Yalçın Oktürk Başvurusu (B. No: 2013/5051)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, ilave yüksek lisans öğrenim kıdemi verilmemesi

işleminin iptali istemiyle açılan davanın reddine karar verilmesi nedeniyle

adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 1/7/2013 tarihinde Bingöl 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir

eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. Birinci Bölüm İkinci Komisyonunca 28/11/2014 tarihinde,

başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar

verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

5. Başvurucu, başvuru tarihi itibarıyla Türk Silahlı

Kuvvetlerinde (TSK) subay olarak görev yapmaktadır.

6. Başvurucu, Selçuk Üniversitesi (SÜ) Sosyal Bilimler Enstitüsü

(SBE) İşletme Anabilim Dalına bağlı Yönetim ve Organizasyon programı ve İşletme

programında tamamladığı yüksek lisans öğreniminin birbirinden farklı olduğunu

belirtir belgenin verilmesi için Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığına (YÖK)

müracaatta bulunmuştur.

7. Başvurucunun talebinin reddedilmesi üzerine açılan davada,

Ankara 15. İdare Mahkemesinin 22/11/2007 tarihli ve E.2007/601, K. 2007/1573

sayılı kararı ile “işletme bilim dalı ile

yönetim ve organizasyon bilim dalında yapılan iki yüksek lisansın birbirinden

farklı olduğu” gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar

verilmiştir.

8. Davalı idarenin temyizi üzerine söz konusu karar Danıştay

Sekizinci Dairesinin 20/3/2009 tarihli ve E.2008/1376, K.2009/1939 sayılı

kararı ile onanmış, idarenin karar düzeltme talebi ise aynı Dairenin 26/4/2010

tarihli ve E.2009/5502, K.2010/2045 sayılı kararı ile reddedilmiş ve karar

kesinleşmiştir.

9. Başvurucu aynı süreçte, bitirdiği ikinci yüksek lisans

programının öğrenim kıdemine sayılması için Millî Savunma Bakanlığına (MSB)

başvurmuş; başvurunun reddi üzerine Askeri Yüksek İdare Mahkemesine (AYİM) “ilave lisansüstü öğrenim kıdemi verilmemesi işleminin

iptali” için dava açmıştır.

10. Açılan davada AYİM 1.Dairesi, Ankara 15. İdare Mahkemesi

nezdinde devam eden davayı bekletici mesele yapmış ancak anılan İdare Mahkemesi

kararında ikinci yüksek lisans eğitiminin farklı bir eğitim olduğu yönündeki

kararı dikkate almaksızın 6/10/2010 tarihli ve E.2007/719, K.2010/1066 sayılı

kararında “ Yönetim ve Organizasyon Bilimi ile İşletme Bilim dallarının

farklı bilim dalları olmadığı” gerekçesiyle davayı reddetmiştir.

Karar düzeltme talebinin de aynı Dairenin 1/3/2011 tarihli kararı ile

reddedilmesi üzerine karar kesinleşmiştir.

11. Başvurucu, Ankara 15. İdare Mahkemesi ve AYİM tarafından

verilen kararlar arasında farklılık olduğu iddiasında bulunmuş; hüküm

uyuşmazlığı yolu ile Uyuşmazlık Mahkemesi önüne gelen olayda Uyuşmazlık

Mahkemesi, Hukuk Bölümü 8/4/2013 tarihli ve E.2013/468, K.2013/468 sayılı

kararıyla Ankara 15. İdare Mahkemesi kararını kaldırmış ve AYİM 1. Dairesinin

kararını kabul ederek hüküm uyuşmazlığının giderilmesine kesin olarak karar

vermiştir.

12. Uyuşmazlık Mahkemesinin gerekçesi şöyledir:

“…

AYİM 1. Dairesi kararının YÖK Başkanlığının

önceki istikrarlı görüşüne dayalı olması, Ankara 15. İdare Mahkemesi kararının

ise ilmi ve objektif verilere ya da bilirkişi mütalaasına dayanmayan salt bir

hukuki değerlendirmeyle verilmiş olması olgusu birlikte değerlendirildiğinde;

Ankara 15. İdare Mahkemesi kararının usul ve kanuna uyarlı düşmediği, YÖK Genel

Kurulunun 8.12.2010 tarihli ve 1.12.2006 tarihli kararının iptaline dair

kararın ise Danıştay 8. Dairesinin kesinleşen ilamının infazına yönelik bir

uygulama işlemi mahiyetinde bulunması itibariyle varılan bu sonucu değiştirir

bir yönünün olmadığı, dolayısıyla doğan hüküm uyuşmazlığında AYİM 1. Dairesinin

usul ve hukuka uygun olan kararının esas alınması gerektiği kanaatine

varılmıştır.

…aynı anabilim dalının altında yer alan bilim

dallarında yapılan yüksek lisans öğreniminin birbirinden farklı olmadığı

yönünde tesis edilen Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığı işlemini iptal eden

Ankara 15. İdare Mahkemesinin 22.11.2007 gün ve E:2007/601, K:2007/1573 sayılı

kararının kaldırılması, hukuk ve usule uygun bulunan Askeri Yüksek İdare

Mahkemesi Birinci Dairesinin 6.10.2010 gün ve Gensek no:2007/1774, E:2007/719

K:2010/1066 sayılı kararının kabulü ve bu suretle hüküm uyuşmazlığının

giderilmesi gerekmiştir.”

13. Uyuşmazlık Mahkemesinin nihai kararı 3/6/2013 tarihinde

başvurucuya tebliğ edilmiştir.

14. Başvurucu 1/7/2013 tarihinde süre içinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

B. İlgili Hukuk

15. 1/7/1996 tarihli ve 22683 sayılı Resmî Gazete’de

yayımlanarak yürürlüğe giren Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 14.

maddesi.

16. 12/6/1979 tarihli ve 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş

ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 24. maddesinin (1) ve (3) numaralı fıkraları

şöyledir:

“(Değişik birinci fıkra: 21/1/1982 - 2592/7 md.) 1 nci maddede

gösterilen yargı mercilerinden en az ikisi tarafından, görevle ilgili

olmaksızın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve sebebe

ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki çelişki

yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküm

uyuşmazlığının varlığı kabul edilir.

…

İlgili kişi veya makam Uyuşmazlık Mahkemesine

başvurarak hüküm uyuşmazlığının giderilmesini isteyebilir. Bu halde olumsuz

görev uyuşmazlığının çıkarılması ile ilgili 15 ve 16 ncı maddelerdeki usul kuralları uygulanır.”

17. 2247 sayılı Kanun’un 29. maddesi şöyledir:

“Bölümlerin ve Genel Kurulun kararları

kesindir. İlke kararları ile Başkanın uygun göreceği Bölümlerin kararları Resmi Gazete'de yayımlanır.”

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

18. Mahkemenin 16/12/2015 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvurucunun 1/7/2013 tarihli ve 2013/5051 numaralı bireysel başvurusu

incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun

İddiaları

19.

Başvurucu; İşletme Anabilim Dalına bağlı Yönetim ve Organizasyon programı ve

İşletme programında tamamladığı yüksek lisans öğreniminin birbirinden farklı

olduğunu belirtir belgenin verilmesi için YÖK Başkanlığına yaptığı müracaatın

reddedilmesi işleminin ve bitirdiği yüksek lisans programının öğrenim kıdemine

sayılması için MSB’ye yapılan başvurusunun reddi üzerine AYİM’de

açılan davada, ara kararı ile bekletici mesele yapılan İdare Mahkemesi kararı

sonucu beklenmeksizin davanın reddine ilişkin karar verilmesi ve Uyuşmazlık

Mahkemesi tarafından da verilen hüküm uyuşmazlığının giderilmesine ilişkin verilen

kararda, kanunun yanlış uygulanması nedeniyle 6 yıl 9 ay boyunca kıdem ve özlük

haklarını alamadığını, AYİM’in kararının gerekçesiz

olduğunu ve kararlarında kanun yollarını göstermediğini, AYİM’nin

4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu’nu dikkate almadığını ve

bilirkişi incelemesi yaptırmadığını belirterek Anayasa’nın 11., 12., 17., 36.,

40., 42., 138. ve 141. maddelerinin ihlal edildiğini ileri sürmüş ve 22/9/2006

tarihinden başlayarak oluşan 81 aylık maaş farkı tutarında tazminat talebinde

bulunmuştur.

B. Değerlendirme

20. Anayasa

Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan hukuki nitelendirmesi ile

bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, §

16).. Bu bakımdan başvurucunun; yapmış olduğu yüksek

lisans eğitimlerinin farklı olup olmadığına ilişkin idare ve mahkemeler

tarafından farklı kararlar verilmesi ve nihayetinde bu farklılığın Uyuşmazlık

Mahkemesinin nihai kararıyla yanlış ve kanuna aykırı bir şekilde sonuçlandığı

iddiasının Anayasa’nın 36. maddesi kapsamında incelenmesi gerekir. Somut olay

bakımından temel sorun, ilave yüksek lisans öğrenim kıdemi verilmemesi

olduğundan ve eğitim öğrenim hakkından faydalanmasının engellenmesine ilişkin

bir şikâyetinin bulunması nedeniyle başvurucunun diğer şikâyetlerinin ayrıca

incelenmesine gerek görülmemiştir.

21.

Anayasa’nın 36. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak

suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile

adil yargılanma hakkına sahiptir.”

22. Anayasa’nın

148. maddesinin dördüncü fıkrası şöyledir:

“Bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesi gereken

hususlarda inceleme yapılamaz.”

23. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Bireysel başvuruların kabul edilebilirlik şartları ve incelenmesi”

kenar başlıklı 48. maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:

“Mahkeme, … açıkça dayanaktan yoksun

başvuruların kabul edilemezliğine karar verebilir.”

24. Anılan kurallar uyarınca Anayasa’nın 148. maddesinin

dördüncü fıkrasında kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin

şikâyetlerin bireysel başvuruda incelenemeyeceği kurala bağlanmıştır. 6216

sayılı Kanun’un 48. maddesinin (2) numaralı fıkrasında ise açıkça dayanaktan

yoksun başvuruların Mahkemece kabul edilemezliğine karar verilebileceği

belirtilmiştir.

25. Anılan kurallar uyarınca ilke olarak derece mahkemeleri

önünde dava konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin

değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile derece

mahkemelerince uyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun esas yönünden adil olup

olmaması bireysel başvuru incelemesine konu olamaz. Bunun tek istisnası, derece

mahkemelerinin tespit ve sonuçlarının adaleti ve sağduyuyu hiçe sayan tarzda

açık keyfîlik içermesi ve bu durumun kendiliğinden

bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlükleri ihlal etmiş olmasıdır. Bu

çerçevede kanun yolu şikâyeti niteliğindeki başvurular, derece mahkemesi

kararları açık keyfîlik içermedikçe Anayasa

Mahkemesince incelenemez (Necati Gündüz ve

Recep Gündüz, B. No: 2012/1027, 12/2/2013, § 26).

26. Adil yargılanma hakkı bireylere dava sonucunda verilen

kararın değil, yargılama sürecinin ve usulünün adil olup olmadığını denetletme

imkânı verir. Bu nedenle bireysel başvuruda adil yargılanmaya ilişkin

şikâyetlerin incelenebilmesi için başvurucunun yargılama sürecinde haklarına

saygı gösterilmediğine, bu çerçevede yargılama sürecinde karşı tarafın sunduğu

deliller ve görüşlerden bilgi sahibi olamadığı veya bunlara etkili bir şekilde

itiraz etme fırsatı bulamadığı, kendi delillerini ve iddialarını sunamadığı ya

da uyuşmazlığın çözüme kavuşturulmasıyla ilgili iddialarının derece mahkemesi

tarafından dinlenmediği veya kararın gerekçesiz olduğu gibi mahkeme kararının

oluşumuna sebep olan unsurlardan değerlendirmeye alınmamış eksiklik, ihmal ya

da açık keyfîliğe ilişkin bir bilgi ya da belge

sunmuş olması gerekir (Naci Karakoç,

B. No: 2013/2767, 2/10/2013, § 22).

27. Başvuru konusu olayda başvurucu, SÜ SBE İşletme Anabilim

Dalına bağlı Yönetim ve Organizasyon programı ve İşletme programında

tamamladığı yüksek lisans öğreniminin birbirinden farklı olduğuna ilişkin

belgenin verilmesi için önce YÖK Başkanlığına müracaatta bulunmuş; talebin

reddedilmesi üzerine açılan davada, Ankara 15. İdare Mahkemesinin 22/11/2007

tarihli ve E.2007/601, K. 2007/1573 sayılı kararı ile işletme bilim dalı ile

yönetim ve organizasyon bilim dalında yapılan iki yüksek lisansın birbirinden

farklı olduğu sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş;

idarenin temyizi üzerine söz konusu karar Danıştay Sekizinci Dairesinin

20/3/2009 tarihli ve E.2008/1376, K.2009/1939 sayılı kararı ile onanmış;

İdarenin karar düzeltme talebi ise aynı dairenin 26/4/2010 tarihli ve

E.2009/5502, K.2010/2045 sayılı kararıyla reddedilerek başvurucu lehine karar

kesinleşmiştir.

28. TSK’da subay olan başvurucu, aynı süreçte bitirdiği ikinci

yüksek lisans programının öğrenim kıdemine sayılması için MSB’ye başvurmuş;

başvurunun reddi üzerine AYİM’de ilave lisansüstü

öğrenim kıdemi verilmemesi işleminin iptali için dava açmıştır. Açılan davada

AYİM 1.Dairesi, Ankara 15. İdare Mahkemesi nezdinde devam eden davayı bekletici

mesele yapmış ancak anılan İdare mahkemesi kararında ikinci yüksek lisans

eğitiminin farklı bir eğitim olduğu yönündeki kararla bağlı kalmaksızın

6/10/2010 tarihli ve E.2007/719, K.2010/1066 sayılı kararıyla kendi

değerlendirmeleri çerçevesinde Yönetim ve Organizasyon Bilimi ile İşletme Bilim

dallarının farklı bilim dalları olmadığı sonucuna vararak davayı reddetmiş;

karar düzeltme talebinin de aynı dairenin 1/3/2011 tarihli kararı ile

reddedilmesi üzerine karar, başvurucu aleyhine kesinleşmiştir.

29. Başvurucu, iki yüksek mahkemenin (Danıştay ve AYİM) aynı

konuda farklı kararlar vermesi nedeniyle bu farklılığın giderilmesi için hüküm

uyuşmazlığı yolu ile Uyuşmazlık Mahkemesine başvuruda bulunmuş; Uyuşmazlık

Mahkemesi Hukuk Bölümü 8/4/2013 tarihli ve E.2013/468, K.2013/468 sayılı

kararla Ankara 15. İdare Mahkemesinin yukarıda zikredilen kararını kaldırarak

AYİM 1. Dairesinin belirtilen kararını kabul ederek hüküm uyuşmazlığının

giderilmesine kesin olarak karar vermiştir.

30. Uyuşmazlık Mahkemesi; AYİM 1. Dairesi tarafından verilen

kararda usul ve yasaya aykırılık bulunmadığını, işlemin nitelendirilmesinde bir

hatanın olmadığını, kararın mevcut düzenlemeler çerçevesinde belirlenmiş

olduğunu, bu çerçevede Yönetim ve Organizasyon Bilimi ile İşletme Bilim

dallarının farklı bilim dalları olmadığı yönündeki hükmünü kabul ederek

başvurucunun yapmış olduğu itirazı reddetmiştir. AYİM’in

kararının gerekçesi somut olayla da bağlantı kurularak açıklanmış; itiraz

mercii olan Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından da AYİM’nin

kararı, hukuka aykırı bulunmayarak kararın gerekçesi kabul edilmiştir.

31. Hukuk kurallarının uygulanması ve yorumlanması derece

mahkemelerinin görevidir. Bu kapsamda başvurucunun yapmış olduğu yüksek lisans

eğitimlerinin farklı olup olmadığınına ve bunun ilave

yüksek lisans öğrenim kıdemi kapsamında değerlendirilip

değerlendirilemeyeceğine karar vermek derece mahkemelerinin yetkisi kapsamında

kalmaktadır. Derece mahkemelerinin söz konusu koşulları değerlendirdiği

kararlarında açıkça keyfîlik bulunmadıkça Anayasa

Mahkemesinin bu takdire bir müdahalesi söz konusu olamaz. Somut olayda

başvurucunun iddialarının, esas itibarıyla ilgili mahkemelerce anılan kanun

hükmünün değerlendirilmesinde ve yorumlanmasında isabet bulunmadığına ve

dolayısıyla yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu görülmektedir.

32. Başvurucu; yargılama sürecinde karşı tarafın sunduğu

deliller ve görüşlerden bilgi sahibi olamadığına, kendi delillerini ve

iddialarını sunma olanağı bulamadığına, karşı tarafça sunulan delillere ve

iddialara etkili bir şekilde itiraz etme fırsatı bulamadığına ya da

uyuşmazlığın çözüme kavuşturulmasıyla ilgili iddialarının Derece Mahkemesi

tarafından dinlenmediğine ilişkin bir bilgi ya da kanıt sunmamıştır.

33. Başvurucu, başvurulması gerekli tüm kanun yollarına

süresinde başvurmuş; ayrıca başvurucunun bu konuda başvuruda bulunmasını

engelleyen herhangi bir durumla karşılaştığına ilişkin somut bir şikâyeti de

bulunmamaktadır.

34. Açıklanan nedenlerle başvurucunun iddialarının kanun yolu

şikâyeti niteliğinde olduğu anlaşıldığından başvurunun bu kısmının açıkça dayanaktan yoksunluk nedeniyle

kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

KALELİ

Hicabi

DURSUN

Erdal TERCAN Hasan Tahsin GÖKCAN Raportör : Hüseyin TURAN Başvurucu : Yalçın OKTÜRK