İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/186 K.2024/107

T.C. İstanbul Anadolu 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2023/186 Esas

KARAR NO:2024/107

DAVA

5464 S.K. Uy.Tacirlere Verilen Kurumsal Banka Ve K.Kartlarından Kaynaklanan (5411 S.K. 142/1 Hariç) (Tazminat)

DAVA TARİHİ: 03/03/2023

KARAR TARİHİ: 13/02/2024

Mahkememizde görülmekte olan 5464 S.K. Uy.Tacirlere Verilen Kurumsal Banka Ve K.Kartlarından Kaynaklanan (5411 S.K. 142/1 Hariç) (Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili davalı bankanın ------- iban no.lu hesabıyla müşterisi olduğunu, müvekkili faaliyeti gereğince ------ unvanlı firmaya para göndermesi gerektiğini, -----firmadan müvekkili şirket yetkilisi ------- tarihinde ödeme yapılacak banka hesap bilgisi mail ile iletildiğini, müvekkili de bahsi geçen hesap numarasını ve alıcı unvanını belirtmek suretiyle muhataba ait--------- kullanarak --------tarihinde para gönderme emri verdiğini, daha sonra parayı gönderdiği hususunda bilgi vermek amacıyla müşterisiyle iletişim kurduğunu,

müşterisinin mail adresinin -------- müşteri adına gönderilen mailin sahte olduğunu öğrendiğini ve derhal durumu davalı bankaya bildirdiğini, davalı bankadan uzunca bir süre yanıt alamadığını, paranın gönderilmesinin üzerinden iki haftadan uzun bir zaman geçtikten sonra şirket yetkilisi ------- hesabının müsait olmadığını, işlemin davalı bankaca takip edilmekte olduğuna dair ----- gönderildiğini, müvekkili ----------- yev.no.lu ihtarnamesini keşide ederek davalıdan zararını tazmin etmesini,davalı alıcı unvanı ile talimatta bildirilen hesap sahibinin uyuşup uyuşmadığını kontrol yükümlülüğünün kendisinde değil,

alıcı bankanın yükümlülüğünde olduğu gerekçesiyle ihtarnameye itiraz ettiğini, müvekkili arabuluculuk yoluna başvurulmuşsa da arabuluculuk süreci sonunda herhangi bir netice elde edilemediğini, davalı banka her ne kadar, alıcı unvanı ile hesap sahibinin uyuşup uyuşmadığını kontrol etmekle yükümlü olmadığını, alıcı unvanı ile muhatap bankanın aynı olup olmadığını kontrol etme yükümlülüğünün karşı bankada olduğunu belirtmekte ise de esasen bu beyanı hatasını teyit eder nitelikte olduğunu, müvekkili muhatap bankanın --------- kullanılmak suretiyle verilen para gönderme emrinde alıcının unvanı yazıldığını,

esasen muhataba ait -----alıcının unvanı belirtilmeden para göndermeye izin de vermediğini, diğer yandan karşı hesabın bulunduğu ülke olan --------- bankaların, alıcı unvanı ile hesap sahibini kontrol etmesi gibi bir yükümlülük bulunmadığı gibi bahsi geçen ülke mevzuatı ve bankacılık sistemine göre alıcı banka böyle bir kontrol yapmadığını, bu nedenlerle, davalı bankanın havale işlemi esnasında alıcının unvanını istemesini, alıcı unvanı ile hesap numarası karşı banka tarafından kontrol edilmekle yükümlüymüş gibi davranmasını, müvekkili alıcının,

emirde belirtilen kişi yada kuruluş olmaması durumunda paranın iade edileceği yönünde güven oluşmasına neden olmuş ve işlemlerini bu güven çerçevesinde yaptığını, yine müvekkili bildirimini zamanında yanıtlamaması, gerekli aksiyonları almadığını davalı bankanın sorumlu olduğunu, fazlaya ilişkin talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL’nin ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, döviz transfer işlemi, şirket hesabından internet şube kanalından gerçekleştirildiğini, para transferi işleminde müvekkilin bankanın bir dahili olmadığını, para transfer işleminin, davacı şirketin bizzat kendisi tarafından sisteme girmiş olduğu bilgi ve talimatlar doğrultusunda gerçeleştirildiğini, ------ bulunan para transfer alıcısı şirketin ----- olmasına rağmen ödemenin gönderildiği hesabın ------- olması denilerek,

müvekkilin bankaya kusur yüklenmeye çalışıldığını, ancak uluslararası ticarette ve bankacılık tecrübelerinde bilinen gerçeğin, farklı banka dış ticaret işlemlerinde de karşılaşıldığı gibi -------- fabrikası veya üretim tesisi olduğunu, başka ülkede bulunan hesabına ödeme yapılan şirketler olduğunu, bu şekilde yurt dışına para transfer işlemlerinde, müvekkil banka sadece aracı konumunda olduğunu, yurt dışı alıcı banka ile müvekkil banka arasında, herhangi bir anlaşma veya protokol vs. olmadığını,

geri iadesini talep etmesi üzerine aynı gün müvekkili banka tarafından ------mesajı gönderilmiş ve davacı şirketin iptal talimatı iletilmiş ve paranın iadesi istendiğini, arz edildiği üzere, müvekkili bankanın dahili olmayan ve tamamen davacının kendi kusuru ve özensizliği nedeniyle gerçekleşen olay nedeniyle müvekkili bankaya karşı hukuki dayanaktan yoksun olarak dava açıldığını, müvekkili banka tarafından başından itibaren davacı şirkete gecikmeden her başvurusunda yardımcı olunduğunu, her talepleri muhabir bankaya ve ilgililere gecikmeksizin iletildiğini,

muhabir bankadan veya yurt dışından gelen her bilgi veya -------- mesajı da aynı şekilde davacı şirkete gecikmeksizin iletildiğini, hukuki dayanaktan yoksun olan davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME ve GEREKÇE: Dava, davacının yurt dışında yerleşik olan ve aralarında ticari ilişki bulunduğu ileri sürülen firmaya davalı banka aracılığı ile para gönderme olayında yanlış kişiye para gönderilmesinde davalı bankanın sorumluluğu bulunduğundan bahisle açılan maddi tazminat davasıdır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davacının yurt dışında bulunan yabancı bir 3. Kişi firmaya para göndermesi gerektiği olayda davalı bankanın alıcı unvanı ile hesap sahibinin uyuşup uyuşmadığını kontrol etme yükümlüğünün bulunup bulunmadığı, davalı bankanın davacı tarafından para gönderme emri verilen davacı müşterisinin mail adresinin hacklendiği iddiasının doğru olup olmadığı, doğru ise bu durumda davalı bankanın yükümlüklerini yerine getirip getirmediği, sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, davacının göndermek istediği paranın talimatı dışında başka biri hesabına gönderilip gönderilmediği,

böyle bir durum var ise davalının sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, davacının zarara uğrayıp uğramadığı, davacının iddia edilen işlem sonrası bildirimlerine davalı bankaca zamanında cevap verilip verilmediği, davalı bankanın ihmalinin olup olmadığı, tarafların aralarındaki bankacılık hizmetleri sözleşmesine aykırı davranıp davranmadığı şeklinde olduğu anlaşılmıştır.Taraf teşkili sağlanmış, taraf delilleri celp edilmiş ve uyuşmazlığın çözümü için dosya bilirkişiye tevdi edilmiş olup; bilirkişi heyet rapor içeriğine göre;

davacının yurt dışında bulunan yabancı bir 3. kişiye para göndermesi gerektiği olayda davalı bankanın alıcı unvanı ile hesap sahibinin uyuşup uyuşmadığını kontrol etme yükümlüğünün bulunup bulunmadığı” hususunda: Bankacılık yönünden değerlendirme yapıldığında: Karşı bankanın bulunduğu ülkenin bankacılık kuralları ve uluslararası para transferi kuralları doğrultusunda davalı bankaya bir kusur atfedilemediği, “Davalı bankanın davacı tarafından para gönderme emri verilen davacı müşterisinin mail adresinin hacklendigi iddiasının doğru olup olmadığı, doğru ise bu durumda davalı bankanın yükümlüklerini yerine getirip getirmediği,

sorumluluğunun bulunup bulunmadığı” hususunda: Mail adresinin bir başkası tarafından ele geçirilip geçirilmediği hususunun dosya kapsamından açık bir şekilde anlaşılamadığı, “Davacının göndermek istediği paranın talimatı dışında başka biri hesabına gönderilip gönderilmediği, böyle bir durum var ise davalının sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, davacının zarara uğrayıp uğramadığı, davacının iddia edilen işlem sonrası bildirimlerine davalı bankaca zamanında cevap verilip verilmediği, davalı bankanın ihmalinin olup olmadığı,

tarafların aralarındaki bankacılık hizmetleri sözleşmesine aykırı davranıp davranmadığı” hususunda: Bankacılık yönünden değerlendirme yapıldığında: davacı firma tarafından internet şubesinden yapılan giden döviz transferi talebi işleminde girilen ------ Numarasının ------ bankaya ait hesap numarası olduğu, gönderilen para transferi işleminde ------ bilgilerinin tam ve doğru olarak girildiği, karşı bankadan ------- gönderilen tutarın karşı hesaba geçtiği, Davalı banka tarafından muhabir bankaya ------işleminin --------bildirimi yapılarak iadesinin talep edildiği,

Muhabir banka tarafından Davalı bankaya gönderilen ---------- nolu mesaj ile “müşterimizden herhangi bir olumlu cevap alamadığı” şeklinde dönüş yapıldığı, süreçlerde banka kaynaklı operasyonel bir hata ve eksiklik olmadığı, Davacı ------ Davacı firma tarafından Davalı bankanın ----- olduğu, ----- hesabı kullandığı, davacı firma tarafından davalı bankanın ------- adresinde bulunan internet şubesi üzerinden firmanın kullanıcı adı ve şifresi ile internet şubesine giriş yaptığı, hesabından döviz transferi-------- yurtdışı bankaya döviz transferi işlemi talimatı verdiği,

banka kayıtlarında para gönderiminin ------- mesaj olarak muhabir bankaya iletildiği, Mahkemenin ara kararı doğrultusunda yapılan incelemede Davacı firma tarafından internet şubesinden yapılan giden döviz transferi talebi işleminde girilen -------- numarası olduğu, gönderilen para transferi işleminde ------- bilgilerinin tam ve doğru olarak girildiği, süreçte operasyonel bir hata ve eksiklik olmadığı,

Karşı bankadan --------gönderilen tutarın karşı hesaba geçtiği, Borçlar mevzuatına yönelik inceleme yapıldığında, yukarıdaki bankacılık yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde süreçlerde davalı bankadan kaynaklı operasyonel bir hata ve eksiklik olmadığı, davalı bankaya bir kusur atfedilemediği anlaşıldığından bu doğrultuda davalı bankanın sözleşmeyi ihlalinden/sözleşmeye aykırılıktan veya TBK m. 49 hükmünce haksız fiilinden söz edilemeyeceği, haksız fiilden sorumluluk bakımından zorunlu unsur olarak kusurun varlığından bahsedilemediği,

bu sebeplerle de söz konusu olaydan ötürü davalı bankanın sorumluluğunun bulunmadığı kanaatine varıldığını bildirmişlerdir.Yapılan yargılama ve denetime elverişli hükme esas alınan bilirkişi rapor içeriklerine nazaran; davacının davalı bankanın ------- iban no.lu hesabıyla müşterisi olduğu, davacının faaliyeti gereğince ------ firmaya para göndermesi gerektiğinden taraflarına bildirilen hesap numarasını ve alıcı unvanını belirtmek suretiyle davalı bankaya ait -----kullanarak hesabından döviz transferi ----- işlemi olarak ------- ile yurtdışı bankaya döviz transferi işlemi talimatı verdiği,

banka kayıtlarında para gönderiminin ------ mesaj olarak muhabir bankaya iletildiği, davacı firma tarafından internet şubesinden yapılan giden döviz transferi talebi işleminde girilen------- bankaya ait hesap numarası olduğu, gönderilen para transferi işleminde----- bilgilerinin tam ve doğru olarak girildiği, karşı bankadan -------- çıkış referanslı mesaj ile gönderilen tutarın karşı hesaba geçtiği, davalı banka tarafından muhabir bankaya --------- referans nolu -----işleminin ------- bildirimi yapılarak iadesinin talep edildiği,

muhabir banka tarafından davalı bankaya gönderilen-----mesaj ile “müşterimizden herhangi bir olumlu cevap alamadığı” şeklinde dönüş yapıldığı, Karşı bankadan ----- Referanslı Mesaj ile gönderilen tutarın karşı hesaba geçtiği anlaşılmıştır.-------- sayılı ilamı "Havalecinin ve lehdarın bankası farklı ülkelerde bulunmakta olup, ödeme bu bankaların bulunduğu ülkeler dışında, üçüncü bir ülkenin para birimi ile gerçekleştirilecek ise, karşılığın lehdarın bankasına aktarılmasında kural olarak, ilgili para biriminin ait olduğu ülkede bulunan, havalecinin ve lehdarın bankası ile hesap ilişki içinde olan bir muhabir bankaya başvurulur.

Havale zincirine dahil olan muhabir banka, havalecinin bankasının havaleci ile olan ilişkisinde, kural olarak bu bankanın BK m. 100 yardımcı şahsı konumundadır. Somut olayda dava konusu havale tutarının havale alıcısının bankası tarafından hesaba aktarıldığı anlaşılmaktadır. Bir başka ifadeyle havale alıcının bankasının havale alıcısı ile ---- eşleştirmediğinden işlemi gerçekleştirdiğinden kusurlu olduğu ihtilafsızdır.

Buna göre, davalı banka ve onun yardımcısı konumundaki ----- muhabir banka, havaleyi, davacının gösterdiği -----numarasına ve davacının bildirdiği alıcı şirket unvanına göndermiştir. Bu durumda, -------- numarasının alıcı unvanıyla uyumlu olup olmadığını davalı bankanın ve onun yardımcısı konumundaki muhabir bankanın denetlemesi ve karşılaştırması mümkün değildir. Bu kontrolün, alıcının hesabının bulunduğu alıcının bankası ------tarafından yapılması gerekir.

Eğer bir kusur varsa, alıcının bankasındadır. Çünkü, alıcının bankasının, -------- numarasıyla alıcıyı karşılaştırması, eğer bilgiler uyumlu ise parayı alıcının hesabına yatırması, aksi taktirde havaleyi iade etmesi gerekirdi. Böyle bir iade gerçekleşmediği gibi, alıcının---------- numarasının alıcı ile uyumlu olmadığına dair davacı tarafın sunduğu bir kanıt da yoktur.

Bu durum kabul edilse bile, alıcının bankası ile davalı banka arasında yardımcılık ilişkisi yoktur ve alıcının bankasının kusuru olsa bile davalı sorumlu tutulamaz. Dolayısıyla, ortaya çıkan zararda davacı havalecinin bankası olan davalı bankanın ve havale zincirindeki aracı bankanın kusuru bulunmamaktadır ------------şeklindedir.

Neticeten; davacının ticari ilişkisi olan 3. Kişiye para transferi sürecinde davalı bankadan kaynaklı operasyonel bir hata ve eksiklik olmadığı, -------- yönetmelik hükümlerine göre ise kural olarak para havale işlemleriyle alakalı hatalı işlemlerden kaynaklı sorumluluğun göndericiye ait olduğu, zira alıcı bankanın --------- numarasıyla alıcıyı karşılaştırması, eğer bilgiler uyumlu ise parayı alıcının hesabına yatırması, aksi taktirde havaleyi iade etmesi gerektiği, böyle bir iade gerçekleşmediği,

davalı bankaya bir kusur atfedilemeyeceğinden davalı bankanın sözleşmeyi ihlalinden/sözleşmeye aykırılıktan veya TBK m. 49 hükmünce haksız fiilinden söz edilemeyeceği, haksız fiilden sorumluluk bakımından zorunlu unsur olarak kusurun varlığından bahsedilemeyeceği anlaşılmakla davanın reddine karar vermek gerekmiştir.