Bakırköy 8. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/376 K.2025/817

İlgili tarafından mahkememizde açılan Kıymetli Evrak İptali çekişmesiz yargı işinin yapılan açık yargılaması sonunda;

TALEP

İlgili vekili talep dilekçesinde. Müvekkilinin ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından keşide edilen ... Bankası, ... Şubesi ... çek numaralı, 30.08.2025 tarihli, 300.000.-TL bedelli keşide edilen çek ve .... tarafından keşide edilen ... Bankası, ... Şubesi, ... çek numaralı, 15.07.2025 tarihli, 300.000.-TL bedelli çekin lehtarı ve zilyedidir.

Müvekkilin zilyedi olduğu iş bu çekleri kaybettiğini, Çeki eline geçiren kişinin, çek karşılığını bankadan tahsil etmesi veya çeki işletme tehlikesi söz konusu olduğunu, Çekin üçüncü şahısların eline geçmesinin müvekkili açısından telafisi imkânsız zararlar doğurabileceğinden, çek bedelinin bankadan alınmaması için öncelikle ödeme yasağı konulmasını, bu hususta bankaya müzekkere yazılmasını devamında da adı geçen çeklerin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Talep; TTK'nın 818/1-s maddesi atfıyla aynı yasanın 757 ve takip eden maddelerine göre açılan zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkin çekişmesiz yargı işidir. Dava tarihinde yürürlükte olan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 757/1. maddesine göre;"İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir." şeklindedir. Söz konusu maddede düzenlenen yetki kuralı kesin yetki kuralı olup mahkemece resen dikkate alınması gerekir. İlgili çeklerin keşide yerinin Bakırköy/İstanbul adresinde bulunduğu anlaşılmakla davanın yetkili ve görevli mahkemede açıldığı anlaşılmıştır.

İptal davasında mahkeme, dilekçe sahibinin senet elinde iken zayi olduğuna ilişkin iddialarını, yaptığı araştırmalar neticesinde inandırıcı bulursa, senedi eline geçireni muayyen bir süre içerisinde mahkemeye getirmeye davet ve aksi takdirde senedin iptaline karar verileceğini ihtar eder. Bu ilânda senede ilişkin bilgilere de yer verilir. İlân, emre yazılı senetler bakımından TTK m. 760 vd.; hamile yazılı senetler bakımından ise TTK m. 663 vd. maddelerinde düzenlenmiştir.

Hamile yazılı senetler yönünden senedi getirme süresinin en az 6 ay olarak belirlenmesi gerekir; bu süre ilk ilân gününden itibaren işlemeye başlar (TTK m. 663). Emre yazılı senetler yönünden ise senedi getirme süresi en az 3 ay, en çok bir yıldır (TTK m. 761/1).

İlân, TTK'nun 818/1-son maddesi yollaması ile TTK’nın 762/1. maddesi hükmü uyarınca, TTK’nın 35. maddesinde bahsi geçen Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde üç kere yapılması gerekmekte olup Ticaret Sicil Gazetesinde üç kez ilan yapıldığı anlaşılmıştır.

Çek bedellerinin % 15'i tutarı teminat karşılığında çekler üzerine ödeme yasağı konulmuştur.

Davaya konu çeklerin ibraz edilip edilmediği, ibraz edildi ise kim tarafından ibraz edildiği her bir çek bakımından ayrı ayrı sorulmuş olup müzekkere cevapları dosyamız içerisine alınmıştır.

Poliçenin iptalinin TTK’nın 757- 765 maddeleri arasında özel olarak düzenlenmiş olması ve bu hükümlerde poliçenin emre veya nama yazılı olmasına göre bir ayrım yapılmamış olması ile TTK’nın 778/1-(ı) ve 818/1-(s) maddelerinde bono ve çekin iptallerinin poliçe hükümlerine tâbi kılınmış olması sebebiyle, nama yazılı poliçe, bono ve çekin iptalinde hamile yazılı senetlerin iptaline ilişkin TTK’nın 661 vd. hükümleri değil, poliçenin iptalini düzenleyen TTK’nın 757 vd. hükümleri uygulama alanı bulacaktır

Poliçeye ilişkin düzenlemeye göre poliçenin kimin elinde olduğu biliniyorsa istirdat davası, poliçenin kimin elinde olduğu bilinmiyorsa iptal davası açılır (TTK m. 758 – 759). İptal davası sırasında poliçenin kimin elinde olduğu tespit edilir veya poliçe elinde bulunduran kişi, mahkemeye sunarsa bu durumda iptal davasına bakan mahkeme davaya bakmaya devam edemez. Mahkemenin davacıya poliçeyi elinde bulunduran kişiye karşı iade davası açmak için süre vermesi gerekir (TTK m. 758).

Poliçeyi eline geçiren kişinin bilinmesi madde 758 de düzenlenmiş olup madde hükmü; "(1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde, mahkeme, dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir. (2) Dilekçe sahibi verilen süre içinde davayı açmazsa, mahkeme, muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır. " şeklindedir.

"...TTK 764/1 maddesi ''Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir'' hükmü düzenlenmiştir. Çek iptali davaları, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardan olup, yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına, açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm verilmelidir..." Yargıtay .. H.D nin 17/06/2019 Tarih ve ... Esas, ... Karar.

Dosya tüm deliller ile birlikte somut olay bakımından değerlendirildiğinde; mahkememizce TTK'nın 762. maddesi gereğince Ticaret Sicil Gazetesi'nde ilan yaptırılmış olup, talep konusu çeklerin bankaya ibraz edildiğine dair dosya kapsamına müzekkere cevaplarının geldiği görülmüştür.

Mahkememizin 18/09/2025 tarihli ve 29/09/2025 tarihli ara kararları ile talep eden tarafa talep konusu çekler yönünden çek istirdatı davası açması ve açtığı davanın esasını mahkememize bildirmesi için 2 haftalık kesin süre verilmesine karar verilmiştir. Talep eden tarafça "... Bankası, ... Şubesine ait, keşidecisi ....Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olan ... çek numaralı, 30.08.2025 tarihli, 300.000.-TL bedelli çek" yönünden Bakırköy .... ATM'nin ...

Esas sayılı dosyası ile; "... Bankası, ... Şubesine ait, keşidecisi ... olan, ... çek numaralı, 15.07.2025 tarihli, 300.000.-TL bedelli çek" yönünden Bakırköy ... ATM'nin ... Esas sayılı dosyası ile çek istirdatı davaları açılmıştır.

Neticeten, 6102 sayılı TTK’nın 818/1. maddesi yollamasıyla uyuşmazlığa uygulanması gereken aynı Kanun’un 758. maddesi ile Yargıtay ... H.D nin 17/06/2019 Tarih ve ... Esas, ... Karar Sayılı ilamı da dikkate alınarak davacı vekilinin beyanı ve dosyaya sunduğu teslim tutanağı da da dikkate alınarak, çekin bulunduğu, istirdat davaları açılmış olduğundan, işbu açılan talebin konusuz kaldığı anlaşılmış ve aşağıdaki şekilde karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmiş ve hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imzalı Hakim ... · ¸e-imzalı