İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/373 K.2024/3

Mahkememizde görülmekte olan davanın yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Talep eden ... Bankası A.Ş. vekili 03.05.2023 harç tarihli dava dilekçesiyle. 06.02.2023 tarihinde meydana gelen deprem ve devamındaki artçı depremlerden müvekkili bankanın... Şubesinin tamamen yıkılmış/ağır hasar gördüğünü, şube nezdinde bulunan kıymetli evrakın saklandığı kasaların da deprem neticesinde hasar gördüğünü ve kaybolduğunu, şubede oluşan zararın tespitini teminen Kahramanmaraş ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ...

Değişik İş sayılı dosyasından delil tespiti talebinde bulunduklarını, belgeler ve ticari defterlere ilişkin olarak İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...

Esas sayılı dosyasından TTK m.82/7 gereğince zayii belgesi talep ettiklerini, TTK m. 757 ile kıymetli evrakın iptali için ödeme yeri mahkemesinin yanı sıra hamilin yerleşim yeri mahkemesinin de yetkili olduğunu, müşteriler tarafından teslim edilen çeklerin yetkili hamili konumundaki müvekkili bankanın deprem felaketi öncesinde şube hizmet binaları nezdinde sakladığı ancak meydana gelen doğal afet neticesinde zayii olan ...

Bank'ın ... numaralı, 27.04.2023 keşide tarihli, 305.700,00 TL tutalı, Keşide yeri İzmir, keşideci adı ... Medikal Otom. İnş. Tarım Hayvancılık ve Turizm San. Tic. A.Ş. olan çek, ... bank’ın ... numaralı, 27.05.2023 keşide tarihli, 100.000,00 TL tutalı, Keşide yeri İzmir, keşideci adı ... Medikal Otom. İnş. Tarım Hayvancılık ve Turizm San. Tic. A.Ş. olan çek, ... bank’ın ... numaralı, 27.06.2023 keşide tarihli, 100.000,00 TL tutalı, Keşide yeri İzmir, keşideci adı ...

Medikal Otom. İnş. Tarım Hayvancılık ve Turizm San. Tic. A.Ş. olan çek, Denizbank’ın E1-6993922 numaralı, 27.07.2023 keşide tarihli, 135.000,00 TL tutalı, Keşide yeri İzmir, keşideci adı ... Medikal Otom. İnş. Tarım Hayvancılık ve Turizm San. Tic. A.Ş. olan çek, ... bank’ın ... numaralı, 27.08.2023 keşide tarihli, 135.000,00 TL tutalı, Keşide yeri İzmir, keşideci adı ... Medikal Otom. İnş. Tarım Hayvancılık ve Turizm San. Tic.

A.Ş. olan çek, ... bank’ın ... numaralı, 27.09.2023 keşide tarihli, 135.000,00 TL tutalı, Keşide yeri İzmir, keşideci adı ... Medikal Otom. İnş. Tarım Hayvancılık ve Turizm San. Tic. A.Ş. olan çek ve Denizbank’ın ... numaralı, 27.10.2023 keşide tarihli, 135.000,00 TL tutalı, Keşide yeri İzmir, keşideci adı ... Medikal Otom. İnş. Tarım Hayvancılık ve Turizm San. Tic.

A.Ş. olan çekin 3. kişilere ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilerek ödeme yasağı konulmasına ve çekin kayıp nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Talep edenin son hamil olup olmadığı talep dilekçesinde belirli olmadığından (TTK m. 790). Mahkememizce talep edene gönderilen 05.12.2023 tarihli müzekkereyle dava konusu çeklerin banka tarafından hangi sıfatla elinde bulundurduğu ve bu çeklerin hamili olup olmadığı sorulmuştur. Talep eden vekili tarafından 19.12.2023 tarihli beyan dilekçesinde 3. sayfada çeklerin tahsil edilmek üzere müvekkili bankaya verildiği belirtilmiştir.

Talep eden vekili 19.12.2023 tarihli dilekçesiyle; dava konusu çekleri müvekkili bankaya ... Plastik Sağlık Ür. Tekstil San. Ve Tic. A.Ş.’nin ibraz ettiğini, müvekkili bankanın ...

Şubesinin 28.09.2023 tarihli 306 sayılı ve 26.10.2023 tarihli 359 sayılı cevabi yazılarında çeklerin ibraz tarihleri belirtilmeksizin depremden sonraki bir tarihte takas sistemi tarafından ödenmelerinin gerçekleştirildiğinin bilgisinin verildiğini, tarihlerin takas sistemi tarafından çeklerin sorgulandığı tarih olduğunu, dava konusu çeklerin depremden önceki bir tarihte ibraz edildiğini, şubenin yıkılması nedeniyle de çeklerin bina içerisinde kaldığını, çeklerin müvekkili bankada ve çekleri ibraz eden şirketin elinde olmadığını, çeklerin kötü niyetli kişilerin elinde olabileceğini,

takas sistemi tarafından çeklerin sıraya konulduğunu ve hesapta para varsa otomatik ödeme yapıldığını, ödeme sırasında çekin fiziken bulunmasına gerek olmadığını, çekin üzerinde ödeme yasağı, tedbir, bloke yoksa ödemenin yapıldığını, 21.11.2023 tarihinde teminat yatırıldığını, çeklerin kimin elinde olduğunun bilinmiyor olması ve çeklerin içerdiği hakkın halen mevcut olması durumunda çeklerin iptalinin istenebileceğini, çeklerin birden fazla el değiştirmesi,

diğer riskler ve kaybolma ihtimalini azaltmak için muhafaza altına alınmak üzere alındığını, çeklerin müvekkili banka şubesine tahsile veren firmaya ödendiğini, bu durumun zayi kararı verilmesine engel teşkil etmediğini, dava konusu çeklerin fiziken bulunmadığını, tedavül edilip edilmediğinin bilinemediğini beyan etmiştir.

Talep; çek iptali davasıdır.

Talep eden vekilinin delilleri toplanmış ve değerlendirilmiştir.

Talep eden vekiline tensip tutanağının 16.05.2023 tarihinde tebliğ edildiği, tensip 7 nolu ara kararı gereğince çek bedelleri üzerinden belirlenen %100 teminat yatırılmadığından bahisle çekler üzerinde ödeme yasağı konulmamış daha sonra davacı tarafından 22.11.2023 tarihli dilekçesiyle ... bank’a ait 21.11.2023 tarihli teminat mektubunun dosyaya ibraz edilmesiyle ödeme yasağı konulmasını talep etmiş ise de çekler süresi içerisinde teminat mektubu ibraz edilmeyip ödenmiş olması nedeniyle bu talebi kabul edilmemiş ve teminat mektubunun iadesine karar verilmiştir.

İptali istenen çeklerin Ticaret Sicil Gazetesinde TTK 757-764 maddeleri göre birer hafta ara ile talep konusu iptali istenilen çeklerin tüm unsurları da belirtilmek sureti ile üç kez ilan yapılmış, bu ilanlara rağmen çeklerin elinde bulunduran hamillerin mahkememize başvurduğu tespit edilmemiştir.

Dava konusu olan 6 adet çek için ... bank A.Ş.’ye yazılan müzekkereye ... bank A.Ş. ... Şubesinin 14.07.2023, 25.08.2023, 03.10.2023 ve 31.10.2023 tarihli ve ... Bankasının 28.09.2023 tarihli cevabi yazılarında;

1. ... bank’ın ... numaralı, 27.04.2023 keşide tarihli, 305.700,00 TL tutalı, Keşide yeri İzmir, keşideci adı ... Medikal Otom. İnş. Tarım Hayvancılık ve Turizm San. Tic. A.Ş. olan çekin 28.04.2023 tarihinde ... Bankası A.Ş. ... Şubesine ibraz edildiği ve ödemenin gerçekleştiği,

2. ... bank’ın ... numaralı, 27.05.2023 keşide tarihli, 100.000,00 TL tutalı, Keşide yeri İzmir, keşideci adı ... Medikal Otom. İnş. Tarım Hayvancılık ve Turizm San. Tic. A.Ş. olan çekin 30.05.2023 tarihinde ... Bankası A.Ş. ... Şubesine ibraz edildiği ve ödemenin gerçekleştiği,

3. ... bank’ın ... numaralı, 27.06.2023 keşide tarihli, 100.000,00 TL tutalı, Keşide yeri İzmir, keşideci adı ... Medikal Otom. İnş. Tarım Hayvancılık ve Turizm San. Tic. A.Ş. olan çekin 04.07.2023 tarihinde ...Bankası A.Ş. ... Şubesine ibraz edildiği ve ödemenin gerçekleştiği,

4. ... bank’ın ... numaralı, 27.07.2023 keşide tarihli, 135.000,00 TL tutalı, Keşide yeri İzmir, keşideci adı ... Medikal Otom. İnş. Tarım Hayvancılık ve Turizm San. Tic. A.Ş. olan çekin 28.07.2023 tarihinde ... Bankası A.Ş. ... Şubesine ibraz edildiği ve ödemenin gerçekleştiği,

5. ... bank’ın ... numaralı, 27.08.2023 keşide tarihli, 135.000,00 TL tutalı, Keşide yeri İzmir, keşideci adı ... Medikal Otom. İnş. Tarım Hayvancılık ve Turizm San. Tic. A.Ş. olan çekin 28.08.2023 tarihinde ... Bankası A.Ş. ... Şubesine ibraz edildiği ve ödemenin gerçekleştiği,

6. ... bank’ın ... numaralı, 27.09.2023 keşide tarihli, 135.000,00 TL tutalı, Keşide yeri İzmir, keşideci adı ... Medikal Otom. İnş. Tarım Hayvancılık ve Turizm San. Tic. A.Ş. olan çekin 27.09.2023 tarihinde ... Bankası A.Ş. ... Şubesine ibraz edildiği ve ödemenin gerçekleştiği,

7.... bank’ın ... numaralı, 27.10.2023 keşide tarihli, 135.000,00 TL tutalı, Keşide yeri İzmir, keşideci adı ... Medikal Otom. İnş. Tarım Hayvancılık ve Turizm San. Tic. A.Ş. olan çekin 27.10.2023 tarihinde ... Bankası A.Ş.... Şubesine ibraz edildiği ve ödemenin gerçekleştiği bildirilmiştir.

Talep eden banka çeklerin ... Şubesinde bulunduğunu ve bu çeklere hamil olduğunu ve çeklerin deprem nedeniyle yıkılan binanın altında kalmasıyla zayi olduğunu belirtmiştir. ... bank A.Ş.’den gelen müzekkere cevaplarında ve ... Bankasının 28.09.2023 tarihli yazısında söz konusu çeklerin lehtar olarak görülen ... Plastik A.Ş. tarafından ibraz edildiği ve takas sistemi kapsamında ödemesinin yapıldığı belirlenmiştir.

Bu çeklerin talep eden tarafa tahsil amacıyla verildiği iddia edilmiştir. Talep eden taraf bu çeklerin şubede bulunduğunu ve zayi olduğunu ileri sürerek çek iptali talebinde bulunmuştur.

Her ne kadar talep eden taraf 19.12.2023 tarihli dilekçesiyle çeklerin sisteme kayıtlı olması nedeniyle takasta bulunan çeklerin otomatik takas sistemi kapsamında ödendiğini ve fiziken bulunmasına gerek olmadığını belirtmiş ise de, çeklerin hamil tarafından ibraz edilmeksizin ödenmesi mümkün değildir. Bu halde yapılan ödeme çeklerin ibraz edildiği ve takas sistemine kayıtlı olması nedeniyle ödendiği anlamına gelmektedir.

Çeklerin 3. kişilerin elinde bulunup bulunmadığı konusunda yapılan ilanlarda da bu çekleri elinde bulunduran başka bir 3. kişinin bulunduğu belirlenememiştir. Bankanın bu halde çekleri tahsil cirosuyla aldığı iddiası nedeniyle bu sıfatla çek iptali talep etmesi durumunda da iptal edilecek çekin ibraz edilerek ödenmemiş olması gerekmektedir.

Kaldı ki talep eden tarafça çekler takas odası kapsamında ödemeler yapıldıktan sonra ödeme yasağı kararı verilmesi için teminat yatırılmış olup, bu tarih itibariyle çekler ödenmiş olduğundan artık çeklere ödeme yasağı konulması konusunda hukuki yararın bulunmadığı da belirlenmiştir. Zira söz konusu çeklerin usulüne uygun olarak ... Plastik A.Ş. tarafından bankaya ibraz edildiği ve bu şekilde ödendiği de sabit hale gelmiştir.

Artık çeklerin 3. kişinin eline geçmesi durumunda dahi ödenmiş olan çekler için talep edenin bu talebinde hukuki yararı da bulunmamaktadır. Zira bu çekleri eline geçiren kimsenin ne sıfatla eline geçirdiği ve ne sıfatla hamil olduğunu ispatlaması gerekmektedir. Oysaki çeklerin takas sistemi kapsamında ... bank A.Ş. tarafından ödendiği belirlenmiştir. Bu halde talep konusu çeklerin lehtar tarafından ibraz edildiği de sabittir.

Bu halde ibraz edilerek ödenen çekler hakkında (hukuki yararı da bulunmadığından) karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmektedir. Somut olayda da tüm çekler ibraz edilerek ödendiğinden konusu kalmayan çek iptali talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.

Başkan ... e-imzalı Üye ... e-imzalı Üye ... e-imzalı Katip... e-imzalı