Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/799 K.2024/887

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davalı .... Pazarlama ve Tic. Ltd. Şti.'ye ait ... plakalı araç ... poliçe numaralı ve 29/05/2020 - 29/05/2021 vade tarihli Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası poliçesi ile müvekkili ....

Sigorta A.Ş tarafından teminat altına alındığını, ... plakalı sigortalı aracın karışmış olduğu trafik kazası sebebiyle hasar gören .... plakalı araç için ödenen tazminatın davalı %100 oranında kusurlu olduğunu, 03/04/2021 tarihi saat 13:00 sıralarında sürücü ... (Pasaport No: ...) sevk ve idaresindeki ... plakalı sigortalı araç ile İstanbul, ..., ... Mahallesi, .... Bulvar üzerinde duraklama halinden hareket haline geçmek istediği esnada aracının sol yan ön kısımları ile ....

Bulvardan gelip ...

Sokağa sağa dönüş yapmak isteyen sürücü ...'un sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın sağ yan ön kısımları ile çarpışması sonucu dava konusu trafik kazası meydana geldiğini, sigortalı araç sürücüsünün manevraları düzenleyen KTK m.67 ve KTY 137. kuralını ihlal ederek asli kusuruyla kazaya sebebiyet verdiğini, karşı araç sürücüsü ...'un ise kusuru ya da kural ihlali bulunmadığını, sigortalı araç sürücüsü ...'nın kazanın oluşumunda asli ve %100 oranında kusurlu olduğunu, sigortalı araç sürücüsünün kaza tarihinde geçerli bir sürücü belgesi bulunmadığını, bu nedenlerle davanın kabulüne, davalı/borçlunun takibe, asıl alacağa,

faize ve ferilerine ilişkin haksız tüm itirazlarının iptaline,Bakırköy .... İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyası ile başlatılan takibin devamına, alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Motorlu araç kazalarında tazminat yükümlülerinin birbirlerine karşı dönme hakları KTK.109.maddesi 4.fıkrasına göre, kendi yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdikleri ve rücu edilecek kimseyi öğrendikleri günden başlayarak iki yılda zamanaşımına uğradığını, davanın zamanaşımı nedeniyle reddi gerektiğini, dava dilekçesinde de belirtildiği üzere, ... plakalı aracın, müvekkili şirketin mülkiyetinde olduğunu, 03/04/2021 tarihli “Araç Kiralama Sözleşmesi” ile ...’e kiraya verildiğini, araç kiralama sözleşmelerinde sorumluluğun kiracıya ait olduğuna ilişkin birçok Yargıtay Kararı bulunduğunu, Ticaret ünvanından da açıkça anlaşılacağı üzere,

müvekkili şirketin araç kiralama hizmeti veren bir ticari işletme olduğunu, Karayolları Trafik Kanunu 3. ve 85. maddeler uyarınca, müvekkili şirketin, işleten sıfatına sahip olmadığını, dava konusu aracın müvekkili şirket tarafından ... 'e kiralanmış olduğunu, taraflar arasında mevcut sözleşmede de işleten sıfatının kiracıda olduğu ve 3. kişilere verilecek zararların kiracı tarafından karşılanacağının açıkça kararlaştırıldığını, bu hususun dosyada mübrez araç kiralama sözleşmesinin maddesinde de açıkça yer aldığını, 6 ay süre ile yabancı ülkelerden alınan ehliyetlerin geçerli olduğunu,

kiracı ...'nın müvekkili şirketten araç kiralamak için dosyada sunulu ehliyeti ibraz etmiş olduğunu ve ülkeye giriş tarihi itibariyle 6 ayı doldurmadığını, bu nedenle müvekkili aleyhine ehliyetsiz kullanım nedeniyle açılan huzurdaki davanın reddi gerektiğini, davacının hukuki dayanaktan yoksun dava talebinin öncelikle usule ilişkin itirazları nedeniyle olmak üzere, usulden reddine, tüm beyanları doğrultusunda davacının davasının ve taleplerinin müvekkili şirket yönünden esastan reddine, takibinde haksız ve kötü niyetli olan alacaklı hakkında takip konusu alacağın %20’sinden az olmamak üzere tazminata mahkûm edilmesine,

yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Bakırköy .... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası Uyaptan celp edilmiş olmakla, dosyanın incelenmesinde; alacaklı sigorta şirketinin, borçlu .... İletişim şirketi aleyhine 18.095,57-TL toplam alacağının icra gideri, vekalet ücreti ve takip tarihinden itibaren asıl alacağa işleyecek %9 yasal faizi ile birlikte tahsilinin talep edildiği, borçlu şirketin süresinde itirazı üzerine takibin durdurulduğu anlaşılmıştır.

Mahkememizce duruşma ara kararı gereğince tarafların iddia ve savunmaları, sundukları deliller, dosya kapsamı belgeler incelenmek suretiyle ... plakalı sigortalı aracın karıştığı kaza ile alakalı dava dışı zarar gören üçüncü kişiye yapılan ödemenin poliçe teminat dışında kalıp kalmadığı, ehliyetsiz bir şekilde sigortalı aracın kullanılıp kullanılmadığı, davacının ZMMS kapsamında kendi sigortalısına rücu şartlarının oluşup oluşmadığı, zarar var ise ne kadar olduğu konusunda bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiş olup, makine mühendisi ... ve Adli Trafik Uzmanı ....'ün 26/02/2024 tarihli raporunda özetle; Önceden teknik olarak belirlenmiş emredici hukuk normuna (KTK’ nun 84/g,j. Md. yoluyla 46,

47/c,d, 52/a,b, 56/a, 67/a. Md. ile KT. Yönet. 137/A, B. Md. Trafiğin Akışı, Trafik İşaretlerine Uyma,

Hızın Gerekli Şartlara Uygunluğunu Sağlama, Şerit İzleme, Araç Manevraları) karşı dikkat ve özen

yükümlülüğünü yerine getirmeyen, tehlike yaratarak diğer aracın kaza yapmasına sebebiyet

veren .... plakalı otomobil sürücüsü dava dışı ....’ nın “%100

Oranında Asli ve Tam Kusurlu” olacağı;

Trafik Kazası Tespit Tutanağında herhangi bir kural ihlali bulunmadığı belirtilen; Ön ilerisinde

yol ayrımı kavşağı yaklaşımında ve yolun sağ kenarında duraklama halindeki aracın yanından

geçerek sağa dönüş yapmakta iken; Duraklama halinde iken aniden ve kontrolsüzce hareket

ederek manevra yapan araçla çarpışan ... plakalı otomobil sürücüsü dava dışı ...’ un kazada etkisi olmadığı, alabileceği tedbir bulunmadığı ve “Tamamen

Kusursuz” olacağı;

Kaza tarihinde .... plakalı otomobilin maliki olan davalı “.... Paz. ve Tic. Ltd. Şti.” ın ise (KTK’ nun 85. Md. İşleten)

kurallar gereği araç sürücüsü dava dışı ....’ nın kusuru oranında, adı geçen

sürücü ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olacağı; Ancak davalı “.... Paz. ve Tic. Ltd. Şti. nin” vekilinin cevap

dilekçesinde özetle: “..aracın 03/04/2021 tarihli -Araç Kiralama Sözleşmesi- ile ...’ ya kiraya verilmiş olduğu; 6 ay süre ile yabancı ülkelerden alınan ehliyetlerin

geçerli olduğu; Kiracı ....’ nın müvekkil şirketten araç kiralamak için

sunulan ehliyeti ibraz etmiş ve ülkeye giriş tarihi itibariyle 6 ayı doldurmamış olduğu; Bu

nedenle müvekkil aleyhine ehliyetsiz kullanım nedeniyle açılan huzurdaki davanın reddi

gerektiği” belirtildiği; Belirtilen iddiaların taktirinin Sayın Mahkemeye ait olacağı;

Trafik Kazası Tespit Tutanağında .... plakalı otomobil sürücüsü dava dışı ....’ nın Afganistan doğumlu olduğu ve Afganistan’ dan alınma (B+A) sürücü

belgesi bulunduğu belirtildiği; Dosya konusu Trafik Kazasının 03.04.2021 tarihinde meydana

geldiği; Adı geçen sürücünün kaza tarihinde Türkiye’ de araç kullanabilmek için sürücü belgesi

bulunup bulunmadığı konusunda İstanbul Emniyet Müdürlüğü Göçmen Kaçakçılığıyla

Mücadele ve Hudut Kapıları Şb. Müdürlüğünün yazı ekinde bulunan “Giriş Çıkış Belgesi”

sorgulama bilgilerine göre araştırma yapıldığı, adı geçenin Türkiye’ ye kaza tarihinden önce

22.12.2020 tarihinde giriş yaptığı ve buna göre yaklaşık 4 ay 11 gün sonra 03.04.2021

tarihinde kaza yaptığı ve buna göre de Türkiye’ ye girişinden itibaren henüz 6 ay süre

geçmediği; Ancak İstanbul İl Emniyet Müdürlüğünün 28.08.2023 tarih … sayılı yazısında

özetle: “Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce Afganistan vatandaşı olan ....

isimli şahsın pasaport numarası ile .... sisteminde yapılan incelemede şahsın pasaport

numarası ile kayıtlı dış ülkeden alınan sürücü belgesi kaydının bulunmadığının anlaşıldığı

…” belirtildiği; Buna göre adı geçen sürücünün kaza tarihinde araç kullanabilmek için sürücü

belgesi bulunup bulunmadığı konusunda tarafımızdan herhangi tespit yapılamadığı; takdirin mahkemede olduğu, ZMSS Genel şartlar B.4. ZARAR GÖRENLERİN HAKLARININ SAKLI TUTULMASI VE

SİGORTACININ SİGORTALIYA RÜCU HAKKI, Sigortalıya başlıca şu nedenlerle rücu

edilir: B.4./b bendine göre, "Tazminatı gerektiren olay, aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre

gereken ehliyetnameye sahip olmayan veya geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip ya

da ehliyetine geçici/sürekli el konulmuş kimseler tarafından sevk edilmesi veya trafik

kurallarının ağır kusur ile ihlali sonucunda meydana gelmiş ise’’

Burada kazaya karışan ... plakalı aracın sürücüsü ... (Pasaport

No: ....)’nin yabancı uyruklu olduğundan kaza tarihinde geçerli ehliyete sahip

olmadığının değerlendirmesi gerekli olduğundan, dolayısıyla burada .... plakalı

aracın sürücüsü ...’nin kaza tarihinde Türkiye’ye 6 aydan önce girip

girmediğinin ve ayrıca kendi ülkesinde geçerli bir ehliyete sahip olup olmadığının incelenmesi

gerektiğinden, İstanbul İl Emniyet Müdürlüğünün 28.08.2023 tarih ve … sayılı

yazısında, ‘’ .... isimli Adı geçenin Türkiye’ ye bu tarihten önce 22.12.2020

tarihinde ve buna göre kaza tarihinden yaklaşık 4 ay 11 gün önce giriş yaptığı anlaşıldığı,... isimli şahsın pasaport numarası ile .... sisteminde yapılan

incelemede şahsın pasaport numarası ile kayıtlı dış ülkeden alınan sürücü belgesi kaydının

bulunmadığının anlaşıldığı; ... (Afganistan vatandaşı – Pasaport

No:...)’ nın 03.04.2021 tarihi itibariyle araç kullanmaya yeter geçerli bir sürücü

belgesinin olup olmadığı hususunda kendilerince herhangi bir değerlendirme yapılamayacağı

belirtilmiş olduğundan, kazaya karışan ... plakalı aracın sürücüsü ... (Pasaport No: ...)’nin kaza tarihinde araç kullanabilmek için sürücü belgesi

bulunup bulunmadığı konusunda tarafımızdan herhangi tespit yapılamadığı; takdirin mahkemeye ait olacağı şeklinde bir görüşe varıldığı, Mahkeme’nin bu hususta nasıl bir karar oluşturmasına bağlı olarak kazaya karışan .... plakalı aracın sürücüsü ... (Pasaport No: ...)’nin yabancı

uyruklu olduğundan kaza tarihinde geçerli ehliyete sahip olup/ olmadığı belli olacağı, buradan

çıkacak kararla, ZMSS Genel şartlar Sigortalıya başlıca şu nedenlerle rücu edilir: B.4./b

maddesindeki sürücünün kaza anında ki geçerli ehliyete sahip olma şartının sağlanıp

sağlanmadığı da değerlendirilmiş olacağı, buna bağlı olarak da kazada hasar gören 06 L 0011

plakalı karşı araç için .... sigorta şirketi tarafından yapılan toplam 16.462,72 TL ödemenin

rücu edilip edilemeyeceğinin belli olacağı görüş ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

Bilirkişi heyeti 18/07/2024 tarihli ek raporunda özetle; Tarafların itiraz dilekçe ve eklerine göre dosya kusur yönünden tarafımızdan yeniden

incelendiği, Trafik kusur yönünden dosya ve ekleri yeniden incelenmiş olduğu, 26.02.2024 tarihli kök

raporlarında sunulan aynı görüş ve kanaate varıldığının bildirildiği,03.04.2021 Tarhinde meydana gelen kazada, ... plakalı .... Marka ve tipinde, 2014 Model araçta oluşan Maddi Hasar için Eksper ....

tarafından hazırlanan 30.04.2021 tarihli ekspertiz raporunda, aracın sağ yan ön kısımlarına

çarpılması suretiyle araçta ön tampon, sağ ön çamurluk ve ön sağ farının hasarlandığı tespit

edilmiştir. Onarımı için ön sağ farı değişimi yapıldığı, tampon ve çamurluk kaporta düzeltme,

elektrik ve boyama işçiliği yapılarak orijinal ön far değişimi için 10.412,68 TL ve diğer onarım ve

boyama işçiliği ise 1.750 TL olmak üzere toplam 12.162,68 TL (KDV dahil 14351,96)

değerlendirildiği, orijinal parçalar ile onarım yapıldığında, benzer değerlendirme Sigorta eksperi ....

tarafından 24.12.2021 tarihli hazırlanan raporda yapılmıştır (burada onarım işçiliği 1.600,00-TL

alınmıştır). Ayrıca ekspertiz ücreti, ekspertiz tarifnamesinde öngörülen 274,50TL olarak

değerlendirildiği, bilirkişi heyeti dava dosyasına sunulan bilgi, belge, hasar fotoğrafları ve sunulan hasar

ekspertiz raporları ile birlikte değerlendirildiğinde, araçta meydana gelen hasarın çarpışma ile

uyumlu hasar olduğu, orijinal parça değişimiyle toplam hasarın 12.162,68 TL (KDV dahil

14351,96) olduğu ve ekspertiz raporu hazırlanması için ekspertiz tarifnamesinde öngörülen

274,50-TL olduğu görüş ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

TÜM DOSYA MUHTEVİYÂTI KÜLLÎYEN TETKÎK EDİLDİĞİNDE

Dava; ... plakalı sigortalı aracın karıştığı kaza ile alakalı dava dışı zarar gören üçüncü kişiye yapılan ödemenin poliçe teminat dışında kalıp kalmadığı, ehliyetsiz bir şekilde sigortalı aracın kullanılıp kullanılmadığı, davacının ZMMS kapsamında kendi sigortalısına rücu istemli itirazın iptali davasıdır.

Mahkememizce Sigorta Tahkim Komisyonuna müzekkere yazılarak 2021. E.... - K.... sayılı dosyanın celp edildiği anlaşılmıştır.

Dava, ZMMS kapsamında, zarar görene yapılan ödemenin, kaza yapan sigortalı araç sürücüsünün geçerli sürücü belgesi olmadığından bahisle, Genel Şartlar gereğince sigortalısından rücuen tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemidir.

Uyuşmazlık dış ülkeden alınan sürücü belgesi ile araç kullanan sürücünün kaza tarihinde aracı kullanmasının yasal olup olmadığına ilişkindir.

Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 88. maddesinde; "Dış ülkelerden alınan sürücü belgeleri ile ülkemizde araç kullanılması ve bu belgelerin ülkemiz sürücü belgesiyle değiştirilmesi" düzenlenmiş madde yabancı kişilere ilişkin olarak, " İlgili Kanun'lar ile ikili ve çok taraflı anlaşma hükümleri saklı kalmak üzere, dış ülkelerden alınan sürücü belgeleri ile ülkemizde araç kullanılmasına ilişkin usul ve esaslar aşağıda belirtilmiştir:

b) Yabancıların dış ülkelerden aldıkları sürücü belgeleri ile ülkemizde araç kullanmaları;

1) Dış ülkelerden alınan sürücü belgeleri ile ülkemize giriş yapıldığı tarihten itibaren en fazla altı ay süreyle araç kullanılabilir.

2) Altı ayın sonunda ülkemizde araç kullanılabilmesi için dış ülkelerden alınan sürücü belgelerinin ülkemiz sürücü belgesi ile değiştirilmesi zorunludur.

İlgili Kanun'lar ile ikili ve çok taraflı anlaşma hükümleri saklı kalmak üzere dış ülkelerden alınan sürücü belgelerinin, ülkemiz sürücü belgeleri ile değiştirilmesine ilişkin usul ve esaslar aşağıda belirtilmiştir:

a) Müracaat herhangi bir Nüfus Müdürlüğüne yapılabilir.

b) Müracaat sırasında ibraz edilmesi zorunlu olan bilgi ve belgeler Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünce belirlenir." denilmiştir.

Yine, "Yabancı Kişilerin Türkiye’de Tescilli Araçları Kullanma Yetkisi" ile ilgili olarak Yönetmeliğin 92. maddesinde; "Türkiyede görevli olarak bulunan diplomatik muafiyete haiz kişiler, yabancı teknik ve idari personel ile ikamet tezkeresi ile ikamet eden yabancı uyruklular ve haymatlozların yabancı ülkelerden aldıkları sürücü belgeleri bu Yönetmeliğin 88inci maddesindeki esaslara göre karşılığı olan sürücü belgesi ile değiştirilmekle birlikte, bu kişiler Türkiye'de tescil edilmiş taşıtları bir kazanç karşılığı veya ticari amaçla süremezler." denilerek, ticari kazanç ve ticari amaç haricinde Türkiye'de tescilli araçların kullanılabileceği düzenlenmiştir.

Öte yadan Yönetmeliğin 3. maddesinin 25. bendinde; "Uluslararası sürücüsü belgesi; İki veya çok taraflı anlaşmalar uyarınca sınıflarına göre araç kullananlara belli süre ile verilen belgedir." denilerek tanımlandıktan sonra, Yönetmeliğin 80. maddesinde; "Uluslararası sürücü belgesi, sınıflarına uyan araçların sürülebilmesi için, ikili veya çok taraflı anlaşmalar uyarınca, (Değişik ibare:RG-19/2/2014-28918) üç yıl süre ile verilen ve verildiği ülke dışındaki ülkeler için geçerli olan sürücü belgesidir.

Uluslararası sürücü belgeleri, uluslararası sözleşmeler dikkate alınarak İçişleri Bakanlığınca yetkilendirilen gerçek veya tüzel kişilerce(14) verilir.

Uluslararası sürücü belgelerinin verilmesi ile yetkilendirilenlerin yetki ve sorumluluklarına ilişkin usul ve esaslar Emniyet Genel Müdürlüğünce belirlenerek ilgili tarafla protokol yapılır." denilmiştir.

ZMMS Genel Şartlarında ise; "(1) Tazminatı gerektiren olay, aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken ehliyetnameye sahip olmayan veya geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip ya da ehliyetine geçici/sürekli el konulmuş kimseler tarafından sevk edilmesi veya trafik kurallarının ağır kusur ile ihlali sonucunda meydana gelmiş ise" sigorta şirketinin sigortalısına rücu hakkı düzenlendiğinden, sigorta şirketi, yabancı kişiler yönünden yabancı sürücü belgesi olması durumunda, Karayolları Trafik Kanunu'na göre, mevcut sürücü belgesi ile araç kullanma hakkını yitirdiği durumda (geçici olarak el konulması,

yabancı sürücü belgesinin kullanılma süresinin dolması gibi) sigortalısına rücu edebilecektir. Öte yadan kişinin sürücü belgesi olmakla birlikte yanında bulundurmaması durumunda ise sürücü belgesiz araç kullanılması durumu söz konusu olmayacağından bu durumda sigorta şirketinin rücu hakkı söz konusu olmayacaktır.

Somut olayda, kaza yapan sigortalı araç sürücüsünün Türkiye'ye 22/12/2020 tarihinde giriş yaptığı, kazanın 03/04/2021 tarihinde meydana geldiği, kaza tespit tutanağında sürücünün Afganistan'dan alınan ... belge numaralı, "B" ve "A" sınıfı araç sürmeye yeterli ehliyeti olduğunun kabul edilerek, hakkında sürücü belgesi olmadığından bahisle işlem yapılmadığı, davalı vekilinin 18/03/2024 tarihli rapora beyan dilekçesi ekinde sunmuş olduğu Afganistan'dan alınan ehliyet örneğinin incelenmesinde geçerlilik süresinin 10/06/2021 olduğu,

sigortalı araç sürücüsünün yurda son giriş tarihine (22/12/2020) göre kazanın 6 ay dolmadan (03/04/2021) tarihinde meydana geldiği, kaza tarihinde uluslararası sürücü belgesi olduğu, davacının rücu şartlarının oluşmadığı, davalı tarafından tazminat talep edilmiş ise de davacının kötü niyetinin ispatlanamadığı sonuç ve kanaatine varılarak; davacının davasının reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imza Hakim ... · ¸e-imza