İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2022/273 K.2024/285

Mahkememizde görülmekte bulunan Tasarım (Manevi Tazminat İstemli) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili firmanın 2021 sezonunda 2 varyant, 2022 sezonunda 7 varyant olmak üzere dava konusu tüm "..." tasarımlarını ... tescil numarası ile Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde koruma altına aldığını, SMK 64/3. Maddesi gereği tasarım tescil başvuru tarihinin kesinleşmesi ile başladığını başvuru tarihi ise, SMK 64/1.

Maddesi gereği başvurunun Kurum tarafından alındığı tarih itibarıyla kesinleştiğini dolayısıyla müvekkili firmanın dava konusu tasarımın tescil kaynaklı koruma süresi 30.05.2022 tarihinden itibaren başlamış ve devam etmekte olduğunu davalı firmanın , müvekkili şirkete ait tescilli tasarımların aynısını/ ayniyet derecesinde benzerini iltibas yaratacak şekilde hukuka aykırı olarak ve müvekkili firma tasarımına oluşan yoğun ilgiden dolayı haksız kazanç elde etme saikiyle ticari anlamda kullanmış, satışını yaptığını beyanla davalı tarafından müvekkillerine ait tasarım hukuka aykırı olarak izinsiz şekilde kullanıldığının tespiti,

tasarım ihlalinin önlenmesi, kararın basın yolu ile ilanı, maddi tazminat taleplerimizin HMK 107 maddesi mucibince belirsiz alacak davası olarak kabulüyle fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000 TL maddi, 200.000 TL manevi tazminatın davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, tüm alacak taleplerine ilişkin dava tarihinden itibaren ticari avans faizi işletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili aşamalardaki beyanlarında davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlgili yerlere müzekkereler yazılmış, cevabi yazılar dosya arasına alınmıştır.

Bilirkişiler ..., ... ve ... 10/12/2023 tarihli kök 04/07/2024 tarihli bilirkişi ek raporlarında özetle; davacı taraf ... Ltd.Şti.'ne ait ... nolu Tasarım ile Davalı taraf ... Ltd. Şti.'ne ait “...” markalı tasarımının giysiyi oluşturan parçalar, kalıp, kullanılan malzeme ve dikim tekniği ile oluşturulan dış görünümleri açısından bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, farklılıkların küçük detaylarda bulunduğu ve bu nedenle benzer olarak algılandıklarından tecavüzün oluştuğu, SMK 151/2-b bendine göre Daval... ürün kodu altında ... adı altındaki ürünlerden Mal satış karının 1.872.240,19 TL olduğu, sonuç ve kanaatlerine varılmıştır.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dava konusu uyuşmalığın; Davanın, davacıya ait tasarımın hukuka aykırı izinsiz kullanım iddiasına dayalı olarak söz konusu tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, durdurulması, önlenmesi ve tasarım ürünler ile üretmeye yarar makine ve her türlü materyalin toplatılması ve maddi, manevi tazminat ve ilan istemine ilişkin olduğu anlaşıldı.

SMK 59/1. Maddesi, "Tasarımdan doğan haklar münhasıran tasarım sahibine aittir. Üçüncü kişiler, tasarım sahibinin izni olmadan koruma kapsamındaki tasarım veya tasarımın uygulandığı ürünü üretemez, piyasaya sunamaz, satamaz, ithal edemez, ticari amaçlı kullanamaz veya bu amaçlarla elde bulunduramaz ya da bu tasarım veya tasarımın uygulandığı ürünle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunamaz." emredici hükmüne havidir.

SMK 81. maddesi “(1)Aşağıda belirtilen fiiller tasarım hakkına tecavüz sayılır: a) Tasarım sahibinin izni olmaksızın bu Kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için öneride bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak (...)” hükmünü ihtiva etmektedir.

Yine aynı Kanun'un 149/1. Maddesi "Sınai mülkiyet hakkı tecavüze uğrayan hak sahibi, mahkemeden aşağıdaki taleplerde bulunabilir: a) Fiilin tecavüz olup olmadığının tespiti" ve 150/3.

Maddesi ise "Hak sahibi, sınai mülkiyet hakkının ihlali iddiasına dayalı tazminat davası açmadan önce, delillerin tespiti ya da açılmış tazminat davasında uğramış olduğu zarar miktarının belirlenebilmesi için, sınai mülkiyet hakkının kullanılması ile ilgili belgelerin, tazminat yükümlüsü tarafından mahkemeye sunulması konusunda karar verilmesini mahkemeden talep edebilir.

" hükmü ihtiva etmektedir.

TTK'nun Kanun’un 56. Maddesinde ise; “Haksız rekabet sebebiyle müşterileri, kredisi, meslekî itibarı, ticari faaliyetleri veya diğer ekonomik menfaatleri zarar gören veya böyle bir tehlikeyle karşılaşabilecek olan kimse;

a) Fiilin haksız olup olmadığının tespitini,

b) Haksız rekabetin men’ini,

c) Haksız rekabetin sonucu olan maddi durumun ortadan kaldırılmasını, haksız rekabetyanlış veya yanıltıcı beyanlarla yapılmışsa bu beyanların düzeltilmesini ve tecavüzün önlenmesi için kaçınılmaz ise, haksız rekabetin işlenmesinde etkili olan araçların ve malların imhasını,

d) Kusur varsa zarar ve zıyanın tazminini,

e) Türk Borçlar Kanununun 58 inci maddesinde öngörülen şartların varlığında manevi tazminat verilmesini, isteyebilir(...)" hükmünü havidir.

Davacı şirkete ait ... nolu tasarımın 03.04.2022 tarihinden itibaren tescil kesinlik kazanmış olup, bu tarihten itibaren 5 yıl süre ile korunmak üzere, Tasarım Tescil Belgesi bulunduğu, Bilişim yönünden yapılan incelemede Davacı tarafın bahse konu tescilli tasarımının aynısının tescil tarihinden önce 10 Mart 2021 de davacıya ait instagram adresi üzerinden kamuya sunmuş olduğu ve bu nedenle bu tarihten itibaren tescilsiz korumadan faydalanabileceği tespit edilmiştir.

Davalı tarafa ait olan sosyal medya hesabında bilişim uzmanı tarafından yapılan incelemede dava konusu tasarımın 26.06.2022 tarihi itibariyle paylaşıldığı tespit edilmiştir.

Dosya kapsamına alınan bilirkişi kök ve ek rapor ile Davacı tarafa ait Tasarım ile Davalı tarafa ait tecavüze konu olan tasarımının giysiyi oluşturan parçalar, kalıp, kullanılan malzeme ve dikim tekniği ile oluşturulan dış görünümleri açısından bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, farklılıkların küçük detaylarda bulunduğu ve bu nedenle benzer olarak algılandıklarından tecavüzün oluştuğu usul ve yasaya uygun olarak tespit edilmiştir.

Ve yine ... 1. Fikri Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin .... Değişik İş sayılı dosyasında alınan 17.08.2022 tarihli bilirkişi raporunda aynen şu tespitler yer almaktadır:

"Dava konusu birbiri ile benzerlik ve ayırt edicilik yönünden karşılaştırılan tasarımlar 'tesettür mayo' tasarımlarıdır. tasarımlar karşılaştırıldığında; her ikisi de benzer biçimlerde kesilmiş öğelerden oluşmakta ve bu öğelerin birbirleri ile ilişkileri aynıdır.

Her ikisinin üst öğesinin yaka kesimleri ve orta bölümünde yer alan fermuarın uzunluğu, altındaki öğe ile ilişkisi aynıdır.Her iki tasarımın alt öğesi bileğe kadardır. tasarımlarda yer alan desenler ve kafada kullanılan aksesuarlar farklı olmakla beraber tasarımlara ayırt edicilik katmamaktadır. yapılan değerlendirme sonucunda tespit isteyen tarafa ait tasarım ile aleyhine tespit istenen tarafa ait tasarım arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebeple benzer olarak algılandıkları sonucuna varılmıştır."

Hülasa gerek dosya kapsamına alınan bilirkişi kök ve ek rapor gerekse de değişik iş sayılı dosya üzerinden yapılan incelemeler neticesinde tasarımlar karşılaştırıldığında; her ikisi de benzer biçimlerde kesilmiş öğelerden oluşmakta ve bu öğelerin birbirleri ile ilişkileri aynı olduğu her ikisinin üst öğesinin yaka kesimleri ve orta bölümünde yer alan fermuarın uzunluğu,

altındaki öğe ile ilişkisi aynı olduğu her iki tasarımın alt öğesi bileğe kadar olduğu tasarımlarda yer alan desenler ve kafada kullanılan aksesuarlar farklı olmakla beraber tasarımlara ayırt edicilik katmamakta olduğu yapılan değerlendirme sonucunda davacıya ait tasarım ile davalı tarafa ait tasarım arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebeple benzer olarak algılandıkları tartışmasız olup, bahsi geçen eylemin tasarım hakkına tecavüz teşkil ettiği gibi tecavüz teşkil eden tasarımların ticari faaliyete konu edilmesi,

satılması gibi eylemlerin TTK 55. Madde kapsamında haksız rekabet kapsamında olduğu değerlendirilmiştir.

Davalı vekili dosya kapsamına alınan bilirkişi raporlarına yönelik itirazlarını sunmuş ise de.

Davalı vekilinin itiraz dilekçesinin büyük bir kısmı, taraf firmaların kalitesi, ticari hacmi ve bilinilirliği yönünde olduğu, davalının bu husustaki beyanlarının davanın konusu ile ilgisinin bulunmadığı dolayısı ile yerinde olmadığı, Davalı taraf, bilirkişiler tarafından ürünler üzerinde fiziki inceleme yapılmadığını iddia etmekte ise de; gerek değişik iş dosyasında alınan rapor gerek iş bu dava dosyası ile ayrıntılı olarak mevzuata ve bu yöndeki yüksek mahkeme kararlarına uygun incelemeler yapılmış olup, dosya kapsamına alınan ek raporun 23-24-25.

Sayfalarında ürünlerin fiziki incelemesi yapılmış, cansız mankenlere giydirilerek ürünlerin mukayeseli değerlendirmeleri görsel olarak da rapora derç edilmiş olup, davalı yanın bu yöndeki itirazlarının da yerinde olmadığı, davalı tasarımı ile davacı tasarımları arasında küçük ayrıntılarda farklılık bulunduğu,

dosya kapsamına alınan iki rapor ve değişik iş dosyası ile alınan bir rapor olmak üzere 3 raporda da tasarımların ortak ve benzer yönlerinin ayrıntısı ile anlatıldığı ve sonuç olarak Davacı tarafa ait tasarım ile Davalı tarafça kullanılan tecavüze konu olan tasarımının giysiyi oluşturan parçalar, kalıp, kullanılan malzeme ve dikim tekniği ile oluşturulan dış görünümleri açısından bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı,

farklılıkların küçük detaylarda bulunduğu ve bu nedenle benzer olarak algılandıklarından tecavüzün oluştuğu ayrıca davalının itirazı üzerine yenilik ve ayırt edicilik incelemesi de bilirkişi heyeti tarafından yapılmış ve davacı firma tasarımlarının yeni ve ayırt edici olduğu da tespit edilmiştir. Davalı yanın alınan raporlara yönelik itirazları yerinde bulunmamıştır.

Yukarıda anılı sebepler gereğince davalı tarafından davacının tasarım hakkına yapılan tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti ile, mezkur tasarım ihlallerinin önlenmesine, davalı tarafından davacıya ait tasarıma tecavüz sebebi ile tecavüze konu tasarım ürünlerin ve bu ürünlere ilişkin her türlü tanıtım materyallerinin masrafı davalı yana ait olmak kaydıyla toplatılarak imhasına, (ürünlerin üretilmesine yarayan makinelerin, salt bu ürünlerin üretilmesine ilişkin olduğunu gösterir delil olmaması sebebi ile bu kapsamda tutulmamasına,) kararın kesinleşmesinden sonra, masrafı davalıdan alınmak suretiyle gerekçe özeti ile HÜKÜM fıkrasının Türkiye genelinde yayınlanan üç büyük gazeteden birinde ilanına dair aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir.

Davacının maddi ve manevi tazminat istemine ilişkin talebi mevcut olup, husule gelen tasarım hakkı tecavüzü sebebi ile davalının SMK 149/1-ç ve SMK 150 ve 151. Maddeler gereğince davacının maddi ve manevi zararını tazmin ile mükellef olduğu;

Dosya kapsamına alınan bilirkişi kök ve ek raporu ile; mali hesaplamalar yönünden,

" Davalı ... ürün kodu altında ... adı altındaki satışını yaptığı ürünlerin Dava konusu tasarıma ait ürün olup /olmadığının bilinemediği, ... ürün kodunun Dava konusu tasarımda olduğuna dair dosya kapsamında bilgiye rastlanmadığı, SMK 151/2-b bendine göre Davalı ... ürün kodu altında ... takımı adı altındaki ürünlerden 1.872.240,19 TL kar elde ettiği," tespit edilmiştir.

Ek rapor ile incelenen davalıya ait Dava konusu ürüne ilişkin 09.09.2022 tarihli faturadan da görüleceği üzere, tasarım tecavüzü olduğu tespit edilen ürün, faturada, "..." ürün kodu altında .... takımı adı altındaki satış yapılmıştır.

Bilirkişi kök raporunda tespit edilen "..." ile tespit edilen faturadaki "..." olmasının dava konusu mayonun hangi beden olduğu noktasında değiştiğini gistermektedir. Zira ek rapor ile incelenen faturada ise alınan ürünün S beden olması sebebi ile ... ürün kodunun sonuna "..." ibaresi eklenmiştir.

Netice olarak davalının, dava konusu tasarım ihlal edilen ürünleri, ... ürün kodu ile paraşüt kumaş 3 lü tesettür mayo takımı adı altındaki satış yapmakta olduğu, dosya kapsamına alınan bilirkişi raporları ile ispatlanmış olup, özellikle bilirkişi ek raporunun 26. Ve 27. Sayfalarındaki görsel anlatımlardan anlaşılacağı üzere fatura ve ürün ambalajı üzerindeki uyumun bu durumu özellikle tevsik ettiği anlaşılmakla davalı yanın kodun genel ürün kodu olduğu yönündeki itirazlarının yerinde olmadığı bu hususu ispatlamaya elverişli bir delil de sunmadığı anlaşıldığından itirazı yerinde bulunmamış,

anılı sebeplerle davacı yanın maddi tazminata ilişkin SMK151/2-b maddesi kapsamında talep edeceği tazminatın 1.872.240,19 TL olduğu, ihlal teşkil eden eylemler, tarafların sosyal ve ekonomik durumu, zararın mahiyeti ve somut olay nazara alındığında 50.000,00 TL manevi tazminat uygun bulunmuş.

50.000 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,1.872.240,19 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine dair aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir.

Katip · ¸e-imzalıdır Hakim · ¸e-imzalıdır