İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/668 K.2024/555

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında 13.04.2022 tarihinde meydana gelen maddi hasarlı trafik kazasında tutulan tutanak ile davalı şirketin aracının, tam ve asli kusurlu, müvekiline ait aracın ise kusursuz olarak tespit edildiğini, kasko eksper raporunda hasar onarım süresinin 10 gün olarak tespit edildiğini, kazada hasara uğrayan aracın tamir süresince kullanılamaması nedeniyle talep edilen ikame araç bedeli (iş kaybı bedeli) zorunlu mali sorumluluk sigortası teminatı dışında kaldığını, mezkur kaza dolayısıyla müvekkiline ait ... plaka sayılı araçta hak mahrumiyeti meydana geldiğini,

müvekkiline ait aracının uğradığı kazanç kaybının hesaplanması ve neticede davalıdan tazmini gerektiğini, bu nedenle borçlu aleyhine 16.07.2023 tarihinde .... İcra müdürlüğünde 2023/...

Esas sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, borçlu şirket tarafından yapılan itiraz neticesinde takibin durdurulduğunu beyanla; davalı borçlu şirketin haksız olarak yapmış olduğu itirazın iptaline ve takibin devamına, davalı borçlu şirketin takibe konu miktarın %20’den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkûm edilmesine, yargılama gideri ve ücreti vekâletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının tüm taleplerinin zamanaşımına uğradığını, davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, müvekkili şirket ...

A.Ş. bünyesindeki ....com internet sitesi ve bu sitenin cep telefonu aplikasyonu olan ... mobil uygulaması ile araç kiralandığını, kazaya karıştığı iddia edilen ... plakalı aracın, müvekkili şirket tarafından üçüncü şahıs olan ... 'a kiralanan bir araç olduğunu, Karayolları Trafik Kanunu (KTK) ve sair ilgili mevzuat gereğince, üçüncü şahsa kiralanan aracın karıştığı kaza ve sebep olduğu zararlardan dolayı müvekkili şirketin herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını, davacının her ne kadar KTK'daki işleten sıfatına dayanarak,

müvekkili şirketin işleten sıfatıyla sorumlu olduğunu iddia etmiş ise de, müvekkili şirketin işleten sıfatına haiz olmadığını, bu nedenle müvekkili şirkete yönlendirilen tüm tazminat taleplerinin reddini gerektiğini beyanla; davanın usul ve esasa aykırılık taşıması sebebiyle müvekkil şirket yönünden reddine, davanın ... 'a ihbarına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı yana yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Kaza tespit tutanağı örneği, arabuluculuk son tutanak örneği, eksper raporu örneği, fotoğraflar, ruhsat örneği, ... İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı dosya örneği, Bireysel Paylaşımlı Araç Kiralama Sözleşmesi örneği, araç teslimat formu örneği, Uyuşmazlık Hakem Heyeti karar örneği, ... Sigorta A.Ş.'den celp edilen hasar dosyası örneğinin dosyamız arasında olduğu görülmüştür.

Noterler Birliğinden celp edilen ... plakalı araca ait tescil raporunun, ... müzekkere cevabının, ... Vergi Dairesi müzekkere cevaplarının ve ... müzekkere cevabının dosyamız arasında olduğu görülmüştür.

Mahkememizin 31/01/2024 tarihli celsesinin 11 nolu ara kararı gereğince dosyanın kusur-hasar ile karayolu taşıma alanında uzman bilirkişilerden oluşan heyete tevdi ile rapor aldırılmasına karar verilmiş olup; "Davalıya ait ... plakalı araç sürücüsünün %100 (yüzde yüz) oranında kusurlu,

Davacıya ait ... plakalı araç sürücüsü ... ...'in kusursuz,

Davacının; 10 günlük kazanç kaybının 7.094,95 TL, 10 günlük araç ikame bedelinin 9.750,00 TL olduğu" yönünde görüş ve kanaat bildirdikleri görülmüştür.

Mahkememizin 29/05/2024 tarihli celsesinin 1 nolu ara kararı gereğince davacı vekilinin bilirkişi raporuna itirazları doğrultusunda, davacı tarafça dava dilekçesi ekinde sunulan delil ve belgeler ile özellikle ...A.Ş.'ne ilişkin sunulan kayıtlar dikkate alınmak suretiyle ek rapor aldırılmasına karar verilmiş olup, bilirkişi heyeti 14/08/2024 tarihli ek raporunda sonuç ve özet olarak;"Davalıya ait ... plakalı araç sürücüsünün %100 (yüzde yüz) oranında kusurlu,

Davacıya ait ... plakalı araç sürücüsü ... ...' in kusursuz olduğu,

Davacının; 10 günlük kazanç kaybının 7.094,95 TL, 10 günlük araç ikame bedelinin 9750,00 TL olduğu, Aracın 10 günlük makul tamir süresinde kazanç kaybının 15.305,96 TL olacağı" yönünde görüş ve kanaat bildirdikleri görülmüştür.

GEREKÇE

Dava; park halinde bulunan araca çarpılması suretiyle araçta meydana gelen hasar sebebiyle oluşan kazanç kaybı alacağının tahsili amacıyla açılan icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.

.... İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı dosyasının tetkikinden alacaklılar ... ... ve ... ... tarafından borçlu ... ANONİM ŞİRKETİ aleyhine 30.000,00 TL kazanç kaybı tazminatı +

3.400,00

TL takip öncesi işlenmiş faiz olmak üzere

33.400,00

TL toplam alacak üzerinden takip başlatıldığı, ödeme emrinin borçlu şirkete tebliğ edildiği, borçlu vekilinin 18/07/2023 tarihli itiraz dilekçesi sunduğu, itirazın süresinde olduğu ve takibin durdurulmuş olduğu görülmüştür.

İcra İflas Kanunu’nun 67. maddesine göre takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir. Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkûm edilir.

İtirazın iptali davalarında dava konusu farklı sebeplere dayanabileceği için görev ve yetki hususu, dava konusunun niteliğine göre HMK ve özel kanunlar çerçevesinde gözetilmesi gerekir.

İtirazın iptali davaları, icra takibine bağlı davalar olup, takibe dayanak belgelere bağlı olarak yargılama yapılır. Yargıtay HGK’nun 11/02/2020 tarih, 2017/19-2076 E. ve 2020/117 K. sayılı ilamında belirtildiği üzere itirazın iptali davaları icra takibine bağlı davalardır. Alacağın varlığının genel hükümlere göre ispatlanması imkânı, takip talebinde yer alan borç sebebinden ve takip dayanağından uzaklaşmak anlamında düşünülmemelidir.

Burada sadece icra mahkemesinin dar yetkisi nedeniyle inceleyemediği delillerin genel mahkemede serbestçe ancak borca bağlı olarak ileri sürülmesi olanağının varlığı söz konusu olmaktadır. Bu sebeple itirazın iptali davalarında alacaklı, takipte dayanmadığı belgeler dışındaki başka belgelere dayanamaz. Bu davaların konusu, icra takibine konu alacağın varlığıdır. Bu yönüyle itirazın iptali davalarının alacak davalarından farklı bir yönü bulunmamaktadır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (KTK) 3. maddesinde, "İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir.

Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." şeklinde tanımlanmıştır.

Aynı Kanun'un 85/1. maddesine göre "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." maddenin son fıkrasına göre ise "işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur." İşletenin bu sorumluluğu bir tehlike sorumluluğudur.

Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de araç malikleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılması için bir başka kimseye devir edilmesi halinde (kısa bir süre için kiralanmaması kaydıyla) artık üzerindeki fiili hakimiyeti kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o araca kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekir.

Bunun sonucu olarak da, araç maliki sorumlu tutulmamalıdır. Gerek öğretide, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir.

Eldeki davada ise; davalı vekili tarafından dosyaya sunulan bilgi ve belgelerden davalıya ait aracın dava dışı üçüncü kişiye 21/03/2022 gününden 13/04/2022 gününe kadar kiralandığı anlaşılmaktadır. Sözleşme elektronik ortamda 21/03/2022 tarihinde onaylanmış olup, araç 13/04/2022 tarihinde saat : 05.07'de kiralanarak teslim edilmiştir. Davaya konu kaza ise 13/04/2022 günü saat : 10.00 sıralarında meydana gelmiştir. Bu durumda söz konusu kısa süreli kira sözleşmesinden dolayı davalı tarafın işleten sıfatının devam ettiği değerlendirilmiştir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi 04/06/2024 tarih 2021/881 esas 2024/855 karar)

Mahkememizce yapılan yargılama, yukarıda açıklanan sebepler ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde. 13.04.2022 günü saat 10:00 sıralarında kimliği belirsiz sürücünün, sevk ve idaresindeki ... plakalı araç ile ... ilçesi ...

Caddesi üzerinde seyrederken direksiyon hakimiyetini kaybederek aracının sol ön kısmı ile, ... duraklarında park etmiş bulunan sürücü ... ... yönetimindeki ... plakalı otobüsün sol arka kısmına çarpması sonucunda davaya konu yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiği, kazada davalıya ait ... plakalı araç sürücüsünün %100 (yüzde yüz) oranında kusurlu, davacıya ait ... plakalı araç sürücüsü ... ...' in kusursuz olduğu, dava konusu ... plakalı 2019 model ...

Otobüs olan aracın kazadan hemen önce 25.281 kilometrede olduğu, kaza tespit tutanağı, fotoğraflar ve ekspertiz raporundan anlaşıldığı üzere 13.04.2022 tarihli kazada başlıca arka karlık, arka sis lambası (led) ve ... komple arka duvarın (spoilerli) hasarlanmış olduğu; onarım için yedek parça temini ile kaporta ve boya işçilikleri gerektiği, bürokratik işlemler dahil onarımın tamamlanması için 10 iş gününe ihtiyaç olduğu, piyasa araştırmasına göre 2022 yılı Otobüs araç kiralamasının (mazot, şoför hariç) ortalama 975,00 TL olduğu, 10 günlük araç ikame bedelinin 9.750,00 TL olacağı; ... ...- ... ...

Ortaklığının 2022 yılı Gelir Vergisi Beyannamesinin incelenmesi sonucunda, 2022 yılı gelir tablosuna göre günlük ortalama kazancının 709,49 TL, 10 günlük kazanç kaybının 7.094,95 TL olduğu, aracın 10 günlük makul tamir süresinde kazanç kaybının 15.305,96 TL olduğu bilirkişi ek raporu ile sabit olup, bilimsel denetime açık ve hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporu doğrultusunda, davanın kısmen kabul kısmen reddi ile .... İcra Müdürlüğünün 2023/...

Esas sayılı takip dosyasında davalının itirazının kısmen iptali ile takibin 15.305,96 TL asıl alacak üzerinden devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına, fazlaya ilişkin istemin reddine karar vermek gerekmiş; davacı, davadan önce davalıyı temerrüde düşürmediğinden davacının takipte talep ettiği işlemiş faiz istemi yerinde görülmemiş, talep yargılamayı gerektirdiğinden davacının yerinde görülmeyen inkar tazminat talebinin reddine dair karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HUAK 18/A-(13) ''Arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflara ulaşılamaması, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması veya iki saatten az süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâllerinde, iki saatlik ücret tutarı Tarifenin Birinci Kısmına göre Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir.

İki saatten fazla süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâlinde ise iki saati aşan kısma ilişkin ücret aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit şekilde uyuşmazlığın konusu dikkate alınarak Tarifenin Birinci Kısmına göre karşılanır. Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılır." ve (14).

Fıkrası: "Bu madde uyarınca arabuluculuk bürosu tarafından yapılması gereken zaruri giderler; arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılması hâlinde anlaşma uyarınca taraflarca ödenmek, anlaşmaya varılamaması hâlinde ise ileride haksız çıkacak taraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır." hükümleri gereğince arabuluculuk gideri olarak ...

Dava Şartı Dosya No:.. sayılı dosyasından arabulucuya 3.120,00-TL tarife bedeli üzerinden ödeme yapıldığı tespit edilmiş, tarafların arabuluculuk ilk oturumuna katıldığı, davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verildiği gözetilerek; taraflar aleyhine ret ve kabul oranına göre arabuluculuk ücretine hükmedilmesi gerektiği anlaşılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

YARGILAMA GİDERLERİ HARÇ BEYANI

269,85 TL BAŞVURMA HARCI 403,39 TL PEŞİN HARÇ 403,39 TL PEŞİN HARÇ + 642,16 TL EKSİK HARÇ 38,40 TL VEKALET HARCI 1.045,55 TL KARAR VE İLAM HARCI 297,50 TL TEBLİGAT ÜCRETİ

+ 7.000,00 TL BİLİRKİŞİ ÜCRETİ

8.009,14 TL TOPLAM