Danıştay 10. Daire E.2019/4539 K.2021/1901

Dava konusu istem: Davacı şirket nezdinde yapılan inceleme sonucunda, sigortasız çalıştırılan işçilerin işe giriş ve işten ayrılış bildirgeleri ile aylık prim ve hizmet belgelerinin süresinde kuruma verilmemesi nedeniyle 21.199,00 TL, işyeri kayıt ve belgelerinin süresinde verilmemesi nedeniyle de 11.743,00 TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin işlemlere karşı yapılan itirazların reddine dair ...tarih ve ...sayılı Seyhan Sosyal Güvenlik Merkezi İdari Para Cezası Ünite İtiraz Komisyonu kararlarının iptali ile ödenen miktarın iadesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ....

İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; davacı şirketin işyeri kayıtlarının incelendiği ve ..., ..., ... isimli kişilerin sigortasız çalıştırıldığının tespit edildiği, akabinde anılan kişilerin süresi içerisinde kuruma bildirilmemesi ve aylık prim ve hizmet belgelerinin verilmemesi, sigortalı işten ayrılış bildirgesinin süresi içerisinde verilmemesi nedeniyle 21.199,00 TL idari para cezasının verildiği, ayrıca işyerine ait defter kayıt ve belgelerin on beş gün içinde mücbir sebep olmaksızın tam olarak incelemeye ibraz edilmemesi sebebiyle de 11.743,00-TL idari para cezası verildiği,

davacının onbeş günlük süre içerisinde defter kayıt ve belgelerini ibraz ettiği ancak kayıt ve belgelerin geçersizlik hallerine uygulanacak idari para cezasının tutarının kayıt ve belgeleri ibraz etmeme cezasını aştığı anlaşıldığından ve uygulanacak ceza tutarının kayıt ve belgeleri ibraz etmemesi durumunda uygulanacak idari para cezasını aşamayacağından davacı hakkında 5510 sayılı Kanun'un 102 nci maddesinin birinci fıkrasının e-1 alt bendi uyarınca 11.743,00 TL idari para cezası verildiği, ..., ..., ... isimli kişilerin sigortasız çalıştırıldığının tespit edildiği,

akabinde anılan kişilerin süresi içerisinde kuruma bildirilmemesi ve aylık prim ve hizmet belgelerinin verilmemesi, sigortalı işten ayrılış bildirgesinin süresi içerisinde verilmemesi, kayıt ve belgelerin geçersizlik hallerinin oluşması nedeniyle, davaya konu idari para cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, işyeri kayıt ve belgelerinin istenilmesine ilişkin yazının 04/01/2013 tarihinde tebliğ edildiği, 15 günlük sürenin 19/01/2013 tarihinde dolduğu ve Cumartesi gününe denk geldiği, evrakların ilk iş günü olan 21/03/2013 Pazartesi günü teslim edildiği, bu durumun idarenin de kabulünde olduğu, davanın tüm aşamalarında yapılan itirazların değerlendirilerek kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kısmen kabulü ile Mahkeme kararının kısmen onanması kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Danıştay Başkanlık Kurulu'nun 07/03/2019 tarih ve 2019/24 sayılı kararıyla Danıştay Onbeşinci Dairesinin kapatılması üzerine Danıştay Onuncu Dairesine gönderilen dava dosyasında, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket nezdinde yapılan inceleme sonucunda 3 işçinin sigortasız çalıştırıldıklarının tespit edilmesi üzerine bu kişilere ait işe giriş ve işten ayrılış bildirgeleri ile aylık prim ve hizmet belgelerinin süresinde kuruma verilmemesi nedeniyle 21.199,00 TL, işyerine ait defter kayıt ve belgelerin onbeş gün içinde ibraz edilmemesi nedeniyle de 11.743,00 TL olmak üzere toplamda 32.942,00 TL idari para cezası uygulanmış, bu cezalara davacı tarafından yapılan itirazların, işe giriş ve işten ayrılış bildirgeleri ile aylık prim ve hizmet belgelerinin süresinde verilmemesi nedeniyle uygulanan para cezasına dair işlemin mevzuata uygun olduğu,

davacının onbeş gün içinde defter kayıt ve belgelerini ibraz ettiği ancak kayıt ve belgelerin geçersizlik hallerine uygulanacak idari para cezası tutarının kayıt ve belgeleri ibraz etmeme cezasını aştığı anlaşıldığından ve uygulanacak ceza tutarının kayıt ve belgelerin ibraz edilmemesi durumunda uygulanacak idari para cezasını aşamayacağından davacı hakkında 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinin 1. fıkrasının (e-1) alt bendi uyarınca 11.743,00 TL idari para cezası verilmesine yönelik işlemin de mevzuata uygun olduğu gerekçeleriyle reddi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 4. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların sigortalı sayılacağı;

8. maddesinde, işverenlerin, 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılan kişileri, 7. maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalılık başlangıç tarihinden önce, sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirmekle yükümlü olduğu,

9. maddesinde, birinci fıkranın (a), (c) ve (d) bentlerine göre sigortalılığı sona erenlerin durumlarının işverenleri tarafından en geç on gün içinde kuruma bildirileceği, dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 86. maddesinde, "İşveren bir ay içinde 4 üncü ve 5 inci maddeye tâbi çalıştırdığı sigortalıların ve sosyal güvenlik destek primine tâbi sigortalıların;

a) Ad ve soyadlarını, T.C. kimlik numaralarını, b) 80 inci maddeye göre hesaplanacak prime esas kazançlarını, c) Prim ödeme gün sayıları ile prim tutarlarını,gösteren ve örneği Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenen asıl veya ek aylık prim ve hizmet belgesini, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındakiler için en geç Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar, diğer sigortalılar için ise ait olduğu ayı takip eden ayda Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar Kuruma vermekle veya sigortalı çalıştırmadığı takdirde, bu hususu sigortalı çalıştırmaya son verdiği tarihten itibaren,

onbeş gün içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdür. İşveren, işyeri sahipleri; işyeri defter, kayıt ve belgelerini ilgili olduğu yılı takip eden yıl başından başlamak üzere on yıl süreyle, kamu idareleri otuz yıl süreyle, tasfiye ve iflâs idaresi memurları ise görevleri süresince, saklamak ve Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilen memurlarınca istenilmesi halinde onbeş gün içinde ibraz etmek zorundadır.

İşverenin, sigortalıyı, 4857 sayılı İş Kanununun 7 nci maddesine göre başka bir işverene iş görme edimini yerine getirmek üzere geçici olarak devretmesi halinde, sigortalıyı devir alan, geçici iş ilişkisi süresine ilişkin birinci fıkrada belirtilen belgelerin aynı süre içinde işverene ait işyerinden Kuruma verilmesinden, işveren ile birlikte müteselsilen sorumludur.(......)" hükümleri yer almış;

102. Maddesinin 1. fıkrasının (a-2) bendinde, "8 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen bildirgenin verilmediğinin, mahkeme kararından veya Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerden ya da diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarının kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden veya bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden anlaşılması halinde bildirgeyi vermekle yükümlü olanlar hakkında her bir sigortalı için asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır." hükmüne;

(c-4) bendinde, "86 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca verilmesi gereken belgeleri, Kurumca belirlenen şekilde ve usûlde vermeyenler ya da Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler veya belirlenen süre içinde vermeyenlere her bir fiil için;

belgenin mahkeme kararı, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri veya kazançları Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması halinde, belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı,

işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır." hükmüne;

(e) bendinde , 86. maddesinin ikinci fıkrasındaki yükümlülüğü Kurumca yapılan yazılı ihtara rağmen onbeş gün içinde mücbir sebep olmaksızın tam olarak yerine getirmeyenlere; Bilanço esasına göre defter tutmakla yükümlü olanlar için, aylık asgari ücretin oniki katı tutarında,

"e" bendinin 4. alt bendinde, "Tutmakla yükümlü bulunulan defter ve belgelerin ibraz edilmemesi nedeniyle verilmesi gereken ceza tutarını aşmamak kaydıyla; defter ve belgelerin tümünü verilen süre içinde ibraz etmekle birlikte; kanunî tasdik süresi geçtikten sonra tasdik ettirilmiş olan defterlerin tasdik tarihinden önceki kısmı, işçilikle ilgili giderlerin işlenmemiş olduğu tespit edilen defterler, sigorta primleri hesabına esas tutulan kazançların kesin olarak tespitine imkân vermeyecek şekilde usûlsüz veya noksan tutulmuş defterler,

herhangi bir ay için sigorta primleri hesabına esas tutulması gereken kazançların ve kazançlarla ilgili ödemelerin (sigorta primine esas kazancın ödemeye bağlı olduğu durumlar dahil) o ayın dahil bulunduğu hesap dönemine ait defterlere işlenmemiş olması halinde, o aya ait defter kayıtları geçerli sayılmaz ve bu geçersizlik hallerinin gerçekleştiği her bir takvim ayı için, aylık asgari ücretin yarısı tutarında; kullanılmaya başlanmadan önce tasdik ettirilmesi zorunlu olduğu halde tasdiksiz tutulmuş olan defterler geçerli sayılmaz ve tutmakla yükümlü bulunulan defter türü dikkate alınarak bu bendin (1) ve (2) numaralı alt bentlerine göre.

Vergi Usûl Kanunu gereğince bilanço esasına göre defter tutulması gerekirken işletme hesabı esasına göre tutulmuş defterler geçerli sayılmaz ve bu bendin (1) numaralı alt bendine göre, ..." idari para cezası uygulanır, hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

A- Mahkeme Kararının, ..., ... ve ... için İşe Giriş ve İşten Ayrılış Bildirgeleri ile 86. Madde Uyarınca Verilmesi Gereken 2010/3-12 Ayları Arası Aylık Prim ve Hizmet Belgelerinin Yasal Süresinde Verilmediği Gerekçesiyle Uygulanan İdari Para Cezasına İlişkin ...Tarih Ve ...Sayılı İtiraz Komisyonu Kararı Yönünden İncelenmesi:

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın üç işçinin işe giriş ve işten ayrılış bildirgeleri ile aylık prim ve hizmet belgelerinin süresinde kuruma verilmemesi nedeniyle verilen para cezasına ilişkin komisyon kararının iptali isteminin reddine dair kısmı, usul ve hukuka uygun olup, bu kısma ilişkin olarak davacının temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

B- Mahkeme Kararının İşyeri Kayıt Ve Belgelerinin On Beş Gün İçinde İbraz Edilmemesi Nedeniyle Uygulanan İdari Para Cezasına İlişkin ...Tarih Ve ...Sayılı İtiraz Komisyonu Kararı Yönünden İncelenmesi:

Dosyanın incelenmesinden, Adana Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü'nün işyerine ait defter kayıt ve belgelerin on beş gün içinde teslim edilmesi, aksi halde 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendi uyarınca idari para cezası uygulanacağına dair yazısını tebliğ alan davacının istenilen belgeleri yasal süre içerisinde davalı idareye teslim ettiği, idare tarafından kayıt ve belgelerin yasal sürede verilmiş olsa da 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinin 1. fıkrasının (e-4) bendine göre,

'' tutmakla yükümlü bulunan defter ve belgelerin tümünü verilen süre içerisinde ibraz etmekle beraber usulsüz ve noksan tutulmuş oldukları kabul edilerek ve kayıt ve belgelerin geçersizlik hallerine uygulanacak idari para cezası tutarının kayıt ve belgeleri ibraz etmeme cezasını aşamayacağı gerekçesiyle 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinin 1. fıkrasının (e-1) bendine göre 11.743,00-TL idari para cezası uygulandığı anlaşılmıştır.

Uyuşmazlıkta, davacı şirket aleyhine, işyerinde çalıştırıldığı tespit edilen kişilere ilişkin işe giriş ve işten ayrılış bildirgeleri ile aylık prim ve hizmet belgelerinin süresinde verilmemesinden dolayı 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi uyarınca idari para cezası tahakkuk ettirildiği, dolayısıyla bu kişilerin çalıştırıldığı halde belgelerinin düzenlenerek Kuruma verilmemesi nedeniyle davacı şirkete idari para cezası verildiği,

işyeri kayıt ve belgelerinin 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinin 1. fıkrasının (e-4) bendine göre geçersiz kabul edilerek aynı maddenin (e-1) bendi uyarınca uygulanan bahse konu cezanın mükerrer ceza olduğu sonucuna varıldığından dava konusu ...tarih ve ...sayılı Komisyon kararının iptal edilmesi gerekmekte olup, bu işlem yönünden de davayı reddeden İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuka uyarlık görülmemiştir.