İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/629 K.2024/342

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davalı şirketlerin alt yüklenici ve asıl yüklenici olarak iş aldığı dönemlerde işe alarak çalıştırdığı dava dışı ... ...'ün alacaklarının tahsili için müvekkili idare aleyhine açmış oldğu davada ....İş Mahkemesi'nin 2017/... E. 2021/70 K. sayılı dosyası ile alacakların müvekkil İdareden tahsiline karar verildiğini, alacaklı vekili tarafından ....İcra Müdürlüğünün 2022/...

E. sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, müvekkili İdare tarafından .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/...

E. sayılı dosyasına kesintilerle birlikte 325.723,18 TL ödendiğini, ihale sözleşmesi ve onun ayrılmaz parçası olan ihale belgelerine göre hizmet alımı kapsamında çalıştırılan işçiler idarenin değil yüklenicinin işçisi olduğunu, dolayısıyla iş akdi fesholan işçilere ödenmesi gereken her türlü ödemeyi yüklenicinin karşılaması gerektiğini, İdarenin sorumluluğunun kanundan kaynaklanan bir sorumluluk olduğunu, bu sorumluluğun da sadece işçiye karşı olduğunu, yüklenicilere karşı iç ilişkide böyle bir borç ödeme sorumluluğu olmadığını, müvekkili İdare ile yükleniciler arasındaki iç ilişki ise karşılıklı akdedilen ihale sözleşmelerine dayandığını,

Davalı şirket ile İdare arasında akdedilen İdare birimlerinde çalıştırılmak üzere yardımcı hizmet alımı sözleşmesi ve eki şartnameler gereği iş akdinin feshi halinde işçinin doğacak olan alacaklarından yüklenici davalı şirketlerin sorumlu olacağının açık olduğunu, bu hükümlere göre yüklenicinin çalıştıracağı işçilerin İş Kanunundan ve ilgili mevzuattan doğan tüm özlük haklarından ( ücretleri, fazla mesai ücretleri, sağlık işleri, iş kazasından doğan hakları, yol ve giyim hakları vb) yüklenicinin sorumlu olduğunu yine Kamu İhale mevzuatı hükümleri ile diğer yasal düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde;

işçi çalıştırma ve işten çıkarma yetkisine sahip yüklenici firmaların, çalıştırdığı işçilerle yaptığı iş akdinden ve 4857 sayılı İş Kanunundan kaynaklanan tüm yükümlülükleri de yerine getirmek zorunda olduğunu beyanla; müvekkili kurumca ödenen toplam 325.723,18 TL'nin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalılardan tahsilini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalılara usulüne uygun tebligat yapılmasına rağmen davaya süresi içerisinde cevap vermemiş oldukları görülmüştür.

DELİLLER

Arabuluculuk son tutanak örneği, ödeme belgelerinin dosyamız arasında olduğu görülmüştür.

İstanbul Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına yazılan müzekkereye cevap verildiği, dava dışı işçiye ait kayıtların gönderildiği görülmüştür.

...'ye yazılan müzekkereye cevap verildiği, ihale şartnameleri ve sözleşme örneklerinin gönderildiği görülmüştür.

.... İş Mahkemesinin 2017/... Esas sayılı dosyasının bir örneğinin gönderildiği ve .... İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı dosyasının bir örneğinin dosyaya eklendiği görülmüştür.

Mahkememizin 10/01/2024 tarihli celsesinin 7 nolu ara kararı gereğince dosya üzerinde bilirkişi heyeti marifetiyle inceleme yapılmasına karar verilmiş olup, bilirkişi heyeti 12/02/2024 tarihli raporunda sonuç ve özet olarak;

"1- Dava dışı ... ...'ün 23.12.2013-31.05.2016 tarihleri arasında (890 gün süre ile) davalı Şirketlerin (... İnş. Taah... Ltd. Şti. ile ... İnş. San. ve Dış Tic. A.Ş.'nin) işçisi olarak davacı ... Genel Müdürlüğü (...) işyerlerinde çalıştığı,

2- Dava dışı ... ... vekili tarafından ... Genel Müdürlüğü (...), ... İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti., ... İnş. San. ve Dış Tic. A.Ş., ... Ltd. Şti. ve ... İnş. ... aleyhine .... İş Mahkemesi'nin 2017/... E. sayılı dosyasından açılan “ “Alacak Davası” yargılaması sonucunda;

... BAM ... H.D. 02.03.2023 tarih 2022/... E. 2023/... K. sayılı kararı ile, .” ... hüküm altına alınan alacaklar için davacı vekili tarafından .... İcra Müdürlüğü'nün 2023/... E. sayılı dosyasından icra takibi başlatıldığı,

... Genel Müdürlüğü (...) tarafından, .... İcra Müdürlüğü'nün 2023/... E. sayılı dosyasına, 26.05.2023 tarihinde: 59.919,60 TL + 23.06.2023 tarihinde: 146.349,00 TL + 06.06.2023 tarihinde: 90.442,15 TL ödendiği, ayrıca diğer yasal giderler olarak ( 9.237,94 + 14.112,59 + 5.661,90) 29.012,43 TL olmak üzere toplam 325.723,18 TL ödemenin yapıldığı,

3- 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/6.maddesi, emsal Yargıtay ve İstanbul BAM Hukuk Dairesi kararları, taraflar arasında imzalanan “ Yapım Bakım ve Onarım İşi Sözleşmelerinin 9 ve 15. Maddeleri, Yapı İşleri Genel Şartnamesi'nin; 34/5. Maddesi (madde metinleri yukarıda yazılmıştır) .... İş Mahkemesi'nin 25.02.2021 tarihj 2017/... E. 2021/... K. sayılı kararı göz önüne alındığında, davacı ... ile davalı Şirketler arasında “ asıl işveren- alt işveren ilişkisinin” bulunduğu,

4- (Davacı vekilinin talebi göz önüne alınarak) ...'nce (...) .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... E. Sayılı dosyasına 26.05.2023 tarihinde: 59.919,60 TL + 23.06.2023 tarihinde: 146.349,00 TL + 06.06.2023 tarihinde: 90.442,15 TL ödendiği, ayrıca diğer yasal giderler olarak ( 9.237,94 + 14.112,59 4 5.661,90) 29.012,43 TL olmak üzere toplam 325.723,18 TL olarak yapılan ödemeden;

... İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti.'ne rücu edilebilecek tutarın 222.516,51 TL

... İnş. San. ve Dış Tic. A.Ş.'ne rücu edilebilecek tutarın 103.206,67 TL

5-Dava tarihi ile ödeme tarihleri arasındaki avans faizi hesaplandığında toplamda 23.047,30 TL hesap edildiği,

6-Faiz bakımından sorumluluk tutarları davalılar bakımından gün bazlı oranlandığında, ... Tic. Ltd. Şti.'nin faizinin 15.744,67 TL'sinden sorumlu olduğu; ... İnş. San. ve Dış Tic. A.Ş. nin ise 7.302,63 TL tutarlardan sorumlu oldukları,

7-Davalı şirketler bakımından faiz ve asıl alacak bakımından tasnif edildiğinde, ... İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti.'ne rücu edilebilecek faiz ve asıl alacak toplam tutarının 238.261,18 TL olarak hesap ve tespit edildiği,

8- ... İnş. San. ve Dış Tic. A.Ş.'ne rücu edilebilecek faiz ve asıl alacak toplam tutarının 110.509,30 TL olarak hesap ve tespit edildiği" yönünde görüş ve kanaat bildirdikleri görülmüştür.

GEREKÇE

Dava; davalı şirketlerde çalışan dava dışı işçiye ödenen bedelin rücuen tahsili istemine ilişkindir.

.... İş Mahkemesi'nin 25.02.2021 tarih ve 2017/... E. 2021/70 K. sayılı kararının ... BAM ... H.D.nin 02.03.2023 tarih 2022/... E. 2023/... K. sayılı kararı uyarınca kaldırılarak yeniden kurulan karar ile hükmedilen alacaklar için dava dışı ... ... vekili tarafından .... İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığı, icra dosyasında borçlu bulunan davacı idare tarafından 26.05.2023 tarihinde: 59.919,60 TL + 23.06.2023 tarihinde: 146.349,00 TL + 06.06.2023 tarihinde: 90.442,15 TL ödendiği, ayrıca diğer yasal giderler olarak ( 9.237,94 + 14.112,59 + 5.661,90) 29.012,43 TL olmak üzere toplam 325.723,18 TL ödemenin yapıldığı görülmüştür.

... Genel Müdürlüğü (...) ile davalı ... İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti arasında imzalanan “2013 yılı ... Şube Müdürlüğü Mesuliyet Sahası İçerisinde Atık su ve İçme suyu Hatlarında Yapım, Bakım ve Onarım İşi Sözleşmesi'nin; “İşe başlama ve bitirme tarihi” başlıklı 9.1. Maddesi, "Sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 10 (On) gün içinde Yapı İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine göre yer teslimi yapılarak işe başlanır.”

9.2. maddesi, “Yüklenici taahhüdün tümünü, işyeri teslim tarihinden itibaren 730 (yedi yüz otuz) gün içinde tamamlayarak geçici kabule hazır hale getirmek zorundadır..."

“Alt yükleniciler” başlıklı 15.1 maddesi, “ İhale konusu işte idarenin onayı ile alt yüklenici çalıştırılabilir.”

15.2 maddesi, “İşin tamamı alt yüklenicilere yaptırılamaz. Alt yüklenicilerin yaptıkları işlerle ilgili sorumluluğu yüklenicinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.”

“Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları” başlıklı 29. Maddesi, “ Yüklenicinin sözleşme konusu işte çalıştıracağı personelle ilgili sorumlulukları ve buna ilişkin şartlarda, Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümleri uygulanır.” şeklinde düzenlenmiştir.

Davacı ... Genel Müdürlüğü (...) ile davalı ... Ltd. Şti. arasında imzalanan “2014 yılı ... Bölge Müteferrik Su ve Kanal Yapım, Bakım ve Onarım İşi” Sözleşmesi'nin; “ İşe başlama ve bitirme tarihi” başlıklı 9. Maddesi, “Alt yükleniciler” başlıklı 15. Maddesi, “Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları” başlıklı 29. maddesi, hükümlerinin yukarıda belirtildiği gibi olduğu görülmüştür.

Dosyaya sunulan Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin, “ Çalışanların hakları ve çalışma şartları” başlıklı 34. Maddesi, “(1) Yüklenici, yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine uygun olarak, işe aldığı her işçiye, personele ve teknik elemana, bunların adını ve soyadını, işe giriş tarihini, ücretini ve ücretin ödeneceği tarihi gösteren, kendisi veya vekili tarafından imzalanmış usule uygun bir karne vermek zorundadır...

(2) Yapı denetim görevlisi işyerinde çalışanlar arasında yüklenici veya alt yükleniciler tarafından ücretleri ödenmeyenlerin bulunup bulunmadığını kontrol ederek ücretleri ödenmeyen varsa yükleniciden ve alt yüklenicilerden istenecek bordrolara göre bu ücretlerin iklenici hak edişinden ödenmesini sağlayacaktır. Bunun için yüklenicinin hak ediş istemesi üzerine bu istek ve hak edişin ödeneceği tahmini tarih, 4857 sayılı İş Kanunu 36. maddesinde yazılı olduğu şekilde ilan olunur.

(3) Yükleniciden alacağı olan işçi, personel ve teknik elemanlar, ilan tarihinden başlamak üzere bir hafta içinde yapı denetim görevlisine başvurabilirler. Alacaklar, hak ediş raporunun düzenlendiği tarihten önceki ( işçi ücretleri ödeme günü öncesindeki) günler için belirlenmiş sayılır. Bu tür alacakların üç aylık tutarından fazlası hakkında idareye herhangi bir sorumluluk düşmez.

(5) Yüklenicinin iş verdiği alt yüklenicilerin gündelikçi, haftalıkçı veya aylıkçı olarak işyerinde çalıştırdığı işçi, personel ve teknik elemanların tamamı da yüklenicinin elemanları hükmünde olup bunların ücretlerinin ödenmesinden de doğrudan doğruya sorumludur. Yüklenici bunların ücretleri hakkında da aynen kendi elemanları gibi ve yukarıdaki fıkralarda belirtildiği şekilde işlem yapmak zorundadır..." şeklinde düzenlenmiştir.

4857 sayılı İş Kanununun 2/6. maddesinde "Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur." hükmü yer almaktadır.

Kanunun kullandığı "birlikte sorumluluk" deyiminden tam teselsülün kastedildiği sonucuna varmak gerekir. Böylece alacaklı işçi; kendi işvereni olan alt işverenden alamadığı işçilik haklarını dilerse alt işverenden, dilerse asıl işverenden isteyebilecek hatta her ikisinden birden talepte bulunabilecektir. Asıl işverenin ödemek zorumda kaldığı tutarlar için alt işverene rücu etmesi mümkündür.

Dava dışı işçilerin işçilik alacaklarından asıl işveren ve alt işveren sıfatıyla işbu davanın taraflarının dış ilişkide müteselsilen sorumlu oldukları kabul edilmelidir. İç ilişki yönünden ise yapılan tespit nazarında; davacıdan tahsil edilen alacağın davalı şirket nezdindeki çalışmaları kapsadığı açıktır. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi'nin 2015/32902 Esas 2018/487 Karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere işçinin çalışmış olduğu her bir işverenin kendi dönemine isabet eden kısmından ilgili alt işveren sorumlu tutulmalıdır.

Dava dışı işçinin; davalı ... LTD. ŞTİ.'nin alt yüklenicisi olan dava dışı ... 'nın işçisi olarak 23/12/2013-08/01/2015 arasında, davalı ... İNŞAAT TAAH. TİC. LTD. ŞTİ'nin alt yüklenicisi olan dava dışı ... İNŞ. TAAH. .. LTD. ŞTİ.'nin işçisi olarak 09/01/2024-23/08/2015 arasında davacı idarenin işyerinde çalıştığı anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamı, bilirkişi raporu, yapılan açıklamalar ve yerleşmiş içtihatlar hep birlikte değerlendirildiğinde; davacı ... Genel Müdürlüğü (...) ile davalı şirketler ... İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. ve ... İnş. San. ve Dış Tic. A.Ş. arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisinin olduğu, dava dışı ... ...'ün 23.12.2013-31.05.2016 tarihleri arasında 890 gün süre ile davalı şirketlerin işçisi olarak davacı ...

Genel Müdürlüğü (...) işyerlerinde çalıştığı, dava dışı ... ... vekili tarafından ... Genel Müdürlüğü (...), ... İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti., ... İnş. San. ve Dış Tic. A.Ş., ... Ltd. Şti. ve ... İnş. ... aleyhine .... İş Mahkemesi'nin 2017/... E. sayılı dosyasından açılan "Alacak" davası yargılaması sonucunda; ... Mahkemesi ... H.D. 02.03.2023 tarih 2022/... E. 2023/...

K. sayılı kararı ile hüküm altına alınan alacaklar için dava dışı işçi ... ... tarafından davacı idare ... aleyhine .... İcra Müdürlüğü'nün 2023/... E. sayılı dosyasından icra takibi başlatıldığı, ... Genel Müdürlüğü (...) tarafından, .... İcra Müdürlüğü'nün 2023/...

E. sayılı dosyasına, 26.05.2023 tarihinde: 59.919,60 TL + 23.06.2023 tarihinde: 146.349,00 TL + 06.06.2023 tarihinde: 90.442,15 TL ödendiği, ayrıca diğer yasal giderler olarak ( 9.237,94 + 14.112,59 + 5.661,90) 29.012,43 TL olmak üzere toplam 325.723,18 TL ödemenin yapıldığı, yapılan ödemeden ... İNŞ. TAAH. TİC. LTD. ŞTİ.'ne rücu edilebilecek tutarın 222.516,51 TL, ... İNŞ. SAN. VE DIŞ TİC.

A.Ş.'ne rücu edilebilecek tutarın 103.206,67 TL olduğu bilirkişi raporu ile sabit olup, bilimsel, denetime açık ve hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporu doğrultusunda; davanın kabulü ile 325.723,18 TL'nin, 222.516,51 TL'sinin 23/06/2023 ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... İnş. Taah. Tic. LTD. ŞTİ.'den. 103.206,67 TL'sinin 23/06/2023 ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... İnş. San. ve Dış Tic.

A.Ş.'den tahsili ile davacıya ödenmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HUAK 18/A-(13) ''Arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflara ulaşılamaması, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması veya iki saatten az süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâllerinde, iki saatlik ücret tutarı Tarifenin Birinci Kısmına göre Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir.

İki saatten fazla süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâlinde ise iki saati aşan kısma ilişkin ücret aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit şekilde uyuşmazlığın konusu dikkate alınarak Tarifenin Birinci Kısmına göre karşılanır. Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılır." ve (14).

Fıkrası: "Bu madde uyarınca arabuluculuk bürosu tarafından yapılması gereken zaruri giderler; arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılması hâlinde anlaşma uyarınca taraflarca ödenmek, anlaşmaya varılamaması hâlinde ise ileride haksız çıkacak taraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır." hükümleri gereğince arabuluculuk gideri olarak Arabuluculuk Dava Şartı Dosya No:2023/... sayılı dosyasından (...-... İNŞAAT LTD.ŞTİ.) arabulucuya 3.120,00-TL.

Arabuluculuk Dava Şartı Dosya No:2023/... sayılı dosyasından (...-... İNŞAAT A.Ş.) 3.120,00 TL tarife bedeli üzerinden kesilen Serbest Meslek Makbuzları doğrultusunda ödeme yapıldığı tespit edilmiş olup, davanın kabulüne karar verildiği gözetilerek davalılar aleyhine arabuluculuk giderlerinin de yükletilmesi gerektiği anlaşılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

YARGILAMA GİDERLERİ HARÇ BEYANI

269,85 TL BAŞVURMA HARCI 5.562,54 TL PEŞİN HARÇ 5.562,54 TL PEŞİN HARÇ + 16.687,61 TL EKSİK HARÇ 599,25 TL TEBLİGAT ÜCRETİ 22.250,15 TL KARAR VE İLAM HARCI

+ 7.000,00 TL BİLİRKİŞİ ÜCRETİ

13.431,64 TL TOPLAM