İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/738 K.2025/330

Taraflar arasında görülen davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda:

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket sigortalı çalışanı ...'ün 07/11/2024 tarihinde müvekkili şirket adına kayıtlı ... plakalı araçtan ... adresinde bulunduğu sırada müvekkili şirkete ait 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023 yıllarına ait alış satış çek senet ve tahsilat ve tediye makbuzları ve bu dönemlere ait yevmiye kebir envanter defterinin de içinde bulunduğu çantasını araç içerisinden diğer malzemeler ile birlikte tüm dikkatine rağmen çaldırdığını, 02/12/2024 tarihli ek ifadesinde kaybolan evrakları tespit ederek bildirdiğini, söz konusu defter ve belgelerin zayi olduğuna dair belgenin verilmesini talep etmiştir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Dava, davacı şirkete ait bir kısım ticari defter ve belgelerin zayi olması nedeniyle zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Somut olayda davacı vekili tarafından ibraz edilmiş olan dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin sigortalı çalışanı ...'ün 07/11/2024 tarihinde davacı şirket adına kayıtlı ... plakalı araçtan ... adresinde bulunduğu sırada şirkete ait 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023 yıllarına ait alış satış çek senet ve tahsilat ve tediye makbuzları ve bu dönemlere ait yevmiye kebir envanter defterinin de içinde bulunduğu çantasını araç içerisinden diğer malzemeler ile birlikte çaldırdığını, bu sebeple ilgili evrakların zayi olduğuna dair belgenin verilmesi istemiyle işbu davanın açılmış olduğu görülmüştür.

Türk Ticaret Kanununun 82. Maddesinin 7. Fıkrasının "(7) Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." şeklindeki düzenlemesi uyarınca somut olayda mahkememizin yetkili ve görevli olduğu görülmüştür.

Somut olay bakımından mahkememizin işbu dosyası ile benzer mahiyette bulunan ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesinin 2022/1584 Esas, 2022/1524 Karar Sayılı, 24.10.2022 Tarihli ilamı, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2014/9636 Esas, 2014/16867 Karar Sayılı, 05.11.2014 Tarihli ilamı, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin 2021/189 Esas, 2021/116 Karar Sayılı, 02/02/2021 Tarihli "... 6102 Sayılı Kanunun 82/7.

Maddesi "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği davanın hasımsız olarak açılacağı belirtilmektedir.

Davacının söz konusu düzenlemeden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin ve belgelerin korunması amacı ile gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziya uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir neden ile meydana gelmiş olması gerekmektedir.

İleri sürülen mücbir sebebin de defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olması, başka bir deyişle davacının irade dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması gerekmektedir.

... Tacirin TTK'nun 82/7. maddesindeki düzenlemeden faydalanabilmesi için öncelikle ticari defterlerin korunması amacıyla gerekli dikkat ve ihtimamı göstermiş olması gerekmektedir.Tacirin ticari defterlerini korumada gerekli dikkat ve özeni göstermediği, anlaşılmakla zayii belgesi verilmesi koşulları mevcut olmadığından davanın reddine" şeklindeki gerekçeli ilamı da göz önünde bulundurulduğunda davacının hırsızlık yaşandığına dair beyanda bulunması sebebiyle kolluğa müzekkere yazılarak toplanan evraklar, alınan ifadelerin ve tüm evrakların bir suretinin mahkememize gönderilmesi istenilmiştir.

Celp edilen kolluk dosyası içeriği incelendiğinde davacı şirketin yetkili olduğu beyan edilen ...'ün ifadesinde davacı şirkete ait bir kısım ticari belgelerin aracın içindeyken çalındığını beyan etmiş olduğu, kolluk tahkikat dosyasının faili meçhul olarak kaldığı görülmüştür.

Mahkememizin işbu dosyası ile emsal mahiyette olan ... Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesinin 2023/257 Esas, 2023/599 Karar Sayılı, 26/04/2023 Tarihli "... Tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin saklanması ve korunmasına yönelik gerekli özeni göstermekle yükümlü olup, bu özene rağmen defter ve belgelerin ziyaa uğraması halinde zayi belgesi verilmesini talep edebilecektir.

Somut olayda ise, talep eden şirketin 2017-2018 yılına ait, defter-i kebir, yevmiye defteri, envanter defteri, ortaklar pay defteri ve genel kurul müzakere defterinin şirket yetkilisine ait araçta bırakılması ve aracın camının kırılması suretiyle davaya konu defterlerin zayi olduğu iddia edilmiş ise de, ilk derece mahkemesinin gerekçesin de belirtildiği üzere ticari defter ve kayıtların talep eden şirket tarafından 10 yıl süreyle ve talep edildiğinde ilgili kurumlara incelemeye sunmak üzere korunaklı bir alanda saklaması gerekirken talep eden şirketin defter ve kayıtlarını korunaklı bir alanda muhafaza etmediği,

bu hale göre talep eden şirket tarafından ticari defter ve kayıtların muhafazası için gerekli olan tedbir ve özenin gösterilmediği anlaşıldığından talebin reddine yönelik ilk derece mahkemesi kararı usul ve yasaya uygundur (Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 15/10/2007 tarih 2006/9938 esas 2007/12819 karar, Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 03/12/2014 tarih 2014/13593 esas 2014/18941 karar sayılı emsal içtihatları)." şeklindeki gerekçeli ilamı da göz önünde bulundurulduğunda davacının saklamakla yükümlü olduğu ticari defter ve belgeleri gereği gibi saklama yükümlülüğünü yerine getirmediği,

bu sebeple zayi belgesi verilmesi şartlarının oluşmadığına kanaat getirilmekle davacının davasının reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır