Danıştay 10. Daire E.2025/926 K.2025/1234

Davacı ... tarafından, adına hususi damgalı (yeşil) pasaport düzenlenmesi istemiyle 11/11/2024 tarihinde Manisa İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğüne yapılan başvurunun, 28/11/2024 tarih ve E-... sayılı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü talimat yazısı gerekçe gösterilerek 05/12/2024 tarih ve E-... sayılı Manisa Valiliği İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü işlemi ile reddi üzerine,

bu ret işleminin dayanağını oluşturan 28/11/2024 tarih ve E-... sayılı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü talimat yazısının iptali istemiyle İçişleri Bakanlığına karşı açılan davada, Ankara 27. İdare Mahkemesince verilen, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde Manisa İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna ilişkin 09/01/2025 tarih ve E:2024/1916, K:2025/14 sayılı karar ile Manisa 1. İdare Mahkemesinin uyuşmazlığın görüm ve çözümünde Ankara İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna ilişkin 31/01/2025 tarih ve E:2025/70, K:2025/58 sayılı kararı üzerine ortaya çıkan yetki uyuşmazlığına ilişkin dosya,

2577 sayılı Kanun'un 43. maddesi uyarınca incelenerek gereği görüşüldü:

2577 sayılı İdari Yargılama Usülü Kanunu'nun "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasında dilekçelerin,

a) Görev ve yetki

b) İdari merci tecavüzü

c) Ehliyet

d) İdari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı,

e) Süre aşımı,

f) Husumet,

g) 3 ve 5 inci maddelere uygun olup olmadıkları,

yönlerinden sırasıyla inceleneceği; "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, Kanun'un 14. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendine göre idari yargının görevli olduğu konularda görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verileceği; "İdari davalarda genel yetki" başlıklı 32. maddesinin 1. fıkrasında ise, göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde yetkili idare mahkemesinin dava konusu olan idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi olduğu hükmüne yer verilmiştir.

2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun "İlk derece mahkemesi olarak Danıştayda görülecek davalar" başlıklı 24. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak, Bakanlıklar ile kamu kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere karşı açılacak iptal davalarını karara bağlayacağı hükme bağlanmıştır.

Dava dosyasının incelenmesinden.

Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu Manisa İl Koordinatörlüğünde uzman olarak görev yapmakta olan davacı tarafından, adına hususi damgalı (yeşil) pasaport düzenlenmesi istemiyle 11/11/2024 tarihinde Manisa İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğüne yapılan başvurunun, 28/11/2024 tarih ve E-... sayılı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü talimat yazısı gerekçe gösterilerek 05/12/2024 tarih ve E-... sayılı Manisa Valiliği İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü işlemi ile reddi üzerine,

bu ret işleminin dayanağını oluşturan 28/11/2024 tarih ve E-... sayılı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü talimat yazısının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı, Ankara 27 İdare Mahkemesi ve Manisa 1. İdare Mahkemeleri arasında çıkan yetki uyuşmazlığı üzerine yetkili yargı yerinin belirlenmesi amacıyla dosyanın dairemize gönderildiği anlaşılmaktadır.

İdari yargıda görev ve yetki kamu düzenindendir. Bu nedenle, davanın her aşamasında ileri sürülebileceği gibi mahkeme tarafından da re'sen göz önünde bulundurulmalıdır.

Bakılan uyuşmazlıkta, öncelikle, idari yargı yerlerinin, görev ve yetkiden hangisini daha öncelikli olarak inceleyeceklerinin tartışılması gerekmektedir.

Yukarıda belirtilen Kanun hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; "görev" konusunun "yetki"den önce yazılması ve genel yetki kuralı belirlenirken göreve ilişkin hükümlerin saklı tutulmasından, mahkemelerce, önlerine gelen bir uyuşmazlıkta öncelikle görevli olup olmadıklarının incelenmesi gerektiği, yetkinin ise daha sonra inceleneceği sonucuna varılmaktadır.

Olayda; davacının iptalini istediği, tarafına hususi damgalı (yeşil) pasaport verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddi işleminin dayanağını oluşturan 28/11/2024 tarih ve E-... sayılı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü talimat yazısının ülke çapında uygulanacak bir düzenleyici işlem niteliğinde olduğu anlaşıldığından, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün Danıştayın görev alanına girdiği görülmektedir.

Bu durumda, Ankara 27. İdare Mahkemesince davanın görev yönünden reddedilerek dosyanın Danıştaya gönderilmesine karar verilmesi gerekirken, Manisa İdare Mahkemesinin yetkili olduğundan bahisle davanın yetki yönünden reddine karar verilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.