Ankara 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/239 K.2024/909

... 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2022/239

KARAR NO : 2024/909

BAŞKAN : ... ... ÜYE : ... ... ÜYE : ... ... KATİP : ... ...

UETS

DAVA

Menfi Tespit

DAVA TARİHİ : 07/05/2024

KARAR TARİHİ : 18/12/2024

KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 13/01/2025

Mahkememizde görülmekte asıl ve birleşen borçlu olmadığının tespiti davalarının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

ASIL DAVA

Davacılar vekili, takibe dayanak yapılan senedin 16/01/2020 tarihli ortaklık tasfiyesi ve hisse devri ön protokolü uyarınca dava dışı ... şirketindeki %15 hissenin davalı ... tarafından dava dışı ...'na devredilmesi, karşılığında 5.100.000,00 TL devir bedelinin ödenmesi, bu ödemenin ipotek tesis edilerek güvence altına alınması,

ipotek tesis edilmesi işlemini güvence altına almak için teminat senedi verilmesi ve dava dışı şirketin hissesinin devri yönünde anlaşma sağlandığını, davalı tarafa 'ipotek tesis edilmesine yönelik güvence mahiyetinde' toplamda 5.100.000,00 TL tutarlı iki ayrı teminat senedi verildiğini, bu senetlere ' İşbu senet taraflar arasında imzalanan 16/01/2020 tarihli protokol gereği verilmiş olup üçüncü şahıslara ciro ve temlik edilemez' şerhinin işlendiğini, davalının kendi yükümlülüklerini yerine getirmeden bu kapsamda verilen 2.550.000,00 TL tutarlı ve 30/05/2020 vade tarihli senedin davalı tarafından ...

18. İcra Müdürlüğü'nün 2020/4572 takip sayılı dosyasında takibe konulduğunu, oysa davalının alacağını tahsil yolunun, ana para ipoteği tesis edilerek ipoteğin nakde çevrilmesi yolu olması gerektiğini, davalının, ipoteğin tesis edilmesine yönelik edimlerini yerine getirmediğini, süresinde belirtilen dava ve takiplerden feragat etmediğini, tedbirleri kaldırmadığını, teminat senedini takibe koyduğunu ileri sürerek, senedin teminat senedi olduğunun tespitine, bu senetten dolayı müvekkillerinin borçlu olmadığının tespiti ile takibin iptaline ve kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, iddiaları kabul etmediklerini, tüm borçlular aleyhine takip başlattıklarını, davalı müvekkilinin protokol kapsamında üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirdiğini, gerekli feragat beyanlarını sunduklarını, hissenin devir edildiğini, davacılar ile diğer kişilerin ödeme edimlerini yerine getirmediklerini, müvekkilinin alacağını senedi takibe koymak suretiyle veya ipoteğin paraya çevrilmesi yönüyle tahsil etme hakkının kendisinde bulunduğunu, davacılar ve diğer sorumlular tarafından halen hiç bir ödemenin yapılmadığını savunmuş ve davacılar aleyhine inkar tazminatına hükmedilmesini istemiştir.

BİRLEŞEN DAVA

Davacılar vekili, asıl davadaki vakıaları aynen tekrar ederek 16/01/2020 tarihli protokol kapsamında verilen 16/01/2020 tanzim, 30/12/2020 vadeli ve 2.550.000,00 TL tutarlı senedin ... 2. Genel İcra Müdürlüğü'nün 2021/1787 takip sayılı dosyasında icraya konulduğunu ileri sürerek, takibe dayanak senetten dolayı borçlu olmadığının tespitine, takibin ve takibe dayanak senedin iptaline ve kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, asıl davadaki savunmalarını tekrarla davanın reddini savunmuştur.

KANITLAR

Asıl ve birleşen davalarda davaların temelini teşkil eden, taraflar ve dava dışı ... ve ... Pet. Ltd. Şti ve Nevzat Ersöz imzalı ve 16/01/2020 tarihli ortaklık tasfiyesi ve hisse devir ön protokolü örneği sunulmuştur.

Asıl ve birleşen davada davalı, dava dışı ... ve yine dava dışı Aydın Sergüven imzalı 11/08/2009 tarihli protokol örneği ibraz edilmiştir.

İhtarname örnekleri sunulmuştur.

Asıl davanın konusu ... 18. İcra Dairesi'nin 2020/4572 takip sayılı dosyası getirtilmiş, kambiyo senetlerine mahsus takip niteliğinde olduğu, takip alacaklısının davalı, takip borçlularının davacılar ile dava dışı ... ve ... Pet. Ltd. Şti bulunduğu, takibin, 16/01/2020 tanzim, 30/05/2020 vadeli ve 2.550.000,00 TL bedelli, keşidecilerinin takip borçluları, lehtarının davalı olduğu, senet arkasında 'İşbu senet 16/01/2020 tarihinde taraflar arasında imzalanan protokol gereği verilmiş olup 3. şahıslara ciro ve temlik edilemez' şerhini içerdiği anlaşılmaktadır.

Birleşen dava arabuluculuk anlaşamama son tutanağı ibraz edilmiştir.

Birleşen davanın konusu ... Genel İcra Dairesi'nin ... 2. Genel İcra Dairesi'nin 2021/1787 (Eski ... 25. İcra Daerisi'nin 2021/1787) takip sayılı dosyası celbedilmiş, kambiyo senetlerine mahsus takip niteliğinde olduğu, takip alacaklısının davalı, takip borçlularının davacılar ile dava dışı ... ve ... Pet. Ltd. Şti bulunduğu, takibin, 16/01/2020 tanzim, 30/12/2020 vadeli ve 2.550.000,00 TL bedelli, keşidecilerinin takip borçluları, lehtarının davalı olduğu, senet arkasında 'İşbu senet 16/01/2020 tarihinde taraflar arasında imzalanan protokol gereği verilmiş olup 3. şahıslara ciro ve temlik edilemez' şerhini içerdiği anlaşılmaktadır.

Ticaret Sicil Gazetesi ve hisse devir sözleşmeleri örnekleri sunulmuştur.

Asıl ve birleşen dava dosyalarında tedbir kararları verilmiş ve bu kararların infaz edildiği anlaşılmıştır.

Protokolde belirtilen mahkeme dosyaları ile icra takip dosyaları celbedilmiştir.

Nitelikli hesaplama uzmanı bilirkişiden rapor alınmış, bu raporda; dava konusu icra takibine dayanak senedin kambiyo senedi vasfına sahip olmayıp teminat senedi niteliği gösterdiği, teminat senedine dayanarak icra takibinin başlatılabilmesi için teminat senedinin tahsil şartlarının oluşması gerektiği, ancak dava konusu teminat senedinin, bedelin ödenmemesine karşılık verilmiş bir teminat senedi olmayıp, davalının davacılardan alacağı olduğunu ve/veya senette yazılı tutar kadar alacağı olduğunu gösterir dosyada somut hiçbir verinin yer almadığı,

davalının protokol gereği teminat/güvence olarak senede imza atan davacılardan alacak talep etmesinin, davacıları senet sebebiyle borçlandıracak işlem tesis etmesinin protokole uygun düşmediği, teminat senedinin protokolde yer alan düzenlemeler kapsamında davalı ... lehine ...

Pak şirketine ait, Karakusunlar Mah., 27352 Ada, 5 Parsel olan taşınmaz üzerine ana para ipoteği tesis edilinceye değin alacaklıya güvence sağlamak için verildiği, teminat senedinin esasen ana para ipoteğinin teminatı olduğu, teminat senedinin takibe konulabilmesi için alacaklı/davalı ...'ın öncelikle kendi üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmiş olması gerektiği, davalının teminat senedi ve teminat olarak hisse verilmesi akabinde ipotek tesisi için;

tarafların birbirine karşı açtığı hukuk, ceza ve icra dosyalarından 3 günlük süre içerisinde vazgeçmeleri, tarafların sözleşme öncesi alacak ve borçlarından birbirlerini ibra etmeleri, ipotek tesisine mani olan dosyalarının tamamı özelinde öncelikle vazgeçme ve ipotek tesisine uygun hale getirme iş ve işlemleri yapılması, özellikle protokolde değinildiği üzere, ...

7. Asliye Ticaret Mahkemesi dosyasından feragat edilmesi, ipotek tesis edilecek mezkur tapu üzerindeki tedbirlerinin kaldırılması, ... 4. İcra Müdürlüğü icra takip dosyalarından feragat ve ibra işlemleri, harç masraflarına katlanılması, bu noktada sorumluluğun ...'a yüklendiği, anapara ipoteği sözleşmesinin hazırlanması, ipotek tesis edilecek ... Pak Şirketine ait Karakusunlar Mah. 27352 Ada 5 Parsel olan taşınmaz tapusu üzerinde halen ...

4. İcra Müdürlüğü'nün 2013/11570 Esas Sayılı Dosyası ile ... 4. İcra Müdürlüğü'nün 2013/12709 E. ( yenilenme ile 2019/13894 E.) Sayılı dosyaları kapsamında haciz şerhi ve ihtiyati haciz şerhleri mevcut olduğu, davalı ...'ın ipotek tesisi öncesi yukarıda sayılan yükümlülükleri yerine getirilmeden /tamamlanmadan 23.06.2020 tarihinde icra takibi başlattığı, davalının ... 4. İcra Müdürlüğü'nün 2013/11570 Esas Sayılı Dosyası ile ...

4. İcra Müdürlüğü'nün 2013/12709 esas (yenilenme ile 2019/13894 esas) sayılı ve ...

7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/185 E. Sayılı dosyalarına ilişkin protokol hükümlerine uymayarak senetleri takibe giriştiği, davalının elinde bulundurduğu teminat senedinin tahsil şartlarının oluşmadığı, ek raporda ise; davalının ....Ltd.Şti.'deki %15 hissesini ...'na devrettiği, kendisine 2 adet bono verildiği, icra takibine konu bononun TTK'nın 776. maddesine uygun düzenlendiği, bononun gerekli vasıfları taşıdığı, her ne kadar kök raporda icra takibine konu bononun kambiyo senedi vasfına sahip olmadığı ve teminat senedi niteliği taşıdığı görüşü verilmiş ise de, dosyaya kök rapordan sonra sunulan yeni belgeler karşısında ...

18. İcra Müdürlüğü'nün bono senedini uygun görmesi, ... 12. İcra Hukuk Mahkemesi'nin borçlunun şikayetini reddetmesi hususları göz önüne alındığında, davacıların taleplerinin yerinde olmadığı, davalı tarafından başlatılan icra takibinin mevzuata uygun bulunduğu hususları görüş olarak bildirmiştir.

Kök ve ek rapor arasındaki çelişki ile taraf itirazlarının giderilmesi için asıl ve birleşen dosya nitelikli hesaplama uzmanı, enerji uzmanı, gayrimenkul değerleme uzmanı ve yeminli mali müşavirden oluşturulan bilirkişi kurulundan rapor alınmış, anılan raporda.

16.01.2020 tanzim, 30.05.2020 vade tarihli ve 2.550.000.-TL bedelli, 16.01.2020 tanzim, 30.12.2020 vade tarihli ve 2.550.000.-TL bedelli senetlerin arka yüzlerinde "iş bu senedin 16.01.2020 tarihinde taraflar arasında imzalanan protokol gereği verilmiş olup, 3. şahıslara ciro ve temlik edilemez" şeklinde ifadenin bulunduğu, teminat senedi olduğuna dair başkaca bir kaydın yer almadığı, taraflar arasında akdedilen protokolün birinci maddesinde ödeme olarak 5.100.000,- TL bedelli 2.550.000,00 (İkimilyonbeşyüzellibin Türk Lirası) 30.05.2020 tarihli senet ile,

2.550.000,00 (İkimilyonbeşyüzellibinTürk Lirası) 30.12.2020 tarihli senetlerin kullanılacağı yazılmış olmakla birlikte, yine protokolün altıncı maddesinde ipotek konulmasıyla teminat olarak verilen iki adet senedin ... ve ...'a aynı anda imza karşılığı teslim edileceğinin hüküm altına alındığı, bu kapsamda davalara konu senetlerin, teminat senedi olup olmadığı hususundaki takdirin Sayın Mahkemede olduğu, aynı Mahkemece davaya konu senetlerin teminat senedi olduğu kanaatine varılması durumunda protokol kapsamında teminat şartının gerçekleşip gerçekleşmediği hususunda takdir sayın Mahkemede olduğu, davacılardan Okyonus Pak Ltd.

Şti. %15 payına sahip olan davalı ...'ın 30.06.2024 tarihli bilanço verileri üzerinden hesaplanan hissesinin güncel değerinin 9.598.967 TL olduğu hususları görüş olarak bildirilmiştir.

Asıl ve birleşen davada davalının, kendisine teminat olarak devri yapılan, protokolde taraf olan borçlu ...'na ait olan, asıl ve birleşen davada davacı ... şirketinin hisselerini, hak sahibinin rızasıyla bedelsiz olarak üçüncü kişiye devir ettiği anlaşılmıştır.

GEREKÇE

Asıl ve birleşen dava, icra takibine konulan bonolardan dolayı borçlu olmadığının tespiti ile senetlerin ve takiplerini iptali istemlerine ilişkindir.

Somut uyuşmazlıkta asıl ve birleşen davanın tarafları ile dava dışı kişiler arasında 16/01/2020 tarihli 'ortaklık tasfiyesi ve hisse devir ön protokolü' başlıklı yazılı sözleşme imzalandığı, anılan sözleşmenin bir bütün olarak incelenmesinde, asıl edimin, asıl ve birleşen davanın davalısının, protokolde de yer alan ... Pet.

Ltd Şti'ndeki %15 hissesinin, 5.100.00,00 TL karşılığında dava dışı ...'na devrine ilişkin olduğu, bu devir bedelinin ödenmesinden davacılar ile davalı ..., ... Pet. Ltd.

Şti'nin müştereken ve müteselsilen sorumlu bulunduğunun, anılan devir bedelinin ise, asıl ve birleşen davaların konusu senetlerle ödeneceğinin, bu senetlerin lehtarının asıl ve birleşen davanın davalısı, borçlularının ise, az yukarıda açıklanan asıl ve birleşen davanın davacıları ile diğer ve protokol imzacılarının olacağı, bu senetlere 'ciro edilemez' şerhinin yazılacağı, bu ödemeler gerçekleşinceye kadar asıl ve birleşen davada davacı şirketin işlettiği benzin istasyonundan elde edilen gelirlerden %15'nin asıl ve birleşen davanın davalısına ödeneceği, bu benzin istasyonun bulunduğu taşınmaz üzerine,

devir bedeli tutarı kadar asıl ve birleşen davanın davalısı lehine anapara ipoteğinin tesis edileceği, masrafın asıl ve birleşen davanın tarafları arasında yer alan gerçek kişiler ile dava dışı ... tarafından karşılanacağı, yine senetlerin düzenlenmesinden sonra, dava dışı ...'nun asıl ve birleşen davada davacı şirketteki %15 hissesinin, asıl ve birleşen davada davalıya teminat olarak devir edileceği, bu devir sonrası da tarafların protokolde belirtilen dava, şikayet ve takiplerden feragat edeceği, ipotek tesisi için de asıl ve birleşen davanın davalısı ve dava dışı ...'nun ...

7. Asliye Ticaret Mahkemesi dosyasından feragat edeceği, ancak bu işlemin de yerine getirilmesi için, asıl ve birleşen davalının davalısının asıl edimi hisse devri ile teminat için verilen hisse devirlerinin yapılmasının gerektiği, ipotek konulmaz ya da konulamaz ise, asıl ve birleşen davalıya verilen bu senetler ile teminat olarak verilen %15 hissenin, borç tutarının tamamının tahsili tamamlanıncaya kadar kendisinde kalacağı, ipotek konulur konulmaz, teminat olarak verilen senetlerin iade edileceği, tarafların başka hak yetki ve sorumluluklarının belirlendiği, bu kapsamda, senetlerin düzenlendiği, hisse devirlerinin yapıldığı,

zamanlara tam olarak uyulmamış ise de feragatların gerçekleştirildiği, taşınmaz üzerinde anapara ipoteğinin tesis edilmediği, asıl ve bireleşen davanın davalısı tarafından bonoların vadesinin geçmesi sonrası icra takipleri başlatıldığı, davacıların icra hukuk mahkemesindeki başvurularının reddine karar verildiği, asıl ve birleşen davada davacılar vekillerinin, senetlerin protokolün ve tesis edilecek anapara ipoteğinin teminatı olarak düzenlendiklerini iddia ettikleri, asıl ve birleşen davanın ise, hisse devir bedeli karşılığı düzenlendiklerini savunduğu hususları uyuşmazlık konusu değildir.

Asıl ve birleşen davada çekişme, davaların konusu icra takibine mesnet senetlerin, taraflar arasında düzenlenen 16/01/2020 tarihli protokol uyarınca limited şirket hisse devir bedeli için düzenlenip düzenlenmedikleri, anılan senetlerin, bu protokol uyarınca tesis edilecek anapara ipoteğinin teminatını teşkil edip etmedikleri, edimlerin yerine getirip getirilmediği, davacıların, senetlerden dolayı borçlu olup olmadıkları, senetlerin ve takiplerin iptalinin gerekip gerekmediği noktalarında toplanmaktadır.

İddialar, savunmalar, taraflar arasındaki protokol hükümleri, takip dosyaları, bu takiplere mesnet bono örnekleri, hisse devirleri ve tüm dosya kapsamından anlaşılacağı üzere, asıl ve birleşen davaların konusu senetler bono niteliklidir. Anılan bonoların 6102 sayılı TTK'nın 776 ve devamı maddelerinde açıklanan unsurları taşıdığı sabittir.

Her ne kadar bonolarda "iş bu senedin 16.01.2020 tarihinde taraflar arasında imzalanan protokol gereği verilmiş olup, 3. şahıslara ciro ve temlik edilemez" şeklinde arka kısımlarında şerh mevcut ise de bu kayıt, bonoları bono olmaktan çıkarmamaktadır. Keşidecinin 'ciro edilemez ' şerhi bonoyu nama yazılı hale getirmektedir. O halde, bonoların şeklen geçerli unsurları taşıdığı kabul edilmiştir. Öte yandan, bonolar, diğer kambiyo senetleri gibi illeten mücerrettirler.

Davacılar, bu senetlerin taraflar arasındaki protokolün teminatı olduklarını ileri sürmüşlerdir. Ancak, senetlerin neyin teminatı olduğunu ileri süren bunu kanıtlamak durumundadır. Senedin hangi hukuki ilişkin teminatı olduğu hususu, ya senet üzerinde yazılı bir açıklama ya da ayrı yazılı belgeyle ispat edilmelidir. Ayrı yazılı belgede senede açıkça atıf yapılması gerekli olup, bunun kabulü için de senedin, vadesinin ve tanzim tarihleriyle miktarının belirtilmesi zorunludur.

Senedin, bir hukuki ilişkinin teminatı olarak düzenlendiği sabit ise, o halde kambiyo senedine dayalı takip yapılamayacaktır.

Asıl ve birleşen davaların konusu senetlerde ayrıca ve açıkça senetlerin bir hukuki ilişkinin teminatı olduğuna dair bir ibareye yer verilmemiştir. Bu durum karşısında, 16/01/2020 tarihli protokol gereği verildiği açıklandığından ve taraflar bu protokole dayandıklarından, anılan protokol hükümleri değerlendirilmelidir. Protokol hükümlerine genel olarak yukarıda değinilmiştir.

Protokol hükümlerinin bir bütün olarak değerlendirilmesi ve tarafların amaçlarının yorumlanmasından, özellikle 1. maddesinin açık hükmü ile 6. maddesindeki ipotek konulmaz ya da konulamaz ise davalıya verilen 2 adet senet ve teminat olarak verilen %15 hisse, borç tutarının tahsilinin tamamlanıncaya kadar kendisinde kalacağını ilişkin düzenlemeden, senetlerin hisse devir bedeli karşılığı tanzim edildikleri, asıl ve birleşen davanın asıl edimini yerine getirerek hisseyi devir ettiği, devir bedeline ilişkin olarak senetlerin düzenlenerek kendisine verildikleri, bu devrin teminatını teşkil edecek hisse devrinin de yapıldığı,

yine ayrıca davalı yararına teminat olarak düşünülen taşınmaz anapara ipoteğinin tesis edilmediği, zamanlarına tam uyulmamış ise de davalardan ve takiplerden feragat edildiği, her ne kadar harç ve giderler bakımından edimler tam ifa edilmemiş ise de protokolün ayakta olduğu, edimlerin doğrudan birbirleriyle bağlantısının da bulunmadığı, ipoteğin tesis edilmesi halinde senetlerin iade edileceğinin kararlaştırıldığı, dolayısıyla, bu senetlerin, davalının devir ettiği şirket hisseleri karşılığı düzenlendikleri, teminat vasıflarının olmadığı,

asıl ve birleşen davanın davalısı, bu ilişkin teminatını teşkil eden, uhtesinde bulunan, protokole dahil dava dışı kişiye ait, asıl ve birleşen davada davacı şirket hissesini devir etmiş ise de, bu devrin rızaya dayalı olduğu ve bedelsiz bulunduğu, karşılığında kazancının olmadığı, protokol feshedilerek kendisine devir ettiği şirket hisselerinin iade edildiğinin iddia ve ispat edilemediği, asıl ve birleşen davada davalının senetlerden dolayı alacaklı olduğu, icra takiplerinde usulsüzlük bulunmadığı,

ihtiyati tedbir kararı verilerek infaz edildikleri, davalı yararına İİK'nın 72/4. maddesindeki tazminat koşullarının da oluştuğu sonucuna varılarak, asıl ve birleşen davaların ayrı ayrı reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... ✎ e-imzalıdır Üye ... ✎ e-imzalıdır Üye ... ✎ e-imzalıdır Katip ... ✎ e-imzalıdır