Danıştay 10. Daire E.2020/5178 K.2023/8522

Dava konusu istem: 18/12/2015 tarihinde Şırnak ili, Cizre ilçesinde ikamet ettiği konutun önünde terör örgütü mensupları tarafından açılan ateş sonucunda yaralanan davacı tarafından, olayın meydana gelmesinde idarenin kusuru bulunduğundan bahisle, uğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık 1.000,00 TL maddi, 300.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin .. tarih ve E:., K… sayılı kararıyla; davacı tarafından 2577 sayılı Kanun'un 13. maddesi kapsamında davalı İçişleri Bakanlığı'na ön karar başvurusu yapılmadan doğrudan bakılan davanın açıldığı gerekçesiyle, dava dilekçesi ve eklerinin davalı İçişleri Bakanlığı'na tevdiine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu … İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu, davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, merciine tevdi kararının hatalı olduğu iddiasıyla Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ….

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

18/12/2015 tarihinde Şırnak ili, Cizre ilçesinde ikamet ettiği konutunun önünde terör örgütü mensupları tarafından açılan ateş sonucunda davacı Osman Emcür yaralanmıştır.

Davacı tarafından, bahsi geçen yaralanma olayı neticesinde uğradığını ileri sürdüğü zararlarının 5233 sayılı Kanun uyarınca karşılanması talebiyle Şırnak Valiliği'ne 09/12/2016 tarihinde başvuru yapılmış, Şırnak Valiliği Zarar Tespit Komisyonu'nun … tarih ve … sayılı kararı ile davacının başvurusu süre yönünden reddedilmiştir. Anılan işlemin iptali istemiyle açılan davada, ….

İdare Mahkemesi'nin .. tarih ve E:.., K:… sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bu arada davacı tarafından, 23/11/2018 tarihli dilekçeyle zararının karşılanması istemiyle Şırnak Valiliği'ne yeniden başvuruda bulunulmuş, idarece başvuruya herhangi bir cevap verilmemesi üzerine, genel hükümler çerçevesinde yapılacak değerlendirme sonucunda, olay nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık 1.000,00 TL maddi, 300.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “Dilekçeler üzerine ilk inceleme” başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasında, dilekçelerin, …, idari merci tecavüzü, …, husumet, …yönlerinden sırasıyla inceleneceği kural altına alınmıştır.

Kanun’un “İlk inceleme üzerine verilecek karar” başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde de, dilekçeler üzerine yapılan ilk incelemede, dava açılmadan önce ilgili idari merciine başvuruda bulunulmadığının anlaşılması halinde dilekçelerin görevli idare merciine tevdiine karar verileceği kuralına.

"Doğrudan doğruya tam yargı davası açılması" başlıklı 13. maddesinin 1. fıkrasında (ön karar başvurusu tarihinde yürürlükte olan haliyle) ise, idari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemelerinin gerektiği, bu isteklerinin kısmen veya tamamen reddi halinde,

bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabileceği kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Terör eylemi sonucu bir zararın ortaya çıkması nedeniyle genel hükümler çerçevesinde açılan tam yargı davalarda, Dairemizin yerleşik içtihadı, öncelikle söz konusu olayın meydana gelmesinde idarelere atfı kabil bir hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk hallerinin bulunup bulunmadığının araştırılması, idarenin gerek hizmet kusuru gerekse kusursuz sorumluluk hallerinin olayda bulunmaması durumunda 5233 sayılı Kanun kapsamında gerekli inceleme ve araştırma yapılarak karar verileceği yönündedir. Öte yandan, bir davanın genel hükümlere göre açılması halinde, dava açılmadan önce idareye yapılan başvuru dilekçesinde de dava dilekçesiyle aynı yönde talepte bulunulması gerektiği, aksi durumda idari merci tecavüzünün ortaya çıkacağı açıktır.

Uyuşmazlıkta, İdare Mahkemesince, davacı tarafından bakılan dava genel hükümlere göre açılmasına rağmen, dava açılmadan önce 23/11/2018 tarihinde Şırnak Valiliği'ne yapılan başvuru 5233 sayılı Kanun kapsamında yapılmış bir başvuru olarak kabul edilerek 2577 sayılı Kanun'un 13. maddesi kapsamında İçişleri Bakanlığı'na ön karar başvurusu yapılmadan bakılan davanın açıldığı gerekçesiyle dava dilekçesinin İçişleri Bakanlığı'na tevdiine karar verilmiş ise de;

davacı tarafından bakılan dava açılmadan önce 23/11/2018 tarihinde Şırnak Valiliği'ne yapılan başvuruya ait dilekçe incelendiğinde, başvurunun 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu kapsamında maddi ve manevi tazminat istemi içeren bir başvuru olduğu ve başvurunun İçişleri Bakanlığı'na değil de, Şırnak Valiliği'ne yapılmasının başvurunun niteliğini değiştirmediği,

idarenin bütünlüğü ilkesi çerçevesinde kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanılarak davalı idarenin başvuru hakkında işlem tesis etmesinin olanaklı olduğu görüldüğünden, dosyanın tekemmül ettirilmek üzere Mahkemesine gönderilmesi gerekirken, temyize konu karar ile davacının adı geçen İdare Mahkemesi kararına karşı yapmış olduğu istinaf başvurusunun reddine karar verilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.