Konya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/230 K.2024/820

T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ... Esas - ... Karar

T.C. TÜRK MİLLETİ ADINA

KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

KARAR NO

HAKİM

KATİP

DAVACI

VEKİLİ

DAVALI

VEKİLİ

İHBAR OLUNAN

DAVA

Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ

KARAR TARİHİ

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; l7 Mart 2020 tarihli "ABD Menşeili Şeker Pancarının Verimini ve Şeker Oranını Arttırıcı BrixStax Yaprak Spreyi Uygulama Danışmanlığı Hizmet” alım sözleşmesi, 17 Mart 2020 tarihli “ABD Menşeili PSS150, PSS152, PSS164 Hibrid Şeker Pancarı Tohumu Tedarik” sözleşmesi, 23 Mart 2020 tarihli “ABD Merkezli All Beets Firmasından, PSS150 Tipi Hibrid 1000 Ünite Şeker Pancarı Tohumu Tedariki, Anaç Tohumların Ekimi, Fidelerinin Yetiştirilmesi, Fidelerin Tohum Tarlasına Dikimleri, Tohumların Yetiştirilmesi, Tohumların Hasat-Harman İşleri, Tohumların Ön Temizleme İşlerinin Yapılması,

Tohumların OECD (Ham Tohum(Raw Seed), Gri Etiketli(Gray Label), ISTA-Orange ve Bitki Sağlığı Sertifikalarının Alınması” süreçlerini kapsayan sözleşmeler imzalandığını, 23 Mart 2020 tarihli sözleşmenin 3.a maddesine göre, “Alıcı, Satıcıya, söz konusu ürünlerin karşılığında KDV dahil USD 42.420 (Yalnız kırk-iki-bin-dört-yüz-yirmi Amerikan Doları) ("Satın Alma Bedeli") ödeyecektir.” şeklinde olduğunu, Genel Koşullar Başlıklı 4.a maddesine göre.

“Alıcı, sipariş (1.000 ünite) için olan ödemenin KDV hariç tutarı olan 42.000 USD'nı, bu anlaşmanın imzasından itibaren en geç 7 takvim günü içinde bütünüyle ödeyecektir. Ödeme TL olarak yapıldığı takdirde ödemenin yapıldığı gün geçerli T.C. Merkez Bankası Döviz Satış kuru baz alınacaktır.” hükümlerine yer verildiğini, dolayısıyla, davacı sözleşmelerde kararlaştırılan 13.400,96.-TL, 6.128,81-TL. ve 42.420-Amerikan Doları (karşılığı 275.984,52.-TL. tutarındaki) ödemeleri.

25.03.2020 tarihinde, ayrı ayrı tutarlarda davalının ...

Bankası ... nolu hesabına süresi içerisinde yaptığını, belirtilen sözleşmelere ilişkin yükümlülükler yerine getirildiğini, ancak 23 Mart 2020 tarihli sözleşmede üstlenilen yükümlülük yerine getirilmediğini, bu hususta müvekkil şirketçe davalı tarafa yapılmış olan 24 Mart 2021, 06 Nisan 2021 tarihli yazılı uyarılar, davalı tarafça hiçbir şekilde dikkate alınmadığını, davalıya son kez Konya .Noterliğinin 09.07.2021 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarı gönderilerek 23 Mart 2020 tarihli sözleşmenin fesih edildiği, ihtarnamenin tebliğ edildiği tarihten itibaren 3 gün içerisinde müvekkile teslimi yapılmayan 42.420 USD ürün bedelinin, müvekkile ait ...

Bankası ... iban nolu hesabına ödenmek suretiyle iade edilmesini, davalı taraftan sözleşmede kabul etmiş olduğu yükümlülüklerin yerine getirilmesi istendiğini, davalı şirket Ankara .Noterliğinin 28.07.2021 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarı ile temerrüde düştüklerini kabul etmediklerini, mücbir sebep ve aşırı ifa güçlüğü nedeniyle sözleşmenin uyarlanması gerektiği iddiasını ileri sürerek,

sözleşmeden doğan edimlerini yerine getirmek adına somut bir adım atmadığını davacının taleplerini sonuçsuz kaldığını, ancak 11.02.2022 tarihinde 28.962 USD(Amerikan Doları)'yi TL.'sı karşılığı olarak davacıya ödediğini, davalı firmanın davacıya 13.038 USD (Amerikan Doları) bakiye borcu bulunduğunu, davalının 11.02.2022 tarihinde yapmış olduğu ödeme, sözleşmeye aykırı eylemin ve 42.420 USD tutarındaki borcu kabul mahiyetinde olduğunu belirterek,

öncelikle borçlunun borca yetecek miktarda menkul, gayrimenkul malları ile 3. şahıslardaki hak ve alacaklarının dava değeri miktarınca yatırılacak uygun bir teminat karşılığı ihtiyaten haczine karar verilmesini, davacının davalıdan almış olduğu tohumların teslim edilmemesi nedeniyle bakiye 13.038 USD alacağın ihtar tarihinden itibaren hesaplanacak faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından denenmesi için ...

Firması’nın geliştirdiği yüksek verimli şeker pancarı tohumlarından ve Brixstax yaprak gübresinden bir miktar Türkiye’ye getirilerek davacıya sunulduğunu, 09.03.2020 tarihinde Davalı Kooperatif yetkilisi ... ile yapılan telefon görüşmesine istinaden Davacı’ya 2 adet satış sözleşmesi gönderildiğini, ancak davacı Kooperatif, başka bir firma ile aynı konuda münhasırlık içeren bir sözleşme yapmış olması sebebi ile tohumları almak için davacı üzerinden alım gerçekleştiremediğini, davacı kendi iştiraklerinden biri olan ...

Ticaret Anonim Şirketi’ne yönlendirerek sürecin ... Firması üzerinden yürütülmesi talep ettiğini, davacı ile davalı arasında 1000 ünite PSS150 tipi şeker pancarı tohumunun satışına ilişkin bir satış sözleşmesi akdedildiğini, bu satış sözleşmeleri uyarınca davalı şirket, ABD menşeili ...

Firması’ndan PSS150 tipi hibrid şeker pancarı tohumu tedarik etmeyi, davacı ise söz konusu ürünlerin karşılığında KDV dahil 42.420 USD ödeme yapmayı taahhüt ettiğini, bu kapsamda bir ünite toplam 100.000 tohum içermekte ve ortalama 1.1. kiloya tekabül ettiğini, tarafların anlaşmasının akabinde yasal işlemlerin yürütülmesi için ... Firması tarafından talep edilen belge ve formlar, davalının iş ortağı ... Ltd. Yönetim Kurulu Başkanı ... tarafından ...

Firması’ndan talep edilmiş ve ... Firması’ndan iletilen tüm belge ve formlar 17.11.2020 tarihinde ... Firması’na incelemesine sunulduğunu, belge ve formlar ... Firması tarafından revize edildiğini, belge ve formların son hali, 18.11.2020 tarihinde tekrardan ...

Firması’na iletilmiş olup nihai halini aldığını, 420 ünite tohumun teslimine engel mevzuatsal düzenlemelerin bulunması sebebi ile demostrasyon amacı ile 242 kg tohum ile deneme ve araştırma amaçlı 50 kg olmak üzere toplamda 292 Kilo (265 ünite) tohumun ilk aşamada Türkiye’ye getirilmesine karar verildiğini fakat lojistik firması ile problemler yaşandığını, bu süreçte lojistik firması ile yaşanılan problemlerin devam ettiğini,

DHL’nin deposunda kalan ürünlerin yeni lojistik firmasına teslim edilememesinden dolayı geçen sürede Amerika Tarım Bakanlığı tarafından yapılan inceleme sonucunda verilen ve sadece 2 hafta süre ile geçerli olan bitki sağlığı sertifikasının süresi dolduğunu, bahse konu sertifikanın yeniden alınması gerektiğini, işlemlerin tamamlanarak ürünlerin ...

Firmasına tesliminin gerçekleştirildiğini, kalan tohumun teslimi hususunda sıkıntılar yaşandığını, aşırı ifa güçlüğü ve değişin koşullardan dolayı kalan tohumların teslimi sağlanamadığından dolayı davalının davacıya 11.02.2022 tarihinde 28.962 USD ödeme yaptığını, ancak buna rağmen davanın açıldığını, bu aşamada davalının davacıya ödemekle yükümlü olduğu bir borcunun bulunmadığını belirterek, davacının ihtiyati haciz talebinin reddine ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Dilekçeler aşaması tamamlanmış, taraflara duruşma gününü bildirir davetiye tebliğ edilerek duruşma açılmıştır. Mahkememizce Ankara Ticaret Sicili Müdürlüğü'ne, Konya Ticaret Sicili Müdürlüğü'ne, Meram Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne, Konya . Noterliği'ne, Konya . İcra Dairesi'ne, ... Ltd. Şti.'ne, ... Ekicileri Kooperatifi'ne, yazılar yazılarak gerekli bilgi ve belgeler getirtilerek dosyamız arasına alınmıştır. Yeminli Mali Müşavir ve Mali Müşavir bilirkişilerden rapor alınarak, taraflara raporun tebliğinin temini sağlanmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; taraflar arasındaki ticari ilişkiye istinaden açılan alacak istemine ilişkindir. Mahkememizce taraflar arasındaki alacak ve borç ilişkisine yönelik Ankara . Asliye Ticaret Mahkemesi kanalı ile Yeminli Mali Müşavir Bilirkişiden rapor alınmış, 09/12/2023 tarihli raporda sonuç olarak;

davalı şirket tarafından davacı şirket adına düzenlenen 17.03.2020 tarihli, ... numaralı, KDV Dahil 6.128,86 TL tutarlı fatura, ... numaralı, KDV Dahil 13.400 TL tutarlı fatura ve bahse konu faturalara karşılık davacı şirket tarafından davalı şirkete yapılan ödemelerin davalı şirket yasal defterlerinde kayıtlı olduğu,

davacı şirket yasal defterlerinde kayıtlı bulunan ve davacı şirket tarafından davalı şirkete yapılmış olan 25.03.2020 tarihli, 275.984,52 TL tutarlı ödeme ile 10.02.2022 tarihli 115.934,42 TL ödemeler toplamı olan 391.918,94 TL’nin davalı şirket tarafından davacı şirkete 20.02.2020 tarihinde Eft/ödeme yapıldığı ve ilgili ödemenin davalı şirket yasal defterlerinde 20.02.2022 tarihli, 17 no.lu yevmiye madde ile kayıtlı olduğunun tespit edildiğini. dava tarihi itibariyle davalı şirket ...

Tic. A.Ş.'nin davacı şirket ... Koop ... Şb. İle olan ticari ilişkisinde kayıtlı bir alacak/borca rastlanmadığı belirtilmiştir.

Mahkememizce Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi kanalı ile talimat yoluyla davacı tarafın defterlerinin incelenmesi yönüyle SMMM Bilirkişi Recep Gülşen'den rapor alınmış, bilirkişi 01/07/2024 tarihli raporda sonuç olarak; davacı taraf defterleri ve dosya kapsamında yaptığımız incelemeye göre;

davacı taraf defterlerinin HMK 222. maddesindeki şartları taşıdığı, taraflar arasında düzenlenen BrixStax Yaprak Spreyi Uygulama Danışmanlığı başlıklı 17.03.2020 tarihli, ABD Menşeili PSS150, PSS152, PSS164 Hibrid Şeker Pancarı Tohumu Tedarik başlıklı 17.03.2020 tarihli sözleşmelere ilişkin borç/alacak kalmadığı, PSS150, PSS152, PSS164 tipi Şeker Pancarı Tohumu başlıklı 23.03.2020 tarihli sözleşmeye ilişkin davacı kooperatifin davalı şirketten 13.458 USD alacaklı olduğu, alacak tutarının ihtar tarihindeki TL cinsinden karşılığının 87.557,75 TL olduğu, alacak tutarının dava tarihindeki TL cinsinden karşılığının 199.592,91 TL olduğu belirtilmiştir.

Davalı tanığı Çağrı Akandere talimat yolu ile alınan beyanında;

" 2011/2019 yılları arasında ... A.Ş. nin lojistik bölümünün sorumlusuydum, ... Firmasından pancar tohumu alımı önceden yapılıyordu, 265 ünite tohumun ... Firması üzerinden teslimi yapılmadı, bununla ilgili herhangi bir taşıma gerçekleştirilmedi" şeklinde beyan etmiştir.

Tanık ... talimat yolu ile alınan beyanında; ... Holding bünyesinde ... A.Ş. İsimli bir tohum şirketimiz bulunmaktadır. ... A.Ş. ... Holding çatısı altında grup şirketlerden birisidir. 2018 - 2021 yılları arasında Holding'in CEO'su ve İcra Kurulu Başkanı olarak görev yaptım. Bu sebeple dava konusu olayla ilgili bilgim vardır. ... A.Ş. İsimli firmanın Belçika firması olan ... firması arasında Pancar Tohumu ile ilgili olarak sözleşme yapılmıştır.

Bu sözleşmenin maddeleri arasında tarafların başka bir firma ile pancar tohumu hususunda anlaşma yapamayacağına ilişkin şart yer almaktadır. Holding tarafından bu anlaşmaya alternatif oluşturmak amacıyla ... Kooperatifi ile Amerikan firması ile ... firması arasında sözleşme yapıldı. Tohumları davacı firma Amerika'dan getirdi. Denemelerini ise ... A.Ş. Üzerinden yapıldı. Sıkıntı şuaradan kaynaklanmaktadır.

Davacı kooperatif Amerika'dan getirilen tohumların bir kısmını teslim aldığını bir kısmını ise teslim almadığını iddia etmektedir. Benim bilebildiğim kadarıyla bu tohumların bir kısmını davacı kooperatif teslim almıştır. Bir kısmını ise ... A.Ş. Teslim almıştır. Ne kadar olduğunu ise bilemiyorum. Bu husus ilgili şirketlerin ve kooperatifin kayıtları ile bellidir." şeklinde beyan etmiştir.

Tüm dosya kapsamı üzerinden yapılan değerlendirmede; taraflar arasında ticari mal alım satımına ilişkin sözleşmenin düzenlediği, bu hususta ve arada ticari ilişkinin bulunduğuna dair taraflar arasında uyuşmazlık bulunmadığı, davacının 23 Mart 2020 tarihli sözleşmede üstlenilen yükümlülüklerin yerine getirilmediğini, bu hususta davacı şirketçe davalı tarafa 24 Mart 2021, 06 Nisan 2021 tarihli yazılı uyarılar yapıldığını, Konya .Noterliği'nin 09.07.2021 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarı gönderilerek 23 Mart 2020 tarihli sözleşmenin fesih edildiğini,

ihtarnamenin tebliğ edildiği tarihten itibaren 3 gün içerisinde davacıya teslimi yapılmayan 42.420 USD ürün bedelinin, davacıya ait hesaba ödenmek suretiyle iade edilmesini, davalı taraftan sözleşmede kabul etmiş olduğu yükümlülüklerin yerine getirilmesi istendiğinin, davalı şirket Ankara .Noterliğinin 28.07.2021 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarı ile temerrüde düştüklerini kabul etmediklerini, mücbir sebep ve aşırı ifa güçlüğü nedeniyle sözleşmenin uyarlanması gerektiği iddiasını ileri sürerek,

sözleşmeden doğan edimlerini yerine getirmek adına somut bir adım atmadığını davacının taleplerini sonuçsuz kaldığını iddia ettikleri, davalının sözleşmeye konu bir kısım malların davacıya teslim edldiğini,, kalan tohumun teslimi hususunda sıkıntılar yaşandığını, aşırı ifa güçlüğü ve değişin koşullardan dolayı kalan tohumların teslimi sağlanamadığından dolayı davalının davacıya 11.02.2022 tarihinde 28.962 USD ödeme yaptığını, ancak buna rağmen davanın açıldığını, bu aşamada davalının davacıya ödemekle yükümlü olduğu bir borcunun bulunmadığını belirttiği, malın teslime ilişkin dinlenen davalı tanığı ... " 2011/2019 yılları arasında ...

A.Ş. nin lojistik bölümünün sorumlusuydum, ... Firmasından pancar tohumu alımı önceden yapılıyordu, 265 ünite tohumun ... Firması üzerinden teslimi yapılmadı, bununla ilgili herhangi bir taşıma gerçekleştirilmedi.'' şeklinde beyanda bulunduğu, 01/07/2024 tarihli bilirkişi raporunda sonuç olarak; davacı taraf defterleri ve dosya kapsamında yaptığımız incelemeye göre;

davacı taraf defterlerinin HMK 222. maddesindeki şartları taşıdığı, taraflar arasında düzenlenen ... Yaprak Spreyi Uygulama Danışmanlığı başlıklı 17.03.2020 tarihli, ABD Menşeili PSS150, PSS152, PSS164 Hibrid Şeker Pancarı Tohumu Tedarik başlıklı 17.03.2020 tarihli sözleşmelere ilişkin borç/alacak kalmadığı, PSS150, PSS152, PSS164 tipi Şeker Pancarı Tohumu başlıklı 23.03.2020 tarihli sözleşmeye ilişkin davacı kooperatifin davalı şirketten 13.458 USD alacaklı olduğunun belirtildiği anlaşılmakla, tanık beyanları ve bilirkişi raporları dikkate alındığında, davanın davasını ispat ettiği anlaşılmakla davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.