İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/317 K.2025/359

Yukarıda tarafları ve konusu yazılı davanın mahkememizce yapılan açık yargılaması sonrasında;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Talep eden vekili dilekçesinde özetle; ... ... Hiz. ve Tic. A.Ş.'nin iştigal konusu faaliyetleri kapsamında yapmış olduğu ticari nitelikteki iş ve işlemlerin karşılığında; keşidecisi ..., lehtarı ... ... Hiz. ve Tic. A.Ş., ... seri nolu, 30/11/2025 ödeme tarihli, 332.000,00 TL bedelli çek keşide edildiğini ve ... ... Hiz. ve Tic. A.Ş., yetkili hamili haline geldiğini, müvekkili şirket tarafından söz konusu çekin kaybolduğunu ya da çalınmış olabileceğini ileri sürerek dilekçesinde bildirmiş olduğu diğer nedenlerle; müvekkilinin yetkili hamili olduğu çekin ibrazı halinde ödenmesini önlemek için ivedilikle ödeme yasağı konulmasına ve dava sonunda söz konusu çekin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Talep, 1 adet çekin zayi olması nedeniyle iptaline karar verilmesi istemine ilişkin olup çekişmesiz yargı işidir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 651–653. maddelerinde kıymetli evrakın genel olarak zayi nedeniyle iptali, TTK nun 657. maddesinde nama yazılı senetlerin zayi nedeniyle iptali, TTK nun 661–669. maddelerinde hamile yazılı senetlerin zayi nedeniyle iptali düzenlenmiştir. TTK'nın 757–765. maddelerinde kambiyo senetlerinden poliçenin zayi nedeniyle iptali düzenlenmiştir.

TTK nun 778/1-ı maddesinin yaptığı atıf gereğince kambiyo senetlerinden bononun zayi nedeniyle iptali poliçenin zayi nedeniyle iptali hükümlerine göre olacağı hususu ile TTK nun 818/1-s maddesinin yaptığı atıf gereğince (TTK nun 757 ila 763. Maddelerle 764. Maddenin birinci fıkrası) kambiyo senetlerinden çekin zayi nedeniyle iptali poliçenin zayi nedeniyle iptali hükümlerine göre olacağı hususları düzenlenmiştir.

TTK.’nda düzenlenen kambiyo senedinin (somut olayda çekin) zayi nedeni ile iptaline ilişkin talep; iradesi dışında kambiyo senedi elinden çıkan kişiye, hakkını senetsiz olarak ileri sürülmesini veya borçludan yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilme imkanı veren bir davadır. Bir başka ifade ile kıymetli evrakta (somut olayda çekte) hakkın çeke bağlı olması nedeniyle, çekin zayi edildiği durumlarda çeke bağlı hakkın çeksiz de ileri sürülebilmesi için TTK.’nun 651. ve 652. maddelerinde çekin hamiline iptal davası açma hakkı getirilmiştir.

6102 sayılı TTK.'nun 651/1. maddesine göre; kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. Aynı maddenin 2. fıkrasında ise; kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişinin, senedin iptaline karar verilmesini isteyebileceği yönünde düzenleme mevcuttur. Yine TTK.’nun 652/1. maddesine göre; iptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir.

Yukarıda belirtilen yasal düzenlemelerden de açıkça anlaşıldığı üzere; eldeki davayı açma hakkı ya adına çek düzenlenen hak sahibi konumundaki lehtara veya onun (lehtarın) çeki ciro etmesi halinde çekin meşru hamili konumundaki kişiye aittir. Kıymetli evrakın zayi olması nedeniyle iptalini yalnızca son ve meşru hamil talep edebilir.

Talep eden vekili iptali iptali istenen çekin muhatabı ve yetkili hamili olduğunu, ...'ün ise keşideci olduğunu ileri sürmüştür. Kambiyo senedi olan çekte keşideci, en genel tanımıyla çeki düzenleyen kişidir. Çekte lehtar ise çekin üzerinde belirtilen ve çekten ödeme almayı talep eden kişi veya kurumdur. Çekte lehtar, çeke yazılan tutarı, vadeyi ve diğer şartları kabul etmiş olan ve çekin ödeme alacak tarafıdır. Çekte muhatap ise bankadır.

Dava dilekçesi ekinde sunulan ve iptali istenen çek fotokopisinden talep edenin zayi olduğu iddia edilen çekte keşideci konumunda olduğu, yukarıda açıklanan nedenlerle aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı anlaşılmakla çekin iptali ve ödemeye yasağı konulması yönündeki ihtiyati tedbir isteminin ayrı ayrı reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · e-imzalı Hakim ... · e-imzalı