Danıştay 12. Daire E.2022/3629 K.2025/3320

Dava konusu istem: Gaziantep ilinde konuşlu 5. Zırhlı Tugay Komutanlığında sözleşmeli subay olarak görev yapan davacının, 2018 yılı Subay ve Astsubay Sözleşme Yenileme İşlemleri kapsamında sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin 29/08/2018 tarihli işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı ile imzalanan sözleşmenin, süre bitiminde yenilenmesi konusunda idareye takdir yetkisi tanındığı, idarenin yeni dönem için yeniden sözleşme imzalamaya yargı kararıyla zorlanamayacağı açık ise de, davacının sıralı sicil amirlerinin bir kısmının sözleşme yenilemesi hakkındaki olumsuz kanaatlerinin dayanaklarının, dosya kapsamında ispatlar nitelikte somut bir şekilde ortaya konulamadığı dikkate alındığında, davacının sözleşmesinin yenilenmeyerek ilişiğinin kesilmesine ilişkin olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

İşlemin sözleşme yenilememe işlemi olduğu, dolayısıyla fesih işleminden farklı olarak idarelerinin yenileme konusunda takdir yetkisi bulunduğu, bu takdir yetkisinin davacının istihdam edilmemesi yönünde kullanılmasında herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı; öte yandan, 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca aleyhe yargı harcına hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğu belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ :...

DÜŞÜNCESİ

Kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Gaziantep ilinde konuşlu 5. Zırhlı Tugay Komutanlığı Lojistik Destek Tabur Komutanlığında sözleşmeli subay olarak görev yapan davacının, 30/08/2018 tarihinde süresi sona erecek olan sözleşmesinin yenilenmesi talebi üzerine, 2018 yılı Subay ve Astsubay Sözleşme Yenileme İşlemleri kapsamında yapılan değerlendirme sonucunda hizmet sözleşmesinin yenilenmemesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4678 sayılı Türk Silahlı Kuvvetlerinde İstihdam Edilecek Sözleşmeli Subay ve Astsubaylar Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, ''Bu Kanunun amacı.

Türk Silâhlı Kuvvetlerinde ihtiyaç duyulan sınıflarda istihdam edilmek üzere sözleşmeli olarak alınacak subay ve astsubayların teminini, yetiştirilmelerini, sınıflandırılmalarını, hizmet şartlarını, yükselmelerini, atama ve yer değiştirmelerini, görev ve yükümlülüklerini, özlük ve sosyal haklarını, muvazzaf subaylık veya muvazzaf astsubaylık statüsüne geçmelerini, ayırma ve ayrılma esaslarını düzenlemektir.''. 6. maddesinde.

"Sözleşmeli subay adayları ön sözleşme yapılarak askerî eğitime alınırlar. Bu eğitimi başarı ile tamamlayanlardan yönetmelikte belirtilen şartları taşıyanlarla sözleşme yapılır ve bu kişiler teğmen rütbesine nasbedilirler. Sözleşme süreleri üç yıldan az ve dokuz yıldan fazla olmamak şartıyla, hizmet gerekleri ve yetiştirme maliyetlerine bağlı olarak kuvvet, sınıf ve branşlara göre yönetmelikte belirlenir.

Yönetmelikte belirlenen şartları taşıyanların talepleri halinde sözleşmeleri yenilenebilir. Ancak sözleşmeli subaylardan rütbe yaş haddini dolduranlar hakkında 8.6.1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.

Sözleşme süreleri; terörle mücadele sırasında veya bu görevlerden dolayı alıkonulma ya da kaybolma hâli ve sıkıyönetim, seferberlik, savaş veya silahlı çatışmayı gerektirecek hal ile savaş hallerinde Kuvvet Komutanları, Jandarma Genel Komutanı ve Sahil Güvenlik Komutanının göstereceği lüzum üzerine, durumun devamı müddetince ilgisine göre Milli Savunma Bakanlığı veya İçişleri Bakanlığının onayı ile talebe bakılmaksızın uzatılabilir.

Sözleşme işlemleri, Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca yapılır.". 12. maddesinde, ''Sözleşmeli subay ve astsubayların rütbe bekleme süreleri hakkında, 27.7.1967 tarihli ve 926 sayılı Kanunda muvazzaf subay ve astsubaylar için belirlenen süreler uygulanır. Sözleşmeli subaylardan üst rütbede kadro açığı bulunmadığı için terfi edemeyenler, terfi şartlarını haiz olmak kaydıyla sözleşme müddeti sonuna kadar derece ilerlemesi yaparlar.

Her sözleşme süresinin sona erme tarihinden en az üç ay önce taraflar sözleşmeyi yenileyeceklerine dair yazılı bildirimde bulunmadıkları takdirde, sözleşme kendiliğinden sona erer. Sözleşmeli subay veya astsubaylar, sözleşme süreleri sona ermeden sözleşmelerini tek taraflı olarak fesh edemezler.'' hükümleri öngörülmüştür.

27/04/2002 tarih ve 24738 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sözleşmeli Subay ve Astsubay Yönetmeliği'nin 12. maddesinde, ''Sözleşme süreleri en az üç yıl olarak düzenlenir. Sözleşme sürelerinin azami sınırı dokuz yıldır. Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı sözleşme sürelerini azami ve asgari sözleşme sınırlarını aşmamak kaydıyla her sınıf ve branşa göre çıkaracakları yönergelerde ayrıca belirleyebilirler.''.

14. maddesinde, "Sözleşmenin yenilenmesi ve uzatılması aşağıda belirtilen esas ve usullere göre yapılır. a) Sözleşmeli subay ve astsubaylardan, sözleşmesini yenilemek isteyenler sözleşme süresinin sona erme tarihinden 6 ay önceden başlamak suretiyle dilekçe ile ilk amirine müracaat eder. Bu dilekçeler, EK-C'de belirtilen nitelik belgesi ile beraber silsileler yolu ile Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığına gönderilir.

Sözleşmesi yenilenecek personel. Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı bünyesinde kurulacak komisyonlar tarafından personelin nitelik belgesi, sicili, takdir/ceza durumu, amir kanaatleri, almış olduğu eğitimler gibi hususlar çerçevesinde mesleki safahatları dikkate alınarak ilgili komutanlık personel ihtiyaçları doğrultusunda belirlenir.

Değerlendirme komisyonunun kimlerden oluşacağı, görev, yetki ve sorumlulukları Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca çıkarılacak yönergeler ile tespit edilir. Sözleşmenin yenilenip yenilenmemesi konusundaki nihai karar Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından verilir. Uygun görülenlerin sözleşmesinin yenileneceği, sözleşmenin bitiminden önce bildirilir.

Sözleşme, ilgili sözleşmeli subay veya astsubayın talebinin İdarece kabul edildiğinin bildirilmesi ile yenilenir. b) Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı da sözleşmeyi yenilemek istediği taktirde bunu ilgili sözleşmeli subay veya astsubaya bildirirler.

Sözleşme, ilgili sözleşmeli subay veya astsubayın İdarenin bu talebini kabul ettiğini bildirmesi ile yenilenir. ...d) Her sözleşme süresinin sona erme tarihinden en az 3 ay önce taraflar sözleşmeyi yenileyeceklerine dair yazılı bildirimde bulunmadıkları taktirde sözleşme kendiliğinden sona erer. ...'' düzenlemelerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; davacının personel bilgi kartında farklı sicil amirlerince 3 menfi kanaat notunun bulunduğu, bunlardan 2017 yılında verilen notta, "bir askerde bulunması gereken mesleki ve ahlaki değerlere sahip olmayan, astları ile iletişimlerinde zafiyet yaşayan, problemleri algılamada ve çözüm üretmede yetersiz kalan, sevk ve idare kabiliyeti gelişmemiş, takip ve kontrol becerisi bulunmayan, kendiliğinden iş görme becerisi bulunmayan, ahlaken zayıf ve tutarsız bir personeldir".

2018 yılında verilen notlarda ise, "disiplin konusunda zafiyetleri bulunan, sosyal ilişkilerinde, ast ve üst ilişkilerinde zafiyet gösteren, kendi başına iş görmekte sorun yaşayan bir personeldir"; "saymanlık görevinde yetersiz" şeklindeki ifadelere yer verildiği; sıralı sicil amirleri ile Tayin Şube, Sicil ve Kıdem Şube mütalaalarında ve Tayin Daire Başkanlığının teklifinde sözleşmesinin yenilenmesinin uygun olmadığı kanaatinin belirtildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar temyize konu kararda, sıralı sicil amirlerinin sözleşmenin yenilenmemesi hakkındaki olumsuz kanaatlerinin tutanak ve disiplin soruşturması gibi somut nitelikte bilgi ve belgelerle ortaya konulamadığı gerekçesinden hareketle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, yukarıda metnine yer verilen Sözleşmeli Subay ve Astsubay Yönetmeliği'nin "Sözleşmenin Yenilenmesi ve Uzatılması" başlıklı 14. maddesinde, sözleşme yenileme işlemlerinin "personelin nitelik belgesi, sicili, takdir/ceza durumu, amir kanaatleri, almış olduğu eğitimler gibi hususlar çerçevesinde mesleki safahatları dikkate alınarak" yapılacağı açıklaması karşısında bu hususun takdir yetkisi kapsamında değerlendirilebileceği anlaşılmaktadır.

Öte yandan menfi kanaatin, her durumda bir disiplin suçuna vücut verdiğini kabulün mümkün olmadığı; "kişi hakkındaki kanaatin" çoğunlukla belli bir eylemin karşılığı değil, ilgilinin süregelen genel durumunu tespite yönelik ulaşılan bir düşünceyi içerdiği, ancak birden fazla amir tarafından verilen aynı doğrultudaki kanaatin, bu düşüncenin objektifliğini sağladığının kabulünden hareketle, dosya kapsamındaki farklı sicil amirlerince düzenlenen menfi kanaatlerin, gerçeği yansıtmadığından bahsedilemeyeceğinden sözleşme yenileme / yenilememe konusunda idareye verilen takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullanıldığının ortaya konulamadığı sonucuna ulaşıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.