Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/423 K.2024/576

Mahkememizde görülen yukarıda yazılı davanın yapılan açık yargılaması sonunda;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkili Kurumun 233 Sayılı KHK uyarınca kurulmuş bir kamu iktisadi teşebbüsü olup, bina ve eklentilerinin temizliğinin sağlanmasının ihale yöntemiyle temizlik şirketlerinden satın alınmakta olduğunu, kurumları tarafından, Genel Müdürlüklerinde 01/11/2008 – 09/02/2019 tarihleri arasında temizlik görevlisi olarak çalışmakta iken 09.02.2019 tarihinde emeklilik nedeniyle kurumlarından ayrılan ...'a çalışmış olduğu 9 yıl Bay 6 günlük 36.690,26 TL kıdem tazminatının 28/02/2019 tarihinde arabuluculuk görüşmeleri neticesinde ödenmiş olduğunu,

ilerleyen süreçte dava dışı ... tarafından bakiye kalan işçilik alacakları için tekrar arabuluculuk yoluna başvurulmuş ve görüşmeler neticesinde ...'a 2.184,09 TL TİS'ten kaynaklı kıdem tazminatı farkının 19/06/2019 tarihinde Kurumlarınca ödenmiş olduğunu netice itibariyle dava dışı ...'a toplam 38.874,35 TL tutarında kıdem tazminatı ödenmiş olduğunu, dava dışı temizlik görevlisinin işten ayrılana kadar müvekkili Kurum bünyesinde ihale ile temizlik hizmetlerinde bulunan farklı şirketlerde görev almış olduğunu,

söz konusu şirketler ile müvekkili şirket arasında imzalanan sözleşmeler gereği her türlü işçilik alacaklarından yüklenici firmaların sorumlu olup temizlik görevlisine ödenen bedelin firmalarca taraflarına ödenmesi gerektiğini beyanla müvekkili idarece dava dışı ...'a ödenmiş 38.874,35 TL'nin ödeme tarihlerinden itibaren davalı şirketlerden imzaladıkları sözleşmeler gereği sözleşme faizleri ile birlikte sözleşmede hüküm bulunmayan hallerde ticari faizi ile sorumlulukları oranında tahsiline karar verilmesini istemiştir.

CEVAP

Davalı Yüklenici ...İnş. Tem. Tic. Ltd. Şti.

Vekili cevap dilekçesinde, dava konusu alacakların zamanaşımına uğramış olduğunu, davacı tarafın dava dışı işçinin açmış olduğu davayı kendilerine ihbar etmemiş olduğunu, bu nedenle müvekkili şirketin gerekli itirazlarda bulunamamış olduğunu, 4857 Sayılı İş Kanunu'nun 112.maddesinin 1 fıkrasının a bendi düzenlemesi uyarınca dava dışı işçinin hak ettiği tazminatı ödemekle yükümlü olanın asıl işveren davacı olduğunu, taraflar arasında akdedilen sözleşmelerde kıdem tazminatı, yıllık izin alacakları vs feshe bağlı işçilik alacakları bakımından belirlenen bir ücretin bulunmadığını,

bu nedenle yüklenici şirketlerden birisi olan müvekkili şirketin kurumdan tahsil ettiği bu kaleme ait bir ücretin olmadığını, taraflar arasında akdedilen sözleşme ve ihale şartnamesinde iş akdinin feshi halinde işçi taraf ödenecek kıdem tazminatı vb alacak kalemleri ile ilgili olarak müvekkili şirketin kurumdan tahsil ettiği bir ücret bulunmayıp ihale süresince de işçi alacaklarından (işçinin ücreti, SGK primi vs) müvekkili şirketin sorumlu olmuş olduğunu, anılan nedenle de davacı Kurumun rücuen talep ettiği tazminat bedellerinin müvekkili Şirketten talep hakkının bulunmadığını,

Kabul anlamına gelmemek üzere Yargıtay içtihatları uyarınca alt işveren şirketlerin sorumluluğunun 9650 oranında ve işçinin diğer taşerona devri anındaki ücret seviyesi ile sınırlı olacağını, davadan önce temerrüt oluşmadığından ödeme tarihlerinden itibaren faiz talebinin yerinde olmadığını, dava dışı işçi ile müvekkili arasında ikale sözleşmesi imzalanmış olup, dava dışı işçinin müvekkili şirketten talep edebileceği herhangi bir hak ve alacağının kalmamış bulunduğunu beyanla haksız davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı Yüklenici ... Grup Tic.

A.Ş. vekili cevap dilekçesinde, açılan davanın zamanaşımına uğramış olduğunu, huzurdaki davanın sözleşmenin 7.1.maddesinde sözleşmeye dahil olan giderler arasında kıdem tazminatının hariç olduğu, sözleşmenin eki niteliğinde genel şartnamenin 8.3. maddesinde de yüklenicinin çalıştırdığı elemanların her türlü özlük haklarını kıdem tazminatları hariç karşılamak ve ödemek zorunda olduğu açıkça belirtildiğinden reddine karar verilmesi gerektiğini, dava konusu hizmet sözleşmesinde teklif birim fiyatın unsurları arasında kıdem tazminatının yer almamakta olduğunu,

21/02/2019 tarih ve 7166 Sayılı Kanunun 11.maddesinin rücu keyfiyetine açıklık getirerek sözleşme hükmünü öne çıkarmış olduğunu, esasen 4857 Sayılı İş Kanunun 112.maddesine 6552 Sayılı Kanunla eklenen fıkra hükümlerinde kıdem tazminatının kimin tarafından ödeneceğinin açık bir şekilde yer almakta olduğunu, kıdem tazminatının bir maliyet unsuru olduğu da göz önünde bulundurulduğunda, sözleşme teklif birim fiyatı içinde gider olarak yer almaması halinde alt işverenlerden kıdem tazminatının kısmen veya tamamen üstlenmesinin beklenmemesi gerekmekte olduğunu, yine,

hizmet alımı şeklindeki kamu ihalelerinde sözleşme süresi biten mevcut firmanın yeni ihaleye girmemesi veya girdiği halde kazanamaması nedeniyle aynı kamu işyeri ihalesinin yeni bir firma tarafından kazanılması durumunu işyeri devri olarak kabul etmenin yasal dayanağının bulunmadığını, yeni ihaleyi kazanan firmanın işyerinde biten ihale kapsamında çalışan işçilerle yeniden hizmet sözleşmesi yapmasının, SSK girişlerinin yeniden yapılması bu suretle aynı işçilerle işe devam edilmesi şeklinde olduğunu, yeni firmanın bu işçilerin kendinden önceki dönemlere ilişkin,

çalışma dönemlerine ait kıdem tazminatlarından sorumlu tutulması bu yönde ihale ve sözleşme yapılmasının söz konusu olmadığını, Yargıtay 13.Hukuk Dairesi kararlarında, taraflar arasındaki sözleşme hükümlerinde, işçilerin iş akitlerinden doğacak tazminatlardan hangi tarafın ne oranda sorumlu olduğu hususunda bir düzenleme bulunmaması halinde asıl işveren alt işverenin 44'şer oranda sorumlu olacaklarından bahsedilmekte olduğunu beyanla haksız davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı Yüklenici ... Grubu Tem. Gıda Yem.

Üretim A.Ş. vekili cevap dilekçesinde, davacı, dava dışı işçinin asıl işverenidir ve işçi alacaklarından doğan tüm sorumluluk davacıya ait olduğunu, işçi alacakları, davacı kurum tarafından sözleşme uyarınca belirlenen birim fiyat üzerinden belirlenen ücret kadar olduğunu, her ne kadar hizmet alım sözleşmesinden kaynaklanan bir rücu davasının varlığından bahsedilse de müvekkil şirket ile davacı idare arasında imzalanan sözleşme ve eklerinde, işçilik alacaklarından müvekkil şirketin sorumlu olduğu bir maddenin bulunmadığını, davacı ile imzalanan sözleşmeler incelenmesini, sözleşmede rücu dayanağı madde olup olmadığı tespit edilmesini,

hizmet alım genel şartnamesinin 38. maddesi dava konusunun dayanağı olarak kabul edilmemesini, zira bu madde, başlığında da belirtildiği üzere, çalışanların fiili işçilik ücretleri ile ilgili özlük haklarına ilişkin olduğunu, tüm bunların yanında, taraflar arasında imzalanmış sözleşme ve eklerinde işçilik alacaklarından yüklenicinin sorumlu olduğuna dair madde olsa dahi, sözleşmenin tip olarak hazırlanması ve genel işlem şartlarına tabi olması nedeniyle bu maddelerin hükümsüz olduğunu, halde haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın esastan reddini,

yargılama gideri ve avukatlık ücretinin davacı yana yükletilmesine karar verilmesini istemiştir.

Diğer davalılar davaya karşı cevap vermemiştir.

DELİLLER

Arabuluculuk son tutanağı, hizmet alımı sözleşmesi, bilirkişi raporu ve ek raporu, dava dosyasında bulunan diğer deliller.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, hizmet alımı sözleşmesinden kaynaklı rücuen tazminat istemine ilişkindir. Davacı ile ihale yolu ile işi üstlenen davalı firmalar arasında 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/6. maddesinde tanımlanan asıl - alt işveren (yüklenici) ilişkisi bulunduğu, ihale sonucunda taraflar arasında hizmet alımı sözleşmesi imzalandığı görülmektedir.

Hizmet alım sözleşmeleri, ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir.

Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu'na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin, yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.

Tarafların gösterdiği delillerin toplanmasından sonra bilirkişi incelemesine başvurulmuş, 13/11/2023 tarihli bilirkişi raporunda, 1-)Türk Borçlar Kanunu ve içtihat hükümleri gereğince, dava dışı işçinin asıl işveren işyerinde çalışması ile davacı konumundaki asıl işverence ödenen kıdem tazminatları bakımından hizmet temin eden davalı yüklenicilerin kendi hizmet dönemleri ile sınırlı olarak sorumluluklarının varlığı ile rücuen tahsilinin talep edilebileceği,

2-) Bu doğrultuda yukarıda yapılan tespit ve hesaplamalar uyarınca, davacı Kurum tarafından 28/02/2019 tarihinde yapılan 36.690,26 TL kıdem tazminatı ödemesi nedeniyle; davalı yüklenici ...Tic Ltd.Şti. firmasından rücuen talep edilebilecek miktarının 5.757,63 TL ,davalı yüklenici ... Tic. Ltd. Şti. Firmasından rücuen talep edilebilecek alacak miktarının 2.757,63 TL, davalı yüklenici ... Sos. Hizm. Ltd. Şti.

Firmasından rücuen talep edilebilecek alacak miktarının 1.586,43 TL, davalı yükleniciler ... Sos. Hizm. Ltd. Şti. ve ... Kurumsal Hizm. A.Ş. (...) Firmalarından müştereken ve müteselsilen rücuen talep edilebilecek alacak miktarının 2.331,74 TL, davalı yükleniciler ... Sos. Hizm. Tic. Ltd. Şti. ve ...İnş. Tem. Ltd. Şti. Firmalarından müştereken ve müteselsilen rücuen talep edilebilecek alacak miktarının 3.321,93 TL, davalı yüklenici... Tem. Tic. Ltd. Şti.

Firmasından rücuen talep edilebilecek alacak miktarının 1.043,43 TL,davalı yüklenici ... Personel Tic. Ltd. Şti. Firmasından rücuen talep edilebilecek alacak miktarının 2.257,21 TL, davalı yüklenici ... Kurumsal Hizm. Ltd. Şti. Firmasından rücuen talep edilebilecek alacak miktarının 3.087,69 TL, davalı yükleniciler ... Kurumsal Hizm. Ltd. Şti. ve ...Sos. Hizm. Ltd. Şti.

Firmalarından müştereken ve müteselsilen rücuen talep edilebilecek alacak miktarının 6.792,92 TL, davalı yükleniciler ... Kurumsal Hizm. Ltd. Şti.(Harlas) ve ...İnşaat Ltd. Şti. Firmalarından müştereken ve müteselsilen rücuen talep edilebilecek alacak miktarının 234,24 TL,davalı yüklenici ...İnşaat Ltd. Şti. Firmasından rücuen talep edilebilecek alacak miktarının 638,83 TL, davalı yüklenici ... Kurumsal Hizm, A.ş.

Firmasından rücüen talep edilebilecek alacak miktarının 1.128,60 TL, davalı yüklenici ... Grubu Tem. Tic. A.Ş. Firmasından rücuen talep edilebilecek alacak miktarının 3.364,52 TL, davalı yüklenici ... Grup Tic. A. Ş. miktarının 2.651,15 TL olacağı,

3-)Davacı Kurum tarafından 19/06/2019 tarihinde yapılan 2.184,09 TL kıdem tazminatı ödemesi bakımından ise; davacı Kurum tarafından dava dışı işçiye ödenmiş 2.184,09 TL kıdem tazminatı fark alacağından davalı alt yüklenicilerin sorumlu olacağı miktarların hesabının yapılabilmesi için, dava dışı işçinin 41 gün doğrudan temin dönemi ile 171 gün makul süreyi aşan rapor dönemlerinin hangi dönemler olduğuna ilişkin bilgi ve belgelerin dava dosyası kapsamına kazandırılması gerektiği netice ve kanaatine varıldığı belirtilmiştir.

20/05/2023 tarihli bilirkişi ek raporunda, Taraf itirazlarına ilişkin tespit ve değerlendirmelere yukarıda yer verilmiş olup, nihai hukuki takdirin Sayın Mahkemeye ait olacağı, daha önceden yapılan ek tespit ve hesaplamalar ile kök raporda yapılmış hesaplamaların icmali neticesinde, davacı Kurum tarafından 28/02/2019 tarihinde yapılan 36.690,26TL kıdem tazminatı ödemesi ile 19/06/2019 tarihinde yapılmış 2.184,09 TL kıdem tazminatı fark ödemesi nedeniyle; davalı yüklenici ...Tem.

Tic. Ltd. Şti. Firmasından rücuen talep edilebilecek alacak miktarının (5.493,96 TL+185,44 TL)=5.679,40 TL, davalı yüklenici ... Tic. Ltd. Şti. Firmasından rücuen talep edilebilecek alacak miktarının 2.757,63 TL, davalı yüklenici ... Sos. Hizm. Ltd. Şti. Firmasından rücuen talep edilebilecek alacak miktarının (1.586,43 TL4+82,42 TL)=1.668,85 TL, davalı yükleniciler ... Sos. Hizm. Ltd. Şti. ve ... Kurumsal Hizm.

A.Ş. (...) firmalarından müştereken ve müteselsilen rücuen talep edilebilecek alacak miktarının 2.331,74 TL, davalı yükleniciler ... Sos. Hizm. Tic. Ltd. Şti. ve ...İnş. Tem. Ltd. Şti. Firmalarından müştereken ve müteselsilen rücuen talep edilebilecek alacak miktarının 3.321,93 TL, davalı yüklenici... Tem. Tic. Ltd. Şti. Firmasından rücuen talep edilebilecek alacak miktarının 1.043,43 TL, davalı yüklenici ... Personel Tic. Ltd. Şti.

Firmasından rücuen talep edilebilecek alacak miktarının 2.257,21 TL, davalı yüklenici ... Kurumsal Hizm. Ltd. Şti. Firmasından rücuen talep edilebilecek alacak miktarının (3.087,69 TL+587,23 TL)=3.674,92 TL, davalı yükleniciler ... Kurumsal Hizm. Ltd. Şti. ve ...Sos. Hizm. Ltd. Şti. Firmalarından müştereken ve müteselsilen rücuen talep edilebilecek alacak miktarının (6.792,92 TL+20,60 TL)=6.813,52 TL, davalı yükleniciler ... Kurumsal Hizm. Ltd. Şti.(Harlas) ve ...İnşaat Ltd.

Şti.Firmalarından müştereken ve müteselsilen rücuen talep edilebilecek alacak miktarının (234,24 TL+82,42 TL)=316,66 TL, davalı yüklenici ...İnşaat Ltd. Şti. Firmasından rücuen talep edilebilecek alacak miktarının 638,83 TL, davalı yüklenici ... Kurumsal Hizm. A.Ş. Firmasından rücuen talep edilebilecek alacak miktarının (1.128,60 TL+1.071,44 TL)= 2.200,04 TL, davalı yüklenici ... Grubu Tem. Tic. A.Ş.

Firmasından rücuen talep edilebilecek alacak miktarının (3.364,52 TL+144,24 TL)= 3.508,76 TL, davalı yüklenici ... Grup Tic. A.Ş. Firmasından rücuen talep edilebilecek alacak miktarının 2.651,15 TL olacağı netice ve kanaatine varıldığı belirtilmiştir.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında dosya kapsamı değerlendirildiğinde, dava dışı işçinin asıl işveren işyerinde çalışması ile davacı konumundaki asıl işverence ödenen kıdem tazminatları bakımından hizmet temin eden davalı yüklenicilerin kendi hizmet dönemleri ile sınırlı olarak sorumlu oldukları, bu doğrultuda hesaplama yapılan ve mahkememizce dosya kapsamına uygun, ayrıntılı ve gerekçeli görülerek benimsenen 20/05/2023 tarihli bilirkişi ek raporuna göre davalıların hüküm fıkrasında belirtilen miktarlarla sorumlu oldukları anlaşıldığından aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

¸ e-imzalıdır ¸ e-imzalıdır