul

hükmüdür.

20. Bireysel başvuruların, 6216 sayılı Kanun'un 47. maddesinin

(5) numaralı fıkrası ile İçtüzüğün 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası

uyarınca, başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemiş

ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde Anayasa Mahkemesine

doğrudan veya diğer mahkemeler yahut yurt dışı temsilcilikler vasıtasıyla

yapılması gerekmektedir (Yasin Yaman,

B. No: 2012/1075, 12/2/2013, §§ 18, 19).

21. Başvuru konusu olayda başvurucu tarafından yapılan delil

tespiti talebi, Mahkemenin 30/7/2013 tarihli kararıyla

reddedilmiştir.

22. Temyiz incelemesinde Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 4/2/2014 tarihli ilamında, delil tespiti isteminin

çekişmesiz yargı niteliğinde olduğunu, nihai karar niteliğinin bulunmaması

nedeniyle ret kararının temyiz kabiliyetini haiz olmadığını belirterek temyiz

dilekçesinin reddine karar vermiştir.

23. Başvurucu bu karara karşı karar düzeltme talebinde bulunmuş;

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 21/5/2014 tarihli ilamında,

temyizi kabil kararlardan olmayan delil tespiti ile ilgili olarak verilen

Yargıtay kararlarına karşı karar düzeltme talebinde de bulunulamayacağını

belirterek dilekçenin reddine karar vermiştir.

24. 6100 sayılı Kanun'un 400. maddesinde delil tespitinin,

görülmekte olan bir davada henüz inceleme sırası gelmemiş yahut ileride

açılacak davada ileri sürülmesi muhtemel bir vakıanın tespiti amacıyla talep

edilebileceği belirtilmiştir.

25. Delil tespiti talebi bir dava olmadığı gibi mahkemece buna

ilişkin verilen ret veya kabul kararları da nihai karar değildir. Ara kararı

niteliğinde olan bu kararlara karşı kanun yoluna başvurulamaz. Ancak kararı

veren mahkemeye itiraz edilebilir.

26. Torbalı 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 30/7/2013

tarihli kararında "...tarafların

yokluğunda, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda tebliğ tarihinden itibaren

15 günlük süre içerisinde Yargıtay Başkanlığına hitaben yazılacak ve

mahkememize sunulacak bir dilekçe ile temyiz yolu açık olmak üzere karar

verildi." ibaresi kullanılarak kanun yolu ve süresi yanlış

gösterilmiş ise de Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 4/2/2014 tarihli ilamında

karara karşı temyiz yolunun kapalı olduğunun açıkça belirtildiği, başvurucunun

buna rağmen karar düzeltme talebinde bulunarak bu talebinin reddedilmesi

üzerine Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunduğu anlaşılmıştır.

27. Başvurucunun delil tespiti talebinin reddi kararında kanun

yoluyla ilgili yanlışyönlendirme sonucu temyiz

talebinde bulunmak zorunda bırakılması hususu gözönüne

alındığında somut olay açısından temyiz yolunun etkili bir yol olduğunun

değerlendirilebileceği, bu açıdan Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 4/2/2014 tarihli kararı ile birlikte başvuru yollarının

tüketildiğinin kabul edilmesi gerekeceği açıktır. Dolayısıyla karar düzeltme

yolu açık olmayan ilama yönelik karar düzeltme isteminde bulunulması,

başvurucuya bireysel başvuruda bulunmak için yeniden süre hakkı tanımaz.

Başvurucunun onama kararını öğrendiği 3/3/2014

tarihinden itibaren otuz günlük sürede bireysel başvuruda bulunması gerekir.

28. Buna göre başvurucunun, temyiz dilekçesinin reddine dair

Yargıtay ilamını öğrendiği 3/3/2014 tarihinden

itibaren otuz günlük başvuru süresi içinde bireysel başvuruda bulunması

gerekirken bu sürenin dolmasından sonra 25/7/2014 tarihinde başvuruda

bulunduğu, bu açıdan başvuruda süre aşımı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

29. Açıklanan nedenlerle ihlale neden olduğu iddia edilen karara

yönelik otuz günlük süre geçtikten sonra yapılan başvurunun diğer kabul

edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi

gerekir.

A. Başvurunun süre aşımı

nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA, 1/2/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin YILDIRIM

Üyeler

:

Celal Mümtaz AKINCI

Muammer TOPAL

M. Emin KUZ

Recai AKYEL Raportör : Yakup MACİT Başvurucu : Süleyman KARAGÜN Vekili : Av. Cemil DOĞRU