Taner Gül Başvurusu (B. No: 2015/7968)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, emeklilikten vazgeçme talebinin kabul edilmemesine

ilişkin idari işlemin iptali istemiyle açılan davanın hatalı değerlendirme

sonucu reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına

ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 13/5/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

6. Başvurucu, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı emrinde kurmay albay

rütbesinde subay olarak görev yapmakta iken kamuoyunda Balyoz davası olarak anılan ve İstanbul

10. Ağır Ceza Mahkemesinde görülen dava kapsamında 11/2/2011 tarihinde

tutuklanmıştır.

7. Anılan Mahkeme 21/9/2012 tarihli kararıyla başvurucuyu Türkiye Cumhuriyeti icra vekilleri heyetini cebren

ıskat veya vazife görmekten men etmeye teşebbüs suçundan 18 yıl hapis cezasına mahkûm etmiştir.

Yargıtay 9. Ceza Dairesi 9/10/2013 tarihinde başvurucu hakkındaki mahkûmiyet

kararını onamıştır.

8. Başvurucu, hükümlü olarak bulunduğu ceza infaz kurumundan

Deniz Kuvvetleri Komutanlığına gönderdiği 11/11/2013 tarihli dilekçe ile

emeklilik talebinde bulunmuştur. Başvurucunun emeklilik talebi Millî Savunma

Bakanı (Bakan) tarafından 12/11/2013 tarihinde onaylanmıştır.

9. Başvurucu 16/12/2013 tarihinde idareye yeni bir dilekçe

göndermiş ve emeklilik talebinden vazgeçtiğini belirterek emeklilik

işlemlerinin iptal edilmesini istemiştir. Başvurucunun bu talebi, emeklilik

işlemlerinin Bakan onayı ile tamamlandığı belirtilerek reddedilmiştir.

A. Ceza Davasına İlişkin

Yeniden Yargılama Süreci

10. Başvurucu, mahkûmiyet kararına konu ceza davasında adil

yargılanma hakkının ihlal edildiği şikâyetiyle Anayasa Mahkemesine bireysel

başvuruda bulunmuştur (B. No:

2013/7800). Anayasa Mahkemesi 18/6/2014 tarihinde, başvurucunun adil yargılanma

hakkının ihlal edildiğine ve ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için

yeniden yargılama yapılması gerektiğine karar vermiştir.

11. Anayasa Mahkemesinin mezkur kararı gereğince İstanbul

Anadolu 4. Ağır Ceza Mahkemesinde yeniden yargılanan başvurucu hakkında, anılan

Mahkemece 31/3/2015 tarihinde beraat kararı verilmiş;söz konusu karartemyiz

edilmeksizin kesinleşmiştir.

B. İdari Dava Süreci

12. Başvurucu, emeklilik talebinden vazgeçme yönünde yaptığı

başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde

(AYİM) dava açmıştır. Başvurucu, dava dilekçesinde gerçek iradesini yansıtmayan

emeklilik talebinden vazgeçtiğini idareye bildirmesine rağmen bu isteği dikkate

alınmaksızın ve mecburi hizmet süresini doldurmadığı hâlde emekli edilmesinin

hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

13. AYİM Üçüncü Dairesi (Mahkeme) 11/12/2014 tarihinde

oybirliğiyle verdiği kararla davayı reddetmiştir. Kararın gerekçesinde şu

tespitler yer almaktadır:

i. Kararda öncelikle başvurucunun emeklilik dilekçesi verdiği

tarihte mecburi hizmet yükümlülüğü bulunup bulunmadığı hususu irdelenmiştir. Bu

kapsamda, başvurucunun yurt dışı görevlendirmesinden doğan ve 21 ay 10 gün olan

mecburi hizmet yükümlülüğünün 11/6/2010 tarihinde başladığı, 11/2/2011

tarihinde tutuklanması nedeniyle kesintiye uğradığı belirtilmiştir. Hakkındaki

mahkûmiyet kararının 9/10/2013 tarihinde Yargıtay tarafından onanmasıyla

birlikte başvurucunun hükümlü statüsüne geçtiğine, 11/2/2011 ile 9/10/2013

tarihleri arasında geçen sürenin tutukluluk süresi olduğuna dikkat çekilmiştir.

8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun

15/g maddesinde yer alan ve tutukluluk süresince fiilî hizmet müddetinin yarım

hesaplanacağını öngören düzenleme uyarınca tutuklulukta geçen süresinin

yarısının hizmetten sayılması hâlinde başvurucunun emeklilik dilekçesini

verdiği tarih itibarıyla tamamlaması gereken mecburi hizmet süresi kalmadığı,

dolayısıyla istekle emekliliğin onaylanmasında bu yönüyle hukuka aykırılık

bulunmadığı tespitinde bulunulmuştur.

ii. Emeklilik işleminin kamu idaresinin en yüksek amirinin onayı

ile tekemmül edeceğine ve emeklilik talebinin bir ay içinde sonuçlandırılması

gerektiğine ilişkin kanun hükmüne atıfta bulunulmuş, emeklilik talebinden

vazgeçmenin de personelin iradesi ile gerçekleşebileceği, ancak bu iradenin

işlem tekemmül etmeden önce ortaya konulmuş olması gerektiği belirtilmiş; bu

kapsamda benzer uyuşmazlıklara yönelik AYİM içtihadından örneklere yer

verilmiştir.

iii. Başvurucunun emeklilik dilekçesini verdiği tarihte

22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre ayırt

etme gücü olmadığına dair bir belge bulunmadığı hatırlatılmıştır. Hukuk devleti

ilkesinin esaslarından birinin de yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre

işlem tesis edilmesi olduğu ifade edilmiş, yürürlükteki kanun hükümlerini esas

alarak istekle verdiği emeklilik dilekçesi üzerine şartları sağlayan

başvurucunun emeklilik talebinin onaylanmasında ve onaydan sonra verilen

emeklilikten vazgeçme dilekçesinin -işlemi sakatlayan bir sebebin ortaya

konulmamış olması nedeniyle- geri alınmamasında hukuk devleti ilkesine aykırı

bir yön bulunmadığıbelirtilmiştir.

14. Başvurucu, anılan karara karşı karar düzeltme yoluna

gitmiştir. Başvurucu 9/1/2015 tarihli karar düzeltme dilekçesinde derece

mahkemesinin emeklilik dilekçesi verdiği tarihte içinde bulunduğu özel durumu

değerlendirmediğini, haksız bir şekilde yargılanmak ve uzun süre özgürlüğünden

yoksun bırakılmak suretiyle iradesinin sakatlığa uğratıldığı yönündeki iddialarına

bir açıklık getirmediğini ileri sürmüştür.

15. Mahkeme 2/4/2015 tarihli kararıyla başvurucunun karar

düzeltme istemini reddetmiştir. Kararın gerekçesinde, düzeltme istemine konu

kararda4721 sayılı Kanun'a göre fiil ehliyetine sahip olanların, ayırt etme

gücü bulunanların yaptığı işlemlerin geçerli olduğu, başvurucunun işlem

tarihinde ayırt etme gücüne sahip olmadığına ilişkin bir belgenin bulunmadığı

hususuna yer verildiği, bu itibarla esasa etkili görülen iddiaların kararda

karşılanmış olduğu belirtilmiştir. Herhangi bir çelişki içermediği, kanuna ve

usule uygun olduğu görülen kararın düzeltilmesini gerektiren bir sebep

bulunmadığı ifade edilmiştir.

16. Nihai karar 21/4/2015 tarihinde başvurucuya tebliğ

edilmiştir.

17. Başvurucu 13/5/2015 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

18. 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel

Sağlık Sigortası Kanunu'nun Kamu

görevlilerinin emekliye sevk onayları kenar başlıklı 48. maddesinin

ilgili kısımları şöyledir:

"4

üncü maddenin birinci

fıkrasının (c) bendi kapsamında olanların yaşlılık, malûllük

veya vazife malûllüğü işlemleri;

...

b) İstek üzerine veya yaş haddi, malûllük veya vazife malûllüğü

hallerinde kamu idaresinin en yüksek amirinin,

...

onayı ile tekemmül eder.

Özel kanun hükümleri hariç olmak üzere yetkili

makamın emekliye sevk onayı, talep tarihinden itibaren bir ayı geçemez...

... Birinci fıkranın (b) bendine göre emekliye

ayrılmak isteyenler için her durumda, istek tarihinden itibaren bir aylık süre

sonunda ilişikleri kesilmiş sayılır."

V. İNCELEME VE GEREKÇE

19. Mahkemenin 3/7/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

20. Başvurucu; sahte olarak oluşturulmuş dijital belgelere

dayanılarak haksız şekilde yargılandığını ve üç buçuk yıl özgürlüğünden yoksun

bırakıldığını, bu süreçte yaşadığı buhran, çaresizlik ve mahkûmiyete bağlı

olarak özlük haklarını kaybetme kaygısıyla emeklilik talebinde bulunmak zorunda

kaldığını belirtmiştir. Ceza infaz kurumunda olması nedeniyle herhangi bir

hukuki yardım alamadığından sağlıklı bir değerlendirme yapamadığına, gerçek

iradesini yansıtmayan emeklilik dilekçesinin bir gün içinde onaylanmasının

genel idari işleyişe ve hayatın olağan akışına aykırı olduğuna dikkat çeken

başvurucu, tüm bu iddialarını, irade sakatlığına yönelik itirazlarını

Mahkemenin görmezden gelerek sadece kanun hükmünü esas alarak verdiği kararın

hakkaniyete aykırı olduğunu ifade etmiştir.

21. Başvurucu, bireysel başvuruda bulunduktan sonra Anayasa

Mahkemesine verdiği 16/8/2016 tarihli dilekçesinde meslekten uzaklaştırılması

amacıyla Fethullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet

Yapılanması (FETÖ/PDY) mensuplarınca kendisine kumpas kurulduğunu belirtmiştir.

Bu kapsamda emeklilik talebinden vazgeçme isteğinin kabul edilmemesine ilişkin

işlemin uyuşmazlık konusu olduğu bireysel başvuruya dayanak davasını reddeden

askerî hâkimler hakkında da FETÖ/PDY üyeliği nedeniyle işlem yapıldığınadikkat çeken başvurucu, söz konusu hâkimler

tarafından gerçekleştirilen yargılamaların adil olduğundan söz edilemeyeceğini

ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

22. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan, B.

No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun yukarıda yer verilen

şikâyetlerinin özü; emeklilikten vazgeçme talebinin kabul edilmemesine ilişkin

idari işlemin iptali istemiyle açtığı davanın reddedilmesinin, bir başka

ifadeyle bu husustaki yargılamanın sonucunun adil olmamasıdır. Dolayısıyla

anılan iddialar bu kapsamda değerlendirilmiştir.

23. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanun

yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda

incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava

konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin

değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile

uyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmaması bireysel başvurukonusu olamaz. Ancak bireysel başvuru kapsamındaki

hak ve özgürlüklere müdahale teşkil eden, bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik içeren yorum, uygulama ve sonuçlar Anayasa

Mahkemesinin denetim yetkisi kapsamındadır (Ahmet

Sağlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).

24. Kamu görevlilerinin ve bu kapsamda Türk Silahlı Kuvvetleri

(TSK) mensuplarının isteğe bağlı olarak emeklilik talebinde bulunmaları

durumunda yetkili makamlar tarafından yapılması gereken işlem ve uygulamaların

ne olduğu, bunların hangi usul ve esaslar çerçevesinde yürütüleceği ilgili

kurumun personel mevzuatı ile sosyal güvenlik mevzuatında düzenlenmiştir.

25. Somut davada ihtilaf anılan mevzuat hükümlerinin

uygulanmasına ilişkindir. Derece mahkemesince çözümlenmesi gereken meselelerden

ilki, emeklilik talebinden vazgeçmenin mümkün olup olmadığı; ikincisi ise maddi

olayda emeklilik iradesini hukuken geçersiz kılacak herhangi bir sebep bulunup bulunmadığıdır.

26. Bireysel başvuruya dayanak karar bu yönüyle irdelendiğinde,

derece mahkemesinin daha önceki içtihadına da atıf yaparak emeklilik talebinden

vazgeçmenin mümkün olduğunu, ancak bu yöndeki beyanın işlemin tekemmülüne (kamu

idaresinin en yüksek amiri tarafından onaylanmasına) kadar bildirilmesi

gerektiğini değerlendirdiği ve başvurucunun vazgeçme iradesini işlemin tekemmül

etmesinden sonra açıklamış olması karşısında bu talebinin kabul edilmemesinde

hukuk aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaştığı görülmektedir.

27. Öte yandan derece mahkemesinin başvurucunun emeklilik

kararını alırken özgürlüğünden yoksun olmasından ve hakkında verilen mahkûmiyet

kararından dolayı içinde bulunduğu zor koşullar ve bu mahkûmiyetle ilintili

olarak geleceğe dair yaşadığı yoğun kaygı nedeniyle sağlıklı muhakeme

yapamadığından bahisle iradesinin sakatlandığı yönündeki iddiasını ise iradeyi

hukuken geçersiz kılacak bir olgu olarak değerlendirmediği anlaşılmaktadır.

28. Bu bağlamda somut başvuruda, emeklilik işlemlerine ilişkin

mevzuat hükümlerinin derece mahkemesince irdelendiği ve anılan mevzuat

kapsamında emeklilik talebinden vazgeçme isteminin kabul edilebilmesi için

gerekli koşulların ne olduğu ilgili hukuk kuralları çerçevesinde yorumlanmak ve

maddi olayda bu koşulların gerçekleşip gerçekleşmediği hususu dosya

kapsamındaki deliller değerlendirilmek suretiyle bir karara varıldığı

görülmektedir.

29. Başvurucu tarafından ileri sürülen iddialar, derece

mahkemesince delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallarının yorumlanmasına

ilişkin olup Mahkeme kararında bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik oluşturan bir durumun da bulunmadığı dikkate

alındığında ihlal iddialarının kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu

anlaşılmaktadır.

30. Ayrıca başvurucu tarafından sunulan ek beyan dilekçesinde

bireysel başvuruya dayanak kararda imzası bulunan bazı askerî hâkimler hakkında

FETÖ/PDY üyeliği nedeniyle işlem yapıldığı ifade edilmiş ise de belirtilen

hususun yargılamayı etkilediğine dair somut bir olgu gösterilmediği ya da

hukuken kabul edilebilir herhangi bir açıklama yapılmadığı anlaşılmıştır. Öte

yandan somut uyuşmazlığın konusu, kapsam ve niteliği de dikkate alındığında tek

başına bu hususa dayanılarak yargılamanın adil olmadığı sonucuna ulaşılması

mümkün görülmemiştir.

31. Açıklanan gerekçelerle başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

A. Başvurunun açıkça dayanaktan

yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

3/7/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Recep

KÖMÜRCÜ

M. Emin KUZ

Rıdvan GÜLEÇ Raportör : Gülbin AYNUR Başvurucu : Taner GÜL