İstanbul 4.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2022/202 K.2023/224

İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/330 Esas, 2022/389 Karar ve 25/05/2022 tarihli Görevsizlik kararı ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 19. Hukuk Dairesinin 2022/2077 Esas, 2022/1684 Karar ve 05/08/2022 Tarihli ilamı gereği Mahkememiz esasına kayıt olan İtirazın İptali (Fikir Ve Sanat Eseri Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda:

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin eser sahibi olduğu “...”, “...”, “...”, “...”, “...” isimli eserler üzerindeki işleme, çoğaltma, yayma, temsil, işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlara umumi iletim hakkına ilişkin mali haklar ve kullanım ruhsatlarının yapılan sözleşme ile eserin satışa sunulduğu tarihten itibaren 3 ayda bir satış adedi üzerinden hesaplanacak şekilde eser satış fiyatı üzerinden %3,5 telif ücreti ödemesi karşılığında 5 yıl süre ile davalıya devredildiğini, ödeme yükümlülüğüne rağmen davalı tarafından müvekkiline karşı herhangi bir ödeme yapılmadığını,

müvekkilinin davalı şirkete başvurusu üzerine ödenmemiş olan telif ücretlerine istinaden davalı şirket tarafından 30.000,00 TL miktarlı bono keşide edilerek müvekkile teslim edildiğini, bononun vade tarihi itibari ile şirketten tahsil edilemediğini, süresinde ödenmeyen bonoya ilişkin icra takibi başlatıldığını, ödemenin haciz işlemi ile davalıdan haricen tahsil edildiğini, söz konusu bononun ödenmemiş olan telif ücretlerine ilişkin olduğunu ve bu bedelin işbu davaya ve icra takibine konu cezai şart taleplerinin dışında olduğunu,

telif ücretlerinin ödenmemesinin sözleşme yükümlülüklerinin ihlali niteliğinde olduğunu ve bu durumun eser sahibine sözleşmeyi haklı fesih imkanı tanıdığını, ayrıca ilgili sözleşme uyarınca sözleşmeyi ihlal eden tarafın ihlal sebebiyle uğranılan maddi ve manevi zararlara karşılık olarak karşı tarafa 40.000,00 TL cezai şart ödeyeceğinin kararlaştırıldığını, bu sebeplerle sözleşmenin feshine ilişkin davalı şirkete ihtarname gönderildiğini, sözleşmenin feshinden doğan cezai şart beledilinin tahsili amacıyla ...

12. İcra Md. ... E. sayılı dosyası üzerinden ilamsız icra takibi başlatıldığını, davalının borçlu olmadığını iddia ederek borca itiraz ettiğini ve takibin durdurulduğunu belirterek; fazlaya ilişkin hak ve alacak talep etme hakları saklı kalmak kaydı ile; davalının ... 12. İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu haksız ve mesnetsiz itirazının iptaline ve takibin takip tarihi itibariyle işleyecek faiz, vekalet ücreti ve tüm ferileri ile birlikte devamına, davalı aleyhine alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesi ve yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davacı ve ... arasında ... isimli kitabın mali haklarının 5 yıl süre ile devir alınmasına ilişkin sözleşme imzalandığını, davacının işbu dava ile ileri sürdüğü iddia ve taleplerin tamamı haksız ve hukuki mesnetten yoksun olduğunu, davacı yanın sözleşme gereği kitabı güncel müfredata uygun ve basıma hazır şekilde teslim etmeyi, teslimden sonra gereği halinde, güncellemeleri ve talep edilen değişiklikleri yapmayı kabul ve taahhüt ettiğini, buna karşılık müvekkili şirketin yapılacak satışlar üzerinden belirlenen orana göre telif ücreti ödemeyi kabul ettiğini,

ancak davacı tarafın gerek özeni göstermediğini ve tüm uyarılara rağmen eksikliklerini ve yükümlülüklerini gereği gibi yerine getirmediğini, davacıya müvekkili şirketçe gönderilen ihtarname ile yükümlüklerini yerine getirmesinin istendiğini, yükümlülüklerin yerine getirilmesinin akabinde doğacak ödemelerin yapılacağının bildirildiğini, ancak davacının yükümlülüklerini yerine getirmediği gibi müvekkili şirket ile diyaloğunu da kestiğini, nihayetinde kitabın piyasa koşullarına göre ince kaldığını ( eksik ve sayfa sayısı az olması nedeniyle ), bu sebeple sözleşme ile amaçlanan basım ve satış hedefine ulaşılamadığını,

davacının sözleşmeye uygun davranmamasına rağmen davacı tarafından sözleşmenin fes edildiğinin ihtarname ile bildirildiğini, davacının müvekkili şirketten sözleşmeden kaynaklı herhangi bir alacağı bulunmadığını, müvekkili şirketin sözleşme konusu eserlerin mali haklarını 5 yıl süre ile devralmasına rağmen davacının tutum ve davranışları nedeni ile sözleşmeden beklenen menfaati elde edemediğini, müvekkili şirketin maddi ve manevi olarak büyük zarara uğradığını belirterek;

iki tarafa yükümlülük yükleyen sözleşmelerin ancak, tarafların ortak kabulü veya ispatı halinde mahkeme kararı ile mümkün olabileceğini müvekkili şirketin davacıya gönderdiği ihtarname ile feshi kabul etmediğinin bildirildiğini, dolayısıyla ortak bir mutabakatın bulunmadığını, müvekkili şirketin davacının haksız eylemleri neticesi sözleşmeden kaynaklı olarak elde etmeyi amaçladığı menfaatlerden mahurum kaldığını beyan ederek; davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememize sunulan 04/09/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle. 2021 yılında davalı tarafından davacıya ... icra dosyasına mahsuben ... hesabına havale olarak 10.000 TL gönderildiği ve yevmiye defterine ... Tarih ve ... Yevmiye no ile ...

Borç Senetleri hesabının alt hesabına borç sütununa alacak tarafına ise 102.01.001 Banka Hesabına kayıt yapıldığı, yine ... tarihli ... yevmiye numaralı yevmiye kaydında davalı tarafından davacıya ... icra dosyasına mahsuben ... hesabına havale olarak 6.800 TL gönderildiği ve Yevmiye defterine... Tarih ve ... Yevmiye No ile ...

Borç Senetleri hesabının alt hesabına borç sütununa Alacak tarafına ise 102.01.001 Banka Hesabına kayıt yapıldığı, davalının 2021 Resmi defter ve belgelerine göre Davacıya ödemiş olduğu toplam tutarın 20.000 + 10.000 + 6.800 = 36.800 TL (Otuzaltıbinsekizyüz Türk Lirası ) olduğu, Bu miktardan Avukatlık bedeli yaklaşık olarak 3.800 TL nin düşülerek ödenen tutarın 33.000 TL olduğu, dava konusu kitapların toplam satış tutarının 546.021,24 TL olduğu, Telif ücreti tutarının 546.021,24 * %3,5 = 19.110,74 TL olarak hesaplandığı,

anlaşmazlık konusu kitapların 5000 adet üzerinden satış tutarlarının hesaplanıp telif ücretinin belirlenmesine karar vermesi halinde de, dava konusu kitapların 5000 adet satışa göre toplam satış tutarının 1.215.000,00 TL olduğu, 5000 Adet satışa göre Telif Ücreti Tutarının 1.215.000,00 * %3,5 =42.525 TL olarak hesaplandığı,

taraflar arasındaki sözleşmelerin 5/a maddesinde söz konusu eserlere ilişkin fiyatından %3,5 telif bedeli ödenmesinin kararlaştırıldığı ve eserlerin satışa sunulduğu tarihten itibaren 3 ayda bir hesaplanacak satış adedi üzerinden davacıya ödeme yapılacağının belirtilmesine rağmen sözleşme gereği telif ücretlerinin sözleşmeye uygun olarak ödenmediği, bazı ödemelerin fesih tarihinden sonra yapıldığının anlaşıldığı,

bahsi geçen eser telif sözleşmelerine aykırılık iddiası ile cezai şartın tahsiline ilişkin dava yönünden anılan sözleşmelerin 8. Maddesinde düzenlenen cezai şart maddesinin uygulama şartlarının oluşup oluşmadığı hususunda takdirin mahkemeye bırakıldığı görüş ve kanaatinin bildirildiği anlaşılmıştır.

KANAAT VE GEREKÇE

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davacı ile davalı arasında ..., ..., ..., ..., ... isimli kitaplara ilişkin olarak her bir kitap yönünden ayrı ayrı olmak üzere 16/09/2020 tarihli beş ayrı sözleşme düzenlendiği, sözleşmeler incelendiğinde, sözleşmelerin 2.maddesinde sözleşme konusunun davaya konu eserlerin davacı tarafından hazırlanıp davalıya teslimi, eserlere ilişkin mali hakların ve kullanma ruhsatının ilk basım tarihinden itibaren 5 yıl süreyle münhasıran davalıya devredilmesi olduğunun, sözleşmenin 5.maddesinde eserler yönünden davalının davacıya %3,5 oranında telif bedeli ödeyeceğinin,

eserlerin satışa sunulmasıyla üç ayda bir hesaplanacak bedelin davacının banka hesabına ödeneceğinin, sözleşmenin 8.maddesinde herhangi bir maddesinin ihlal edilmesinin sözleşmenin feshine neden oluşturacağının ve 40.000 TL cezai şartın noter aracılığı ile ihbarından itibaren 7 gün içerisinde ödeneceğinin belirtildiği, davacı tarafından davalıya gönderilen ...

12. Noterliğinin... tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesinde davalının sözleşmelerden doğan telif ücretlerini davacıya süresinde tam ve eksiksiz olarak ödemediğinin, sözleşmenin haklı olarak feshedildiğinin beyan edilerek her bir sözleşme yönünden sözleşmede belirtilen 40.000'er TL cezai şartın ödenmesinin talep edildiği, ihtarnamenin davalıya 10/09/2021 tarihinde tebliğ edildiği, davacı tarafından davalıya karşı ... 12. İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyası ile 200.000 TL asıl alacak 49,32 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 200.049,32 TL alacak üzerinden icra takibi başlatıldığı, davalı tarafça süresi içerisinde takibe itiraz edildiği ve takibin durdurulmasına karar verildiği, davacı tarafça itirazın iptali talepli bu davanın açıldığı,

davalı vekilince sunulan cevap dilekçesinde davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığının, davacının sözleşmeden kaynaklı yükümlülüklerini yerine getirmediğinin, kitapların piyasa koşullarına göre eksik ve sayfa sayısının az olduğunun, çok ince kaldığının, bu nedenle basım ve satım hedeflerine ulaşılamadığının, salgın hastalık nedeniyle de satışının yapılamadığının, yeterli satış hedefine ulaşılamamasına rağmen vadesinden önce sözleşmeden doğan alacaklarından mahsup edilmek üzere davacıya senet keşide edilip verildiğinin, fesih ihtarnamesinin gönderildiği tarihte davacının alacağının bulunmadığının beyan edildiği,

davalı tarafça davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığı itirazında bulunulmuş ise de icra takibinin 22/09/2021 tarihinde başlatıldığı davanın görevsizlik kararından önce 17/05/2022 tarihinde açıldığı 1 yıllık hak düşürücü sürenin dolmadığı bu nedenle davalının bu itirazının yerinde olmadığı, davalı tarafın ticari defterlerinin incelenerek bilirkişi raporu alındığı, davalının ticari defterleri incelendiğinde davalı tarafça davaya konu kitaplar yönünden satış işlemi yapıldığının anlaşıldığı, davacının sözleşmeden kaynaklı yükümlülüklerini yerine getirmediği,

kitapların eksik ve sayfa sayısı az olduğu yönündeki iddia ve savunmaların davalı tarafça ispat edilemediği, davacının kitapları hazırlayarak sözleşmeye uygun olarak davalıya teslim ettiği yönünde değerlendirme yapılması gerektiği, yine ticari defterler incelendiğinde davacıya yapılan ödemelerin ... 26. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasında takip başlatıldıktan sonra bu icra takibi nedeniyle yapıldığının anlaşıldığı, ...

26. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası incelendiğinde davalı vekilince cevap dilekçesinde belirtilen davalı tarafından düzenlenerek davacıya verilen 13/07/2021 düzenleme 29/08/2021 vade tarihli 30.000 TL bedelli senet nedeniyle davacı tarafından davalıya karşı 20/09/2021 tarihinde icra takibi başlatıldığının anlaşıldığı, senet incelendiğinde bedelinin malen ahzolunduğunun belirtildiği, davalı vekilince senedin vadesi gelmeyen alacak yönünden avans olarak verildiği iddia edilmiş ise de bu iddianın ispat yükünün davalıda olduğu, senetin avans olarak verildiğinin davalı tarafça ispat edilemediği,

davalı tarafından davacıya verilen senet doğrultusunda kitap satışlarından davacının davalıdan alacağının bulunduğunun, senet vadesinde davalının davacıya ödeme yapmadığının bu nedenle davacı tarafından, ödenmeyen alacak nedeniyle dava dışı yukarıda belirtilen icra takibinin başlatıldığının anlaşıldığı, davacı tarafından davalıya gönderilen ihtarname tarihinde davacının ödenmeyen alacağının bulunduğu,

sözleşme kapsamında ödenmeyen alacak nedeniyle davacının sözleşmeyi feshetmesinin haklı nedene dayandığı ve davacının sözleşmelerde belirlenen cezai şart bedellerini talep edebileceği, yine ihtarnamenin davalıya tebliğ edildiği tarihten belirlenen yedi günlük süre sonrasından takip tarihine kadar olan sürede işlemiş faiz de talep edebileceği, yapılan hesaplama neticesinde talep edilen işlemiş faizin uygun olduğu anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imza Hakim ... · e-imza