Danıştay 4. Daire E.2023/7997 K.2023/5820

Dava konusu istem: Tekirdağ ili, Süleymanpaşa İlçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde ve tapuda ... nolu parselde (C blok, bodrum jemin kat, 18 numarada) kayıtlı taşınmazın maliki olan davacı tarafından, taşınmazında ekmek fırını olarak faaliyet göstermek için işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebiyle 10/02/2017 tarihinde yapılan başvurunun reddine ilişkin Süleymanpaşa Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 5. maddesinin 1. fıkrasının (m) bendinde, ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması gerektiği, 26/11/2014 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren geçici 3. maddesinde ise bu maddenin yayımı tarihinden önce yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi özel yapı şekline uygun olarak düzenlenen ve bu haliyle tapu kütüğüne tescil edilen yapılarda açılacak fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmayacağı,

işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan ancak ayrık nizamda müstakil binada bulunmayan ekmek fırınlarının devredilemeyeceğinin belirtildiği; uyuşmazlıkta, ekmek fırınının bulunduğu taşınmazın yapı ruhsatının ve tapu kaydının 26/11/2014 tarihinden önce "fırın" olarak düzenlendiği, ancak, yapı kullanma izin belgesinin 13/04/2016 tarihli olduğu; dolayısıyla, davacının bitişik nizama tabi taşınmazı nedeniyle Yönetmelik'in geçici 3. maddesinde yer alan düzenlemeden yararlanma şartını taşımadığından, ruhsat talebinin reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka aykırı olduğu, işlemin haklı beklentilere uygun olması gerektiği, kazanılmış hakkının bulunduğu, fırın ibaresinin başından beri mevcut olduğu, taşınmazın yapı ruhsatından "fırın" olarak 263 m² olarak belirtildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı, Tekirdağ ili, Süleymanpaşa İlçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde ve tapuda ... nolu parselde (C blok, bodrum jemin kat, 18 numarada) kayıtlı taşınmazında ekmek fırını olarak faaliyet göstermek için işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebiyle Süleymanpaşa Belediye Başkanlığına 10/02/2017 tarihinde başvurmuştur.

Davacının ekmek fırını için ruhsat talep ettiği taşınmaz 06/12/2013 tarihinde tapu kütüğünde niteliği "fırın" olarak belirtilmiştir.

Ayrıca taşınmaz hakkında düzenlenen 01/04/2013 tarihli yeni yapı ruhsatında bir bağımsız bölümün "fırın" olarak 263 m² alanın ruhsatlandırılmış olduğu, yapı ruhsatının isim değişikiliği nedeniyle yeniden 16/03/2015 tarihinde düzenlenmiş, sonrasında yapı hakkında 13/04/2016 tarihli yapı kullanım izin belgesi ile "ekmek fırını" olarak 234 m² alana kullanım izni verilmiştir.

Davacının anılan ruhsat başvurusu, Süleymanpaşa Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işlemi ile taşınmazın yapı ruhsatının ve tapu kaydının 10/11/2014 tarihinden önce fırın olarak düzenlendiği ancak yapı kullanma izin belgesinin 13/04/2016 tarihinde geçici 3. maddenin yayım tarihinden sonra alınmasından dolayı fırın olarak kullanılacak taşınmazda ayrık nizam müstakil yapı şartı aranması gerektiğinden bahisle reddedilmiştir.

Bunun üzerine, temyizen bakılmakta olan işbu dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3. maddesinde, belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde, sıhhi ve sair işletmeler için büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıklarının işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.

10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "işyeri açılması" başlıklı 6. maddesinde, "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz.

İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır...".

"İşyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5. maddesinde, "... c) Özel yapı şeklini gerektiren sinema, tiyatro, düğün salonu, otel, hamam, sauna; ekmek fırını ile akaryakıt, sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğal gaz istasyonu için yapı kullanma izin belgesinin alınmış olması..."; geçici 1. maddesinde ise, " bu Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce mevzuatına uygun olarak ruhsatlandırılmış bulunan işyerleri yeniden ruhsatlandırılmaz.

Bu Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce yapılmış bulunan işyeri açma ve çalışma ruhsat başvuruları bu Yönetmelik hükümlerine göre sonuçlandırılır." düzenlemesine yer verilmiştir.

Anılan Yönetmelik'in 5. maddesinin 1. fıkrasının (m) bendine (25/07/2010 tarih ve 27652 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren), "Büyükşehir belediyesi ile nüfusu 100.000'i geçen belediye sınırları içinde açılacak ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması (Ancak, alışveriş merkezleri içinde bulunan 1000 m² ve üstü alana sahip hipermarket, süpermarket, grosmarket ve megamarket gibi adlarla açılan işyerleri bünyesinde yer alan fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz.)" düzenlemesi getirilmiştir.

Mezkur düzenlemenin (Anılan Yönetmelik'in 5. maddesinin 1. fıkrasının (m) bendinin) iptali talebiyle açılan davada, Danıştay Sekizinci Dairesinin 25/06/2014 tarih ve E:2010/9072, K:2014/5707 sayılı kararıyla anılan bendin iptaline karar verilmiş ise de, iptal kararı Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 23/12/2015 tarih ve E:2014/3722, K:2015/5499 sayılı kararı ile bozulmuş, davacıların karar düzeltme talebi Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 30/11/2017 tarih ve E:2016/5386, K:2017/4095 sayılı kararı ile reddedilmiş olup, dosyanın Danıştay Sekizinci Dairesinin 22/01/2019 tarih ve E:2018/2303,

K:2019/294 sayılı Gönderme Kararıyla Danıştay Onuncu Dairesine gönderilmesi üzerine, bozmaya uyulmak suretiyle Danıştay Onuncu Dairesinin 04/11/2019 tarih ve E:2019/914, K:2019/7372 sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiş, mezkur karar temyiz edilmeyerek kesinleşmiştir.

"İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" 26/11/2014 tarih ve 29187 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe girmiş olup, buna göre anılan yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasının (m) bendi, "Ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması (Ancak, alışveriş merkezleri içinde bulunan 1000 m² ve üstü alana sahip hipermarket, süpermarket, grossmarket ve megamarket gibi adlarla açılan işyerleri bünyesinde yer alan fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz.)" şeklinde değiştirilmiş olup,

aynı Yönetmelik'e eklenen geçici 3. madde ile "Bu maddenin yayımı tarihinden önce yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi özel yapı şekline uygun olarak düzenlenen ve bu haliyle tapu kütüğüne tescil edilen yapılarda açılacak fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan ancak ayrık nizamda müstakil binada bulunmayan ekmek fırınları devredilemez." düzenlemesi getirilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri ve yargı kararları birlikte incelendiğinde; fırınlar için özel yapı şeklini gerektirir yapı kullanma izni dışında yapılaşmaya ilişkin başka bir şart aranmaz iken ilave olarak ilk kez 2010 yılında yapılan değişiklikle istisna hükmü hariç büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 100.000'i geçen belediyelerde açılacak fırınların bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda bulunma zorunluluğu getirilmiş olup, bu hükmün iptali için açılan davada, daha sonra Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca bozulmuş olmakla birlikte,

Danıştay Sekizinci Dairesince verilen iptal kararı üzerine 2014 yılında İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 5. maddesinin 1. fıkrasının (m) bendinde değişikliğe gidilerek, istisna düzenlemesi aynen korunarak, fırınların her yerde "ayrık nizam müstakil binalarda olması" şartı getirilmiştir.

Ancak, bu defa 2010 yılında yer almayan ve 2014 yılında eklenen geçici 3. maddesinde, 26/11/2014 tarihinden önce yapı ruhsatı ve özel yapı şeklini gerektirir yapı kullanma izin belgesi bulunan ve tapuya tescilli fırınlara verilecek ruhsatlarda ayrık nizam müstakil binada bulunma şartının aranmayacağı anlaşılmıştır.

Uyuşmazlık; ayrık nizamda müstakil bina şartını taşımayan davacıya ait yapıda ekmek fırını olarak faaliyet göstermek için gerekli olan işyeri açma ve çalışma ruhsatı talebinin, yapının anılan şarttan istisna tutulmasını öngören Yönetmelik maddesinin yayımlandığı 26/11/2014 tarihinden önce yapı kullanma izin belgesinin düzenlenmediği değerlendirilerek reddedilmesinden, kaynaklanmıştır.

Dosyanın incelenmesinden; İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in geçici 3. maddesinin yürülüğe girdiği tarihten önce uyuşmazlığa konu yapıya ait yapı ruhsatında ve tapu kütüğünde özel yapı şekline uygun olarak "fırın" olarak tescil edildiği, maddenin yürürlüğe girmesinden sonra davalı idare tarafından düzenlenen yapı kullanım izin belgesi ile de söz konusu yapıya "ekmek fırını" olarak kullanılmasına izin verildiği dikkate alındığında, özel yapı şekline uygun olarak tapu kütüğüne tescil edilen yapı nedeniyle davacının kazanılmış hakkının bulunduğu ve bu hakkın korunması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, davacının ruhsat başvurusunun İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in geçici 3. maddesi nedeniyle reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerekirken, İdare Mahkemesince davanın reddi yolunda verilen kararda ve Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.