Taner Kurban Başvurusu (B. No: 2013/1582)

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvurucu, idari yargıda

açtığı davanın makul sürede sonuçlandırılmadığını belirterek, Anayasa’nın 36.

maddesinde tanımlanan hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, 21/2/2013

tarihinde İstanbul 10. İdare Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve

eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinde Komisyona sunulmasına engel bir

eksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. İkinci Bölüm Üçüncü

Komisyonunca 26/7/2013 tarihinde, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 33. maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca,

kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme

gönderilmesine karar verilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru dilekçesindeki

ilgili olaylar özetle şöyledir:

5. Haydarpaşa Gümrük

Saymanlığında görev yapan başvurucu tarafından, Gümrük Kanunu hükümleri

uyarınca aldığı fazla çalışma ücretlerinin, Maliye Bakanlığı personeline Vergi

Usul Kanunu’nun ek 13. maddesi uyarınca yapılmakta olan ek ödemeden mahsubu

uygulamasına karşı ilgili idareye yapılan itiraz başvurusu zımnen reddedilmiştir.

6. Başvurucu tarafından 29/9/2004 tarihinde, belirtilen işlemin iptali ile 19/7/2002

tarihinden itibaren kesilen 6.693,15 TL’nin yasal faizi ile birlikte ödenmesi

istemiyle açılan dava sonucunda, İstanbul 6. İdare Mahkemesinin 25/10/2005 tarih

ve E.2004/2412, K.2005/2028 sayılı kararıyla, dava konusu işlemin iptaline ve

29/5/2004 tarihinden itibaren hesaplanacak fazla çalışma ücretinin mahsup

edilen 1.692,60 TL’lik kısmının başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal

faizi ile birlikte başvurucuya ödenmesine karar verilmiştir.

7. İlk derece Mahkemesince

verilen kararın, Danıştay 2. Dairesinin 13/10/2010

tarih ve E.2008/1252, K.2010/3810 sayılı kararı ile kısmen onanmasına ve kısmen

bozulmasına karar verilmiştir.

8. Bozma sonrası yapılan

yargılama neticesinde, İstanbul 6. İdare Mahkemesinin 23/9/2011

tarih ve E.2011/1508, K.2011/1276 sayılı kararı ile başvurucunun davasının

kabulüne karar verilmiştir.

9. Karar temyiz edilmekle,

Danıştay 2. Dairesinin 7/11/2012 tarih ve E.2012/5192,

K.2012/6816 sayılı kararı ile onanmıştır.

10. Onama kararı 8/1/2013 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiş, başvurucu

tarafından karar düzeltme kanun yoluna müracaat edilmemiştir.

11. Karara 13/2/2013

tarihinde kesinleştiğine dair şerh verilerek, aynı tarihte kesinleşmiş karar

sureti başvurucu vekiline elden tebliğ edilmiştir.

B. İlgili

Hukuk

12. 6/1/1982 tarih ve 2577 sayılı İdari

Yargılama Usulü Kanunu’nun 46. ilâ 50. ve 54. maddeleri.

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

13. Mahkemenin 7/11/2013 tarihinde yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun

21/2/2013 tarih ve 2013/1582 numaralı bireysel başvurusu incelenip gereği

düşünüldü:

A. Başvurucunun

İddiaları

14. Başvurucu, Gümrük Kanunu

hükümleri uyarınca aldığı fazla çalışma ücretlerinin, Maliye Bakanlığı

personeline Vergi Usul Kanunu’nun ek 13. maddesi uyarınca yapılmakta olan ek

ödemeden mahsubu uygulamasına karşı 10/7/2004

tarihinde ilgili idareye yaptığı itiraz başvurusunun reddedilmesi akabinde

29/9/2004 tarihinde idari yargıda açtığı davanın sekiz yılı aşkın süre sonra

neticelendirildiğini beyan ederek, Anayasa’nın 36. maddesinde tanımlanan makul

sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

15. Anayasa’nın 148. maddesinin

üçüncü fıkrası şöyledir:

“Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve

özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin

kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine

başvurabilir. Başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş

olması şarttır.”

16. 30/11/2011 tarih ve 6216 sayılı

Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un, “Bireysel başvuru hakkı” kenar başlıklı 45.

maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:

“İhlale neden olduğu ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal

için kanunda öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının bireysel

başvuru yapılmadan önce tüketilmiş olması gerekir”

17. 6216 sayılı Kanun’un, “Bireysel başvuru usulü” kenar başlıklı 47.

maddesinin (5) numaralı fıkrası şöyledir:

“Bireysel başvurunun, başvuru

yollarının tüketildiği tarihten; başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin

öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir. Haklı bir

mazereti nedeniyle süresi içinde başvuramayanlar, mazeretin kalktığı tarihten

itibaren onbeş gün içinde ve mazeretlerini belgeleyen

delillerle birlikte başvurabilirler. Mahkeme, öncelikle başvurucunun

mazeretinin geçerli görülüp görülmediğini inceleyerek talebi kabul veya

reddeder.”

18. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün “Başvuru

süresi ve mazeret” kenar başlıklı 64. maddesinin (1) numaralı

fıkrası şöyledir:

“Bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği

ve buna ilişkin kararın kesinleştiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse

ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir.”

19. Bireysel başvurunun kabul

edilebilirlik koşullarından olan başvuru süresine riayet edilmesi şartı,

bireysel başvuru incelemesinin her aşamasında resen nazara alınması gereken bir

başvuru koşuludur (Benzer yöndeki AİHM kararı için bkz. Belaousof ve Diğerleri/Yunanistan, B. No: 66296/01, 27/5/2004, § 38).

20. Yukarıda belirtilen hükümler

uyarınca bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği ve buna ilişkin

kararın kesinleştiği, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten

itibaren otuz gün içinde yapılması gerekmektedir. Bu yönüyle başvuru yollarının

tüketilmesi ve başvuru süresine ilişkin koşullar arasında yakın bir bağlantı

bulunmaktadır. Ancak belirtilen hükümlerde yer verilen olağan başvuru yolları

ibaresinin, başvurucunun şikâyetleri açısından makul bir başarı şansı

sunabilecek ve bir çözüm sağlayabilecek nitelikte, kullanılabilir ve etkili

başvuru yolları olarak anlaşılması gerekir. Olağan başvuru yollarının tamamının

tüketilmesi ibaresinin katı bir şekilde yorumlanması, bir takım başvurular

açısından bireysel başvurunun amacıyla bağdaşmayan neticelere yol

açabilecektir. Bu nedenle, olayın özel şartları içinde etkisiz ve yetersiz olan

bir kanun yolunun tüketilmesi şartı aranmaksızın, her bir başvuru yolunun somut

başvurular açısından etkili olup olmadığının münferiden denetlenmesi

gerekmektedir.

21. Bireysel başvurunun, başvuru

yolu öngörülmüş olması halinde bu yolun tüketildiği ve buna ilişkin kararın

kesinleştiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerektiği

belirtilmekle beraber, başvuru süresinin başlangıç tarihinin belirlenmesi

hususunda başvurucunun nihai karardan yeterince bilgi sahibi olması

aranacaktır. Bu noktada, nihai kararın tebliğinin öngörüldüğü hallerde tebliğ

tarihinin, tebliğ şartı öngörülmeyen hallerde ise başvurucunun kararın

içeriğini kesin olarak öğrenebildiği tarihin esas alınması gerekir (Benzer

yöndeki AİHM kararları için bkz Worm/Avusturya,

B. No: 22714/93, 29/8/1997, § 33; Papachelas/Yunanistan, B. No: 31423/96, 25/3/1999, §

30).

22. Başvuruya konu uyuşmazlığın

idari yargıda açılmış olan bir davaya ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. 2577 sayılı

Kanun’un 46. ilâ 50. ve 54. maddeleri uyarınca, idari yargı alanını

ilgilendiren bir uyuşmazlığa dair kararın şekli anlamda kesinleşmesi için

olağan kanun yolları olan temyiz ve karar düzeltme kanun yollarının tüketilmesi

aranacaktır. Ancak somut başvuru açısından, başvurucu tarafından karar düzeltme

yoluna başvurulmamış olduğu görülmektedir.

23. Başvurucunun belirli bir

hukuk yolunun etkililiği konusunda sadece bir kuşku duyması, kendisini o hukuk

yolunu tüketme yükümlülüğünden kurtarmamakla beraber (Benzer yöndeki AİHM

kararları için bkz. Epözdemir/Türkiye, B. No: 57039/00, 31/01/2002; Pellegriti/İtalya,

B. No: 77363/01, 26/5/2005), somut başvuruda olduğu gibi, şikâyetini özü

itibarıyla ilk derece mahkemesi ve temyiz mahkemesi önünde ileri sürmüş olan

başvurucu tarafından, usul hükümleri uyarınca olağan bir kanun yolu olduğu

kabul edilmekle birlikte etkili görülmeyerek karar düzeltme kanun yoluna

başvurulmamışsa, temyiz onama kararıyla başvuru yolları tüketildiğinden onama

kararının öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde bireysel başvuruda

bulunulması gerekir (B. No: 2013/1936, 18/9/2013, § 23-24).

24. Başvuruya konu yargılamaya

ilişkin olarak, Danıştay 2. Dairesinin 7/11/2012 tarih

ve E.2012/5192, K.2012/6816 sayılı onama kararının 8/1/2013 tarihinde

başvurucuya tebliğ edildiği ve başvurucu tarafından karar düzeltme yoluna

gidilmeksizin kararın 13/2/2013 tarihinde kesinleştiği, belirtilen tarihte

kesinleşmiş karar suretini tebliğ alan başvurucu tarafından bu tarih otuz

günlük sürenin başlangıç tarihi olarak değerlendirilerek, 21/2/2013 tarihinde

başvuruda bulunulduğu anlaşılmaktadır.

25. Yukarıda belirtilen

tespitler uyarınca başvurunun, 2577 sayılı Kanun’un 50. maddesi gereği tebliğ

şartı aranan Danıştay onama ilamının başvurucuya tebliğ edildiği tarih olan 8/1/2013 tarihinden itibaren otuz günlük bireysel başvuru

süresi içinde yapılmadığı anlaşılmaktadır.

26. Açıklanan nedenlerle,

Danıştay 2. Dairesinin onama ilamının tebliğ tarihinden itibaren otuz günlük

başvuru süresi içinde yapılmayan başvurunun, diğer kabul edilebilirlik şartları

yönünden incelenmeksizin “süre aşımı”

nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

M. Emin KUZ

Raportör : Şebnem NEBİOĞLU ÖNER Başvurucu : Taner KURBAN Vekili : Av. Yücel GÖKTAŞ