İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/208 K.2025/513

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili firmanın taşımacılık ve lojistik hizmeti vermekte olan köklü bir firma olduğunu, müvekkili şirket ile davalı arasında ticari ilişki mevcut olduğunu ve bu kapsamda davalı şirketin ürünlerini dünyanın birçok ülkesine hava yolu ile taşıdığını, davalının cari hesap ilişkisi çerçevesinde müvekkili şirketçe kesilen faturalar doğrultusunda ödeme yaptığını, taraflar arasında cari hesap sözleşmesi imzalandığını, müvekkili şirket tarafından davalıya verilen hizmet nedeniyle birçok sayıda fatura keşide edildiğini, faturaların vadesinde ödenmediğini, bunun üzerine ....

Noterliğinin 25/08/2022 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin keşide edilerek fatura bedellerinin ödenmesinin talep edildiğini, ihtara rağmen davalı tarafça ödeme gerçekleştirilmediğini, bunun üzerine 221.855,60-USD ve 708,00-TL üzerinden ... İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasından ilamsız takibe geçildiğini, davalı şirketçe takibe 08/09/2021 tarihinde itiraz edildiğini ve icra takibinin durduğunu, arabuluculuk yoluna başvurulduğunu ancak anlaşma sağlanamadığını, keşide edilen faturalara davalı tarafça itiraz edildiğini, bu nedenlerle davanın kabulü ile icra dosyasına yapılan itirazın 122.932,85-USD üzerinden kısmen iptalini, takibin devamını, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davalıya bırakılmasına karar verilmesini arz ve talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin yurt dışına ihracat yapan bir firma olarak faaliyet gösterdiğini, yetkisizlik talebinde bulunduklarını, yetkili mahkemelerin ...

Mahkemeleri olduğunu, dava dilekçesinde belirtildiğinin aksine müvekkiline ait ürünlerin taşımadan kaynaklı fazlaca zarar gördüğünü, ürünleri teslim alan müşterilerin ürünün büyük miktarlarının bozulmuş olduğunu beyan ettiklerini, müvekkili tarafından hasar raporu tutulmak istenilmiş ise de davacının buna engel olduğunu ve kayıt tutturmadığını, ürünlerin zarar görmesi nedeniyle müşterilerin müvekkiline ödemelerden büyük miktarlarda kesinti yaptığını, müvekkilinin oldukça zarara girdiğini, davacı tarafın ...

İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra dosyası ile 221.855,60-USD ve 708-TL üzerinden başlatmış olduğu icra takibinin aksine, iş bu davayı 122.923,85-USD üzerinden talep etmesinin kendisiyle çelişmesine sebep olduğunu, bu nedenlerle davanın reddini, davacı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini arz ve talep etmiştir.

Merci Tayini: Mahkememizin ... kararı ile yetkisizlik kararı verildiği, dosyanın ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... sayılı kararı ile karşı görevsizlik kararı verildiği, merci tayini yapılmak üzere dosyanın Yargıtay'a gönderildiği, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2023/11089 Esas ve 2024/1411 Karar sayılı, 12/02/2024 tarihli kararı ile yargı yerinin Mahkememiz olduğu belirlenmiş olup Mahkememizin iş bu ... Esasına kaydı yapılmıştır.

İcra takip dosyasının incelenmesinde, davacının ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı takip dosyasında faturadan kaynaklanan 221.855,60-USD+708,00-TL için takip yapıldığı, ödeme emrinin 13/09/2022 tarihinde e-tebliğ edildiği, borçlunun da süresi içerisinde 08/09/2022 tarihinde borca itiraz ettiği, borca itirazla birlikte takibin durduğu, durdurma kararının alacaklı vekiline tebliğ edilmediği, dava İİK'nın 67. maddesi düzenlenen bir yıllık hakdüşürücü süre içinde açıldığı görülmüştür.

Mali bilirkişinin 25/02/2025 tarihli 9 sayfadan ibaret raporunda özetle.

Davacının ticari açılış ve kapanış tasdiklerinin eksiksiz. olduğu, e-defter beratlarının süresinde oluşturulmuş olduğu, davalının ticari defterlerini ibraz etmediği, davacının ticari defterlerine göre 08.09.2022 takip tarihi itibariyle 708TL ve 221.855,60USD (takipteki asıl alacak miktarı kadar) davalıdan kayden alacaklı göründüğü, davacının takibe dayanak faturalarını davalının BA formunda beyan edilmiş olmakla ayrıca bir teslim/tebliğ şerhi aramaya mahal olmaksızın faturanın davalı aleyhine borç doğurduğu,

davacının ticari defter kayıtları ile takibe dayanak faturaların davalının BA formunda beyan edilmiş olmasına karşın yasal süresi içinde faturaya itiraz edilmediği ve faturanın davalı aleyhine borç doğuruyor olması nazara alınarak 08.09.2022 takip tarihi itibariyle 708,00TL ve 221.855,60USD (takipteki asıl alacak miktarı kadar) davalıdan kayden alacaklı göründüğü, ancak taraflar arasındaki sözleşmenin Il/1 maddesi kapsamında 08.09.2022 takip tarihi itibariyle 60 günlük vadesi gelen faturalardan kaynaklı muaccel alacağının 122.932,85USD olduğu kanaatine ulaşıldığı,

davacının alacak iddiasının benimsenmesi durumunda, Merkez bankası verilerinden, 08.09.2022 dava tarihi itibari ile Kamu Bankalarınca Euro Üzerinden Açılan 1 Yıla Kadar Vadeli Döviz Tevdiat Hesaplarına Uygulanacağı Bildirilen Azami Faiz Oranı yıllık %4,50 olduğu anlaşılmış olup davacının belirlenen asıl alacağına 08.09.2022 takip tarihinden itibaren %4,50 ve değişen oranlarda Azami Faiz yürütülebileceği belirtilmiştir.

I. GİRİŞ BÖLÜMÜ

Mahkememizde görülmekte olan işbu dava, davacının taşımacılık hizmetlerinden kaynaklanan fatura alacaklarının tahsili amacıyla ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından başlattığı icra takibine davalı tarafından yapılan itirazın iptali talebidir. Davacı, 122.932,85 USD tutarındaki alacağının muaccel olduğunu, davalının haksız itirazda bulunduğunu ileri sürerek kısmi itirazın iptalini ve %20 oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir. Davalı ise borcun bulunmadığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.

Dava, davacının 08.09.2022 tarihinde başlattığı icra takibine davalının aynı tarihte yaptığı itiraz üzerine, İİK'nın 170 ve devamı maddeleri uyarınca açılmış itirazın iptali davasıdır. TTK'nın 5/A maddesi uyarınca dava şartı olan arabuluculuk süreci 06.10.2022 tarihinde anlaşmazlıkla sonuçlandırılmış olup, dava 28.10.2022 tarihinde açılmıştır.

II. USUL HUKUKU DEĞERLENDİRMESİ

A. Yetki Sorunu Çözümü

Davalı tarafından yetkisizlik def'i ileri sürülmüş, davacı ise taraflar arasındaki cari hesap sözleşmesinin 3/3 maddesi gereğince İstanbul Avrupa Mahkemelerinin yetkili olduğunu savunmuştur. Mahkememizin ... kararı ile yetkisizlik kararı verilmiş, dosya ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmiştir. ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... sayılı kararı ile karşı görevsizlik kararı verilmiş olup, merci tayini için dosya Yargıtay'a gönderilmiştir. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi'nin 2023/11089 Esas ve 2024/1411 Karar sayılı, 12.02.2024 tarihli kararı ile yargı yerinin mahkememiz olduğu kesin olarak belirlenmiş olup, dosya mahkememizin ... Esasına kaydedilmiştir.

B. Dava Şartları Kontrolü

İcra takip dosyasının incelenmesinde, davacının ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı takip dosyasında faturalardan kaynaklanan 221.855,60 USD + 708,00 TL için takip yaptığı, ödeme emrinin 13.09.2022 tarihinde e-tebliğ edildiği, davalının süresi içerisinde 08.09.2022 tarihinde borca itiraz ettiği, borca itirazla birlikte takibin durduğu tespit edilmiştir. Dava, İİK'nın 67. maddesinde düzenlenen bir yıllık hakdüşürücü süre içerisinde açıldığından usuli şartlar bakımından herhangi bir eksiklik bulunmamaktadır. TTK'nın 5/A maddesi uyarınca dava şartı olan arabuluculuk süreci 06.10.2022 tarihinde uzlaşma sağlanamadığına dair tutanakla tamamlanmış olup, bu yönden de dava şartı gerçekleşmiştir.

III. ESAS HAKKINDA DEĞERLENDİRME

A. DELİL TOPLAMA ve BİLİRKİŞİ İNCELEMESİ SÜRECI

1. Ticari Defter İncelemesi

Mahkememizin 03.10.2024 tarihli ara kararı ile "İddia, savunma, sunulan deliller, tarafların defter ve kayıtları ve tüm dosya münderecatı dikkate alınarak alacak miktarı ve talep edilen alacak miktarının muacceliyetinin tespiti için dosyanın resen seçilen mali müşavir bilirkişiye tevdii ile rapor düzenlenmesi" kararlaştırılmıştır. Bu karar uyarınca öncelikle tarafların ticari defterlerinin incelenmesine geçilmiştir.

Bilirkişi raporunda tespit edildiği üzere, davacının 2022 yılına ait ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin eksiksiz olduğu, e-defter beratlarının zamanında oluşturulduğu, envanter defterinin açılış noter tasdikinin süresinde yaptırıldığı belirlenmiştir. Davacının ticari defter kayıtlarının düzenli, yasalara ve muhasebe tekniğine uygun olarak zamanında işlenmiş olduğu, ticari defterlerinin birbirini teyit ettiği görülmüştür. Bu durumda 6102 sayılı TTK'nın 64. maddesi ve 6100 sayılı HMK'nın 222. maddesi uyarınca davacının 2022 yılına ait ticari defterlerinin sahibi lehine delil vasfının bulunduğu tespit edilmiştir.

Davalı ise Mahkememizce 03.10.2024 tarihli duruşma tutanağında tayin edilen 12.11.2024 tarihi saat 14:10'da ticari defter ve belge ibrazında bulunmamıştır.

2. Bilirkişi Görevlendirme Kararı ve Rapor Süreci

Mali müşavir bilirkişi tarafından 26.02.2025 tarihinde 9 sayfadan ibaret rapor düzenlenmiştir. Raporda alacak miktarı ve muacceliyet konularında ayrıntılı inceleme yapılmış olup, davacının ticari defter kayıtları ile icra takip dosyası belgelerinin karşılaştırmalı analizi gerçekleştirilmiştir.

B. FATURA HUKUKİ REJİMİ VE GEÇERLİLİK DEĞERLENDİRMESİ

Vergi Usul Kanunu'nun 229. maddesine göre fatura, emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır. Fatura malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami yedi gün içinde düzenlenir ve bu süre içerisinde düzenlenmeyen faturalar hiç düzenlenmemiş sayılır (VUK 231/5. md.).

6102 sayılı TTK'nın 21/1 maddesinde, ticari işletmesi bağlamında bir mal satmış, üretmiş, bir iş görmüş veya bir menfaat sağlamış olan tacirden, diğer taraf kendisine bir fatura verilmesini isteyebileceği düzenlenmiştir. TTK'nın 21/2 maddesine göre ise bir fatura alan kişi, aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılır.

Bu durumda fatura içeriğinin sözleşmeye uygun olduğunun alacaklı tarafça kanıtlanmış olduğu kabul edilmeli, bunun aksinin yani faturaların içeriğinin sözleşmeye uygun olmadığının ispat yükünün davalıya geçtiği sonucuna varılmalıdır.

Davacının takibe dayanak e-faturaları incelendiğinde, e-faturanın kağıt fatura ile aynı hukuki sonuçlara sahip olduğu, TTK'nın 21/2 maddesi uyarınca 8 günlük itiraz süresinin geçmesi halinde fatura içeriğinin kesinleşeceği anlaşılmaktadır. Davalının hiçbir faturaya TTK hükümlerinde belirtilen yöntemlerle (noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak kayıtlı elektronik posta sistemi ile) itiraz etmediği bilirkişi raporu ile tespit edilmiştir.

Bilirkişi tarafından yapılan incelemede, davacının takibe dayanak 24 adet faturasının tamamının davalının BA formunda beyan edilmiş olduğu tespit edilmiştir. Bu durum davalının faturalardan haberdar olduğunu ve yasal süresi içinde faturaya itiraz etmediğini göstermektedir. Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin E. 2015/4268 K. 2016/948 T. 27.1.2016 tarihli kararında belirtildiği üzere, taraflarca düzenlenen BA/BS formları ve Vergi Dairesi'ne yapılan bildirimlerin fatura konusu mal/hizmetin teslim edildiğine ilişkin karine oluşturduğu kabul edilmektedir. Bu durumda mal/hizmetin teslim edilmediğinin ispat yükü karşı tarafa geçmektedir.

C. BORCUN VARLIĞI DEĞERLENDİRMESİ

Bilirkişi raporunda tespit edildiği üzere, davacının alacağı 12.05.2022 - 03.07.2022 tarihleri arasında düzenlenen toplam 24 adet faturadan kaynaklanmaktadır. Bu faturaların toplam tutarı 122.932,85 USD'dir. Faturalar, taraflar arasındaki cari hesap sözleşmesi çerçevesinde düzenlenmiş olup, davacının uluslararası havayolu taşıması hizmetlerinden kaynaklanmaktadır.

Mali müşavir bilirkişi tarafından yapılan incelemede, davacının ticari defterlerinde 2022 yılında düzenlenen toplam 49 adet e-faturadan kaynaklanan 708,00 TL ve 221.855,60 USD tutarında davalıdan alacaklı göründüğü tespit edilmiştir. Taraflar arasındaki cari hesap sözleşmesinin 11/1 maddesi kapsamında faturaların 60 gün vadeli olarak düzenlendiği, 08.09.2022 takip tarihi itibariyle vadesi gelen 24 adet faturanın toplamının 122.932,85 USD olduğu belirlenmiştir.

Bilirkişi raporunda ayrıca, davacının takibe dayanak faturalarının davalının BA formunda beyan edilmiş olması nedeniyle ayrıca bir teslim/tebliğ şerhi aranmasına gerek olmaksızın faturanın davalı aleyhine borç doğurduğu kanaatine varıldığı ifade edilmiştir.

Davalı cevap dilekçesinde "borcumuzun olmadığı gerekçesiyle itiraz ettiğimizi" beyan ederek borcun tamamını inkar etmiştir. Ancak davalı bu inkar beyanının dayanaklarını somutlaştırmamış, ticari defterlerini mahkememizce belirlenen tarihte ibraz etmemiş ve iddialarını destekleyecek herhangi bir yazılı delil sunmamıştır.

D. TAŞIMA HİZMETİ İFASI DEĞERLENDİRMESİ

Davalı cevap dilekçesinde, dava dilekçesinde belirtildiğinin aksine ürünlerinin taşımadan kaynaklı fazlaca zarar gördüğünü, ürünleri teslim alan müşterilerin ürünün büyük miktarlarının bozulmuş olduğunu beyan ettiklerini, hasar raporu tutulmak istendiği ancak davacının buna engel olduğunu, ürünlerin zarar görmesi nedeniyle müşterilerin ödemelerden büyük miktarlarda kesinti yaptığını ileri sürmüştür.

Davalının ileri sürdüğü hasar iddialarının somutlaştırılmadığı, hangi hasarların ne zaman ve nasıl tespit edildiğinin belirtilmediği görülmektedir. Davalının bu süre içerisinde herhangi bir ihbarda bulunmadığı bilirkişi raporu ile tespit edilmiştir.

Davalının müşteri kesintilerine dair somut belge sunmadığı, hasar raporu engellenmesi iddiasının ise davacının taşıma işleri komisyoncusu pozisyonunda fiili taşımayı doğrudan gerçekleştirmediği dikkate alındığında ispat edilemez nitelikte olduğu anlaşılmaktadır.

Dosyaya sunulan deliller incelendiğinde, davacının hizmet verdiğine ilişkin konşimento ve taşıma belgelerini sunduğu, davalının da hizmetin verildiği hususunda somut bir itirazının bulunmadığı, sadece hizmetin kalitesi ve hasar konularında iddialarda bulunduğu görülmektedir. Ancak bu iddiaların hiçbirisi yazılı delillerle desteklenmemiş olup, ispat edilememiştir.

E. MUACCELİYET TESPİTİ

Bilirkişi raporunda, taraflar arasındaki cari hesap sözleşmesinin 11/1 maddesi uyarınca faturaların 60 gün vadeli olarak düzenlendiği tespit edilmiştir. Bu vade sistemine göre 08.09.2022 takip tarihi itibariyle 24 adet faturanın vadesi gelmiş olup, bu faturaların toplam tutarı 122.932,85 USD'dir.

Davacı, davalı ile aralarında gerçekleştirilen şifahi görüşmelerde tüm faturaların muaccel olduğunun kararlaştırıldığını iddia etmiş, bu iddiasını desteklemek üzere .... Noterliği'nin 25.08.2022 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesinde tüm cari hesap alacağının talep edildiğini, icra takibinde de toplam alacağa ilişkin takip yapıldığını belirtmiştir. Ancak bu durum, davacının kısmi dava açma hakkını kullanmasına engel teşkil etmemektedir.

F. FAİZ HESAPLANMASI

Taraflar arasında akdi faiz oranına ilişkin bir sözleşme bulunmadığından, uyuşmazlığın 3095 sayılı Kanun hükümlerine göre çözülmesi gerekmektedir. 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesinde "Sözleşmede daha yüksek akdi veya gecikme faizi kararlaştırılmadığı hallerde, yabancı para borcunun faizinde Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanır" hükmü yer almaktadır.

Bilirkişi raporunda, davacının alacak iddiasının benimsenmesi durumunda Merkez Bankası verilerinden 08.09.2022 takip tarihi itibariyle Kamu Bankalarınca USD üzerinden açılan 1 yıla kadar vadeli döviz tevdiat hesaplarına uygulanacağı bildirilen azami faiz oranının belirlenmesi gerektiği ifade edilmiştir. Raporda Euro faizi üzerinden oranı belirtilmiş ise de, alacağın USD cinsinden olması nedeniyle USD mevduat faizinin uygulanması gerekmektedir.

708,00 TL tutarındaki alacak için de 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi uyarınca Kamu Bankalarının TL mevduat hesaplarına ödediği azami faiz oranının 08.09.2022 takip tarihinden itibaren değişen oranlarda uygulanması gerekmektedir.

IV. İCRA İNKAR TAZMİNATI DEĞERLENDİRMESİ

Dava konusu fatura alacağının önceden belirlenebilirlik, bilinebilirlik ve hesap edilebilirlik vasfı taşıdığı görülmektedir. Herhangi bir haklı itiraz veya çekince olmaksızın işlenen faturadan doğan alacak Yargıtay uygulaması uyarınca likit alacak olarak değerlendirilmektedir.

Bilirkişi raporunda tespit edildiği üzere, davacının ticari defter kayıtları ile faturalar arasındaki uyum, faturaların BA formunda beyan edilmiş olması ve yasal süre içinde itiraz edilmemiş olması nedeniyle alacağın likit nitelikte olduğu anlaşılmaktadır.

Davalının icra takibine karşı yaptığı itiraz incelendiğinde, borcun tamamına somut gerekçe göstermeksizin itiraz ettiği, bu itirazın haksız nitelikte olduğu görülmektedir. Davalının ticari defterlerini ibraz etmemesi, iddialarını destekleyecek yazılı delil sunmaması ve sadece genel nitelikli inkar beyanında bulunması, itirazın dayanaksız olduğunu göstermektedir.

Bu durumda İİK'nın 67. maddesindeki koşullar gerçekleşmiş olup, davacının icra inkar tazminatı talebinin kabulü ile alacağın %20'si oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerekmektedir.

Tüm bu nedenler sonuçta aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · ¸e-imzalıdır · Üye ... · ¸e-imzalıdır · Üye ... · ¸e-imzalıdır · Katip ... · ¸e-imzalıdır