Danıştay 2. Daire E.2021/14813 K.2025/4410

Dava Konusu İstem

Dava; Kars ili, ... Karakol Komutanlığı emrinde ... olarak görev yapan davacının, Burdur ili, Karamanlı İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde görevli olduğu dönemdeki fiilleri nedeniyle hakkında açılan disiplin soruşturması sonucunda 682 sayılı Genel Kolluk Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 8/6-(z) maddesi uyarınca "meslekten çıkarma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Jandarma Genel Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü, ... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ...

İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının Karamanlı İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde astsubay olarak görev yaptığı dönemde, davacı ile birlikte aynı Komutanlıkta er olarak bulunan E.A. isimli kişinin ve Karamanlı ilçesinde ikamet eden S.Y.M. isimli bayanın cinsel olarak birlikte oldukları, cinsel ilişki sırasında çekilen S.Y.M.'ye ait uygunsuz fotoğrafların rızası olmaksızın, davacı tarafından arkadaş çevresinde bulunan bazı kişilere gösterildiğinin alınan tanık ifadelerinden anlaşıldığı,

aynı zamanda davacı hakkında özel hayatın gizliliğini ihlal etmek, kişisel verileri hukuka aykırı olarak ele geçirmek veya yaymak suçuna ilişkin olarak yapılan yargılama sonucunda ...

Asliye Ceza Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla, kişisel verileri hukuka aykırı olarak ele geçirmek ve yaymak suçundan davacının beraatine, özel hayata ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa etmek suçunun soruşturmasının veya kovuşturmasının şikayete tabi ve uzlaştırma kapsamında olduğu, müşteki ile sanık arasında uzlaşma sağlandığından bu suç yönünden kamu davasının düşürülmesine karar verildiği; davacı tarafından, S.Y.M. isimli kişiye ait cinsel ilişki sırasında çekilen fotoğrafların başka kişilere de gösterildiği hususunun, alınan tanık ifadelerinden ve ...

Asliye Ceza Mahkemesinin kararının gerekçesi ile bu dosya kapsamında alınan ifadelerin incelenmesinden anlaşıldığı, davacının ifa etmiş olduğu görevin önemi ve hakkında iddia olunan suçun niteliği dikkate alındığında sübuta eren eyleme uygun olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine hükmedilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi, ... İdari Dava Dairesince temyize konu kararıyla; Mahkeme kararının usul ve hukuka uygun bulunduğu gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından; disiplin cezasına konu fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıllık zamanaşımı süresinin geçmesi nedeniyle ceza verilemeyeceği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra davacının duruşma istemi 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Kars ili, ... Karakol Komutanlığı emrinde ... olarak görev yapan davacı, Burdur ili, Karamanlı İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde görevli olduğu dönemdeki fiilleri nedeniyle hakkında açılan disiplin soruşturması sonucunda 682 sayılı Genel Kolluk Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 8/6-(z) maddesi uyarınca "meslekten çıkarma" cezası ile cezalandırılmasına yönelik Jandarma Genel Komutanlığı Merkez Disiplin Kurulunun ... günlü, ... sayılı kararının, Jandarma Genel Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü, ... sayılı kararıyla uygun bulunması üzerine temyizen incelenmekte olan davayı açmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan ve 23/01/2017 günlü, 29957 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 682 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin "Jandarma teşkilatı disiplin kurulları" başlıklı 19/1-ç maddesinde, Jandarma Genel Komutanlığı Merkez Disiplin Kurulunun, personel işlerinden sorumlu jandarma genel komutan yardımcısının başkanlığında, Personel Başkanı, Hukuk Hizmetleri Başkanlığı disiplin işleri şube müdürü, Jandarma Genel Komutanının seçeceği üç daire başkanı ve Tayin Daire Başkanından oluşacağı.

19/1-d maddesinde ise Jandarma Genel Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun, Jandarma Genel Komutanının veya görevlendireceği jandarma genel komutan yardımcısının başkanlığında, personel işlerinden sorumlu genel komutan yardımcısı, Personel Başkanı, İstihbarat Başkanı, Asayiş Başkanı, Personel Plan ve Yönetim Dairesi Başkanı, Tayin Daire Başkanı, Kıdem Sicil Şube Müdürü ve Hukuk Hizmetleri Başkanından oluşacağı düzenlenmiştir.

Anılan Kanun Hükmünde Kararnamenin "Jandarma teşkilatı disiplin kurullarının görev ve yetkileri" başlıklı 20/1-ç-3 maddesinde, Jandarma Genel Komutanlığı Merkez Disiplin Kurulunun; asayiş kolordu komutanlıkları, komando tugay komutanlıkları, Jandarma Komando Özel Asayiş ve Kurtarma Tugay Komutanlığı, eğitim tugay ve birlik komutanlıkları, il jandarma, ilçe jandarma ve geçici bölge komutanlıkları, eğitim ve öğretim kurumları kadrolarında bulunan yüzbaşı ve altı rütbelerdeki subay, astsubay, uzman jandarma ve diğer sınıflardaki memurlara meslekten çıkarma cezasını vereceği.

"Jandarma teşkilatı disiplin kurullarınca verilen kararların kesinleşmesi" başlıklı 21/1-b maddesinde, Asayiş kolordu komutanlıkları, komando tugay komutanlıkları, Jandarma Komando Özel Asayiş ve Kurtarma Tugay Komutanlığı, eğitim tugay ve birlik komutanlıkları disiplin kurulu, Genel Komutanlık Merkez Disiplin Kurulu ile eğitim ve öğretim kurumlarındaki disiplin kurullarının meslekten çıkarma cezası dışındaki kararlarının Jandarma Genel Komutanının onayıyla, meslekten çıkarma cezası kararlarının Jandarma Genel Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun görüşü ve Bakanın onayıyla kesinleşeceği,

"Disiplin amirlerinin ve kurullarının belirlenmesi ve çalışmasına dair esaslar" başlıklı 26/6. maddesinde, disiplin kurulu üyelerinin, boşanmış olsalar dahi eşleri, birinci ve ikinci derece kan ve kayın hısımları olan veya disiplin cezası verdikleri ya da disiplin soruşturmasını yaptıkları personelin durumlarının görüşüleceği toplantılara katılamayacakları, bu durumda geri kalan üyeleri ile toplanan kurulun eksiksiz toplanmış kabul edileceği hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Disiplin cezaları, kamu hizmetinin gereği gibi yürütülmesi bakımından kamu görevlilerinin mevzuat uyarınca yerine getirmek zorunda oldukları ödev ve sorumlulukları ifa etmemeleri veya mevzuatta yasaklanan fiillerde bulunmaları durumunda uygulanan yaptırımlar olup, bu yaptırımların memurların özlük hakları üzerinde doğrudan ve önemli sonuçlar doğurmaları sebebiyle subjektif ve bireysel etkileri bulunduğu gibi, kamu görevinin gereği gibi sürdürülmesi ve kamu düzeninin sağlanması bakımından da objektif ve kamusal önemleri bulunmaktadır.

Bu bakımdan disiplin soruşturmalarının yapılmasında izlenecek yöntem, ceza verilecek fiiller ve ceza vermeye yetkili makam ve kurullar pozitif olarak mevzuatta belirlenmekte, doktrin ve yargısal içtihatlarla da konu ile ilgili disiplin hukuku ilkeleri oluşturulmaktadır.

Disiplin kurulları ve disiplin amirleri tarafından verilen disiplin cezalarının sağlıklı ve objektif olması, disiplin amirleri ve disiplin kurulları üyelerinin olayı objektif değerlendirmesiyle mümkün olduğundan, hakkında soruşturma yürütülen kişilerle arasında husumet bulunan, soruşturmada taraf pozisyonunda olan, soruşturmada tanık olarak ifade veren ve soruşturmayı yürüten kişilerin disiplin amiri sıfatıyla ya da disiplin kurulu üyesi olarak tesis edilecek disiplin cezası işlemine katılamayacakları kabul edilmektedir.

Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan 682 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 19/1-ç ve 19/1-d maddelerinde; Jandarma Genel Komutanlığı Merkez Disiplin Kurulunun ve Jandarma Genel Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun kimlerin katılımıyla oluşacağı belirlenmiş olmakla birlikte; 26. maddesinin 6. fıkrasında disiplin kurulu üyelerinin disiplin cezası verdikleri ya da disiplin soruşturmasını yaptıkları personelin durumlarının görüşüleceği toplantılara katılamayacakları açıkça düzenlenmiş, geri kalan üyeleri ile toplanan kurulun ise eksiksiz toplanmış kabul edileceği hükme bağlanmıştır.

Dava konusu olayda, Jandarma Genel Komutanlığı Merkez Disiplin Kurulu üyeleri ile Jandarma Genel Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulu üyeleri incelendiğinde, Merkez Disiplin Kurulunda yer alan J.Tyn.D.Bşk. Albay Y.T., Personel Başkanı Tuğgenaral İ.B. ile J.Gn.K.Yrd. Korgeneral A.Ç.'nin Yüksek Disiplin Kuruluna da katıldıkları anlaşılmıştır.

Buna göre; davacıya disiplin cezasının verildiği Merkez Disiplin Kuruluna katılan üyelerin, bu cezanın görüşüldüğü Yüksek Disiplin Kurulunda da yer almalarının, objektif ve tarafsız değerlendirmeyi olumsuz yönde etkileyeceği, bu durumun hem disiplin hukuku ilkelerine hem de 7068 sayılı Kanun'un 26/6. maddesine aykırı olduğu dikkate alındığında, dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında da hukuki isabet görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan ve 23/01/2017 günlü, 29957 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 682 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin "Jandarma teşkilatı disiplin kurulları" başlıklı 19/1-ç maddesinde, Jandarma Genel Komutanlığı Merkez Disiplin Kurulunun, personel işlerinden sorumlu jandarma genel komutan yardımcısının başkanlığında, Personel Başkanı, Hukuk Hizmetleri Başkanlığı disiplin işleri şube müdürü, Jandarma Genel Komutanının seçeceği üç daire başkanı ve Tayin Daire Başkanından oluşacağı.

19/1-d maddesinde ise Jandarma Genel Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun, Jandarma Genel Komutanının veya görevlendireceği jandarma genel komutan yardımcısının başkanlığında, personel işlerinden sorumlu genel komutan yardımcısı, Personel Başkanı, İstihbarat Başkanı, Asayiş Başkanı, Personel Plan ve Yönetim Dairesi Başkanı, Tayin Daire Başkanı, Kıdem Sicil Şube Müdürü ve Hukuk Hizmetleri Başkanından oluşacağı düzenlenmiş, "Disiplin amirlerinin ve kurullarının belirlenmesi ve çalışmasına dair esaslar" başlıklı 26/6. maddesinde, disiplin kurulu üyelerinin, boşanmış olsalar dahi eşleri,

birinci ve ikinci derece kan ve kayın hısımları olan veya disiplin cezası verdikleri ya da disiplin soruşturmasını yaptıkları personelin durumlarının görüşüleceği toplantılara katılamayacakları, bu durumda geri kalan üyeleri ile toplanan kurulun eksiksiz toplanmış kabul edileceği hükme bağlanmıştır.

Madde hükümlerinin birlikte incelenmesinden, sözü edilen disiplin kurullarında görev alacak üyelerin bir kısmının "Birim amiri" olarak belirlendiği, bir kısmının ise, belli ünvanları taşıyanlar arasından görevlendirme yoluyla belirlendiği, Personel Daire Başkanı ile Tayin Daire Başkanının ise, her iki Kurulun da (Merkez Disiplin Kurulu ve Yüksek Disiplin Kurulu) üyesi olarak tesbit edildiği görülmektedir.

682 sayılı KHK.nın aktarılan 26. maddesinde, Disiplin Kurulu üyelerinin hangi hallerde Kurula katılamayacakları düzenlenmiş olup, anılan maddede yer alan istisnalar dışında, Birim amiri olarak belirlenen Personel Daire Başkanı, Tayin Daire Başkanı, Kıdem Sicil Şube Müdürü, vs gibi üyelerin, görevleri başında bulunduğu sürece anılan Disiplin Kuruluna katılımlarının zorunlu olduğu, sözü geçen birimi temsilen bir başka personelin katılamayacağı açıktır.

Her ne kadar maddenin 6. fıkrasında, disiplin kurulu üyelerinin; "disiplin cezası verdikleri ya da disiplin soruşturmasını yaptıkları" personelin durumlarının görüşüleceği Kurullara katılamayacakları belirtilmekte ise de; sözü edilen ifadeden; disiplin amiri olarak disiplin cezası verdikleri ya da disiplin amiri ve/veya muhakkik sıfatıyla soruşturma yaptıkları personelin durumunun görüşüleceği Disiplin Kurullarına katılamayacaklarının anlaşılması gerekmektedir.

Aksi halde, Merkez Disiplin Kurulunca verilen meslekten çıkarma cezaları, Yüksek Disiplin Kurulunun uygun görüşü ve Bakan onayıyla kesinleşeceğinden, Merkez Disiplin Kuruluna katılan Personel Daire Başkanı ve Tayin Daire Başkanının, hiçbir şekilde Yüksek Disiplin Kuruluna katılamayacağı sonucunu ortaya çıkar ki, Kanun koyucunun böyle bir amacının olduğu düşünülemez.

Öte yandan, her iki Kurulda ortak üyelerin belirlenmesinin, tarafsızlık ilkesinin korunması açısından hukuka aykırılığı ileri sürülebilir ise de, sözü edilen yasal düzenlemenin, yöntemine uygun şekilde Anayasaya uygunluk denetiminin yapılabileceği, bu yöntem kullanılana kadar hukuki geçerliliğinin ve uygulanma zorunluluğunun bulunduğu açıktır.

Nitekim, 682 sayılı KHK yı yürürlükten kaldıran 7068 sayılı Yasada aynı hüküm korunmuş iken, 18/10/2018 tarihli 7148 sayılı yasa değişikliği ile ortak üye bulunmayacak şekilde her iki Kurulun üyelerinin değiştirildiği, değişiklik gerekçesi ise; mevcut düzenlemenin hukuka aykırılığı değil, "Jandarma Genel Komutanlığı Merkez Disiplin Kurulu ve Yüksek Disiplin Kurulu üyelikleri ve üye sayılarının, Disiplin Kurulları ve Disiplin Amirleri Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun hâle getirilmesi" olarak açıklanmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan yasa hükümlerine uygun olarak oluşturulan Disiplin Kurulu kararlarına dayalı olarak tesis edilen işleme yönelik uyuşmazlığın esasının incelenmesi gerekirken, Personel Daire Başkanı ile Tayin Daire Başkanının her iki Kurulda yer almasının hukuka aykırı olduğundan bahisle verilen bozma kararına katılmıyorum.