Adana Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2025/414 K.2026/692

.... Asliye Ticaret Mahkemesinin 10/12/2024 tarih ve 2023/48 Esas - 2024/829 Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş ve mahkemece dosya Dairemize gönderilmiş olmakla; HMK'nın 352. maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

DAVACI VEKİLİ DAVA DİLEKÇESİNDE ÖZETLE: Müvekkilinin ... İli, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, 31 parselde bulunan ... Sitesinde 6 nolu Bağımsız bölümü kiralama yoluyla elde ettiğini, bu sitede, yani “... Mah. ... Sk. ... ...

Sitesi 2.Blok No:2/J ...” adresinde “...” tesisi kurduğunu, işletmenin ihtiyaçları olan diğer abonelikleri almışsa da, davalı Elektrik tedarik şirketi Elektrik aboneliği sözleşmesi yapmaktan kaçınmış ve elektrik vermediğini, müvekkilinin, davalı kuruma birçok defa başvuruda bulunmuş ve yaptığı başvuruların sonuçsuz kaldığını, kurumla yapılan şifahi görüşmelerde ise aynı adreste daha önce faaliyet gösteren işletmecinin borcu bulunduğu, önceki abonenin borcunun ödettirilmesi istendiği,

bu aşamada abonelik sözlesmesi yapmayacaklarını bildirdiklerini beyan ederek muarazanın giderilmesi ve davalı İle müvekkil arasında elektrik aboneliği sözleşmesi yapılmasına, elektrik hattının bağlanarak müvekkilin işletmesine elektrik enegisi verilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

DAVALI VEKİLİ CEVAP DİLEKÇESİNE ÖZETLE: Davacı tarafça tarafları ve konusu aynı olan işbu dava daha önce .... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/394 Esasına kayden açılmış; aynı şekilde aynı gerekçelerle ihtiyati tedbir kararı talep edilmiş; bu talepleri reddedilmiş; yargılama ile elde edebileceği sonucu ihtiyati tedbir kararı ile elde edemeyen davacı bu davasını takipsiz bırakmış;

bu dava sonucu kesinleşmeden eldeki davayı açtığını, bu nedenle davanın derdestlik nedeniyle reddine karar verilmesini talep ettiklerini, davacının tacir olup olmadığının araştırılmasını, bunun için vergi dairelerine, Esnaf ve Sanatkarlar Odasına müzekkereler yazılmasını, davacının tacir olmadığının tespiti durumunda davanın görevsiz mahkemede açılmış olması nedeniyle dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesini talep ettiklerini, dava konusu ... nolu tesisatla ilgili olarak farklı tarihlerde muvazaalı abonelik taleplerinde bulunulmuş olup;

davacının ilk davasını açtığı Mayıs 2022 tarihi itibariyle 1.413.715,33-TL ödenmemiş borcun mevcut olduğunu, dava konusu tesisatta 9 ay içerisinde 8 farklı elektrik aboneliği yapılmış; bu 9 ayda tüketilen elektrik bedelleri ödenmediğini, ekte sunulan tabloda davacıdan önceki aboneler, abonelik başlangıç-bitiş tarihleri ve borçlu oldukları tutarlar gösterildiğini, 15.03.2022 tarihli bir önceki abone olarak görünen ...'ın aboneliği, ....Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/171 E sayılı dosyasında verilen ihtiyati tedbir kararı üzerine yapıldığını, iş bu davada yargılama devam edildiğini, bu dosyanın da celbini talep ettiklerini,

önceki abone ... tesisatın borçlarını ödemediği için 04.08.2022 tarihinde aboneliğin feshedildiğini beyan ederek davacının haksız ve yersiz davasının öncelikle derdestlik ve görev yönünden usulden reddine, mahkememiz aksi kanaatte ise davanın esastan reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece".... Somut davanın konusunu ... ... ... Mahallesi ... Sokak ... ... Sitesi 2. Blok 6 No.2/J adresindeki işletmeye elektrik aboneliği sözleşmesi yapılarak muarazanın giderilmesi oluşturmaktadır. Davalı taraf dava konusu tesisata ilişkin önceki abonelerin ödenmeyen borçları nedeniyle muvazaalı olarak abonelik başvurusu yapıldığını savunarak davanın reddini talep etmiştir. Davalı tarafın iddiasına göre dava konusu tesisatın kurulu olduğu adresteki ... tesisatta önceki abonenin (...) borcunun ödenmemesi nedeniyle kesme ihbarının yapıldığı gün davacının abonelik başvurusunu yapmıştır. Önceki abone ve davacıya danışmanlık hizmeti veren kişi aynıdır (...). Muvazaalı aboneliklerle 1.413.715,33 TL elektrik borcunun ödenmesinden kaçınılmaya çalışıldığı ileri sürülmüştür.

Abonelik tesisinin muvazaalı olduğunu bir başka ifadeyle tesisattaki önceki abonelik borçlarının ödenmemesi amacıyla göstermelik olarak abonelik tesis edilmek istendiğini ispat yükümlülüğü davalı tarafa düşmektedir. Muvazaalı başvurudan söz edebilmek için işletmeyi işleten kişi değişmeden (fiili işletmeci) abonenin değiştiğinin vakıalara dayalı olarak gösterilmesi/ispatı gerekmektedir. Bu vakıanın soyut iddianın ötesinden somut delillerle ispatlanması gerekmektedir.

Davalı tarafın cevap dilekçesinde belirttiği önceki abone ile davacının aboneliği için aynı mühendisin danışmanlık hizmeti vermesi vakıanın ispatı açısından delil vasfı taşımamaktadır. Önceki abonenin borcunun ödenmemiş olması da muvazaanın ispatı açısından tek başına delil oluşturmamaktadır. Davalı şirketin tacir olması nedeniyle TTK 18 maddesine göre ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etme yükümlüğü bulunmaktadır.

Bilirkişi raporunda belirtildiği gibi işletmeyi değişmeden işleten kişiyle (Davalı taraf bu konuda somut bir isim dahi açıklamamıştır) davacı (abonelik isteminde bulunan) arasında organik bir bağın varlığı davalı tarafça ispatlanmamıştır.

Abonelik başvuru evrakı arasında yer alan; kira sözleşmesi, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı, Çevre Şehircilik ve İklim Bakanlığı İl Müdürlüğü tarafından düzenlenen Geçici Faaliyet Belgesi ve ÇED gerekli olmadığına ilişkin yazı, vergi levhası, ... su aboneliği, sigorta poliçesi, ticaret sicil gazetesi ilanı belgeleri aboneliğin muvazaalı olmadığı yönündeki davacı lehine kayıt ve delillerdir.

Davacı taraf Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği hükümlerine göre başvurusunu yapmıştır. Davalı tarafın, tesisatın bulunduğu adreste elektrik enerjisi satımını (tedarikçi) tekel olarak elinde tutması nedeniyle EPTH Yönetmeliğinin 21 vd. maddeleri uyarınca sözleşme yapma zorunluğu bulunmaktadır. Bu nedenlerle davanın kabulü gerektiği kanaatine varılmıştır.

Açılmış bulunan davanın KABULÜ ile; Davacının ... Mah. ... Sokak ... ... 2. Blok No: 2/J ... adresinde "... tesisi olarak kullanılan yere davalı tarafından davacı adına elektrik abonelik tesisi yapılarak MUARAZANIN MENİ'ne, ... tesisat numaralı abonelik için davalı şirketin davacı şirket ile ticari elektrik abonesi sözleşmesi yapmasına, ...." karar verilmiştir.

DAVALI VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ: Öncelikle derdestlik itirazının dikkate alınmadığını, davacının daha önce aynı gerekçelerle açtığı davayı takipsiz bıraktığını, isticvap taleplerinin reddedilmesinin usule aykırı olduğunu, davacı ile kiraya veren ve önceki aboneler arasında muvazaalı bir ilişki bulunduğunu, vekillerin aynı kişiler olduğunu, abonelik işlemlerinin kanuna karşı hile teşkil ettiğini, müvekkil şirketin görev ve yetki sınırlarının yanlış değerlendirildiğini, dava konusu tesisatta 9 ayda 8 farklı abonelik yapılmasına rağmen hiçbir faturanın ödenmediğini, davacının kullanım hakkını belgeleyemediğini,

Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği'nin 24/6 maddesi uyarınca abonelik talebinin reddinin hukuka uygun olduğunu, ilk derece mahkemesinin muvazaa ve ispat konusunda hatalı değerlendirme yaptığını, davacının HMK 29. maddesindeki dürüstlük kuralına aykırı davrandığını, abonelik için gerekli belgelerin sunulmadığını, mahkemenin eksik inceleme ile karar verdiğini, tesisattaki geri dönüşüm faaliyetinin ve organik bağların araştırılmadığını, güvence bedeli hususunun mevzuata uygun hesaplandığını,

davacının kötü niyetli olarak borçtan kurtulmaya çalıştığını beyanla eksik inceleme ile usul ve yasalara aykırı verilen mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; elektrik aboneliğine yönelik muarazanın giderilmesi isteminden ibarettir. İnceleme 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve re'sen kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davacı vekilince, davacı şirketin, ... İli, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, 31 parselde bulunan ...

Sitesinde 6 nolu Bağımsız bölümü kiralama yoluyla elde ettiğini, bu adreste, “...” tesisi kurduğunu, işletmenin ihtiyaçları olan diğer abonelikleri almışsa da, davalı Elektrik tedarik şirketi Elektrik aboneliği sözleşmesi yapmaktan kaçındığını ve elektrik vermediğini, davacının davalı kuruma birçok defa başvuruda bulunduğunu ve yaptığı başvuruların sonuçsuz kaldığını, kurumla yapılan şifahi görüşmelerde ise aynı adreste daha önce faaliyet gösteren işletmecinin borcu bulunduğunu, önceki abonenin borcunun ödettirilmesinin istendiğini, bu aşamada abonelik sözlesmesi yapmayacaklarını bildirdiklerini belirterek,

elektrik aboneliğin tesisine yönelik muarazanın giderilmesi istemi ile ....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/48 Esas sayılı dosyası üzerinden dava açtığı, mahkemece yapılan yargılama neticesinde 10/12/2024 Tarih, 2023/48 Esas ve 2024/829 Karar sayılı karar ile "Açılmış bulunan davanın KABULÜ ile. Davacının ... Mah. ... Sokak ... ...

2. Blok No: 2/J ... adresinde "... tesisi olarak kullanılan yere davalı tarafından davacı adına elektrik abonelik tesisi yapılarak MUARAZANIN MENİ'ne, ... tesisat numaralı abonelik için davalı şirketin davacı şirket ile ticari elektrik abonesi sözleşmesi yapmasına," karar verildiği, davalı vekilinin süresi içinde istinaf kanun yoluna müracaat ederek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması isteminde bulunulduğu anlaşılmıştır.

Muvazaa, mülga 818 sayılı BK’nun 18. maddesinde ve olay tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6098 sayılı yasanın 19. maddesinde düzenlenmiş olup, yasa metninde “Bir sözleşmenin türünün ve içeriğinin belirlenmesinde ve yorumlanmasında, tarafların yanlışlıkla veya gerçek amaçlarını gizlemek için kullandıkları sözcüklere bakılmaksızın, gerçek ve ortak iradelerinin esas alınacağı” belirtilmiştir. Buna göre; muvazaa nedeniyle hakları ihlal olunan ve zarar gören 3.kişiler tek taraflı veya çok taraflı hukuki işlemlerin geçersizliğini ileri sürebilecektirler.

Muvazaa iddiası, muvazaalı işlemin tarafları dışında, işlemin butlanını talep etmekte doğrudan doğruya veya dolaylı şekilde hukuki menfaati bulunan kişiler tarafından ileri sürüldüğünde, tanık dahil her türlü delil ile ispat edilebilir. (Bknz; Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2023/523 Esas ve 2023/1796 Karar)

Somut olayda; davacı şirketin, ... İli, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, 31 parselde bulunan ...

Sitesinde 6 nolu Bağımsız bölümü kiralama yoluyla elde ettiği, bu adreste, “...” tesisi kurduğunu, işletmenin ihtiyaçları olan diğer abonelikleri aldığı, ancak davalı Elektrik tedarik şirketi Elektrik aboneliği sözleşmesi yapmaktan kaçındığı, davalı cevap dilekçesinde muvazaa iddiasında bulunduğu ve aynı adreste daha önce faaliyet gösteren işletmecinin borcu bulunduğunu belirterek abonelik sözlesmesi yapmadığı,

abonelik tesisinin muvazaalı olduğunu bir başka ifadeyle tesisattaki önceki abonelik borçlarının ödenmemesi amacıyla göstermelik olarak abonelik tesis edilmek istendiğini ispat yükümlülüğünün davalı tarafa düştüğü, muvazaalı başvurudan söz edebilmek için işletmeyi işleten kişi değişmeden (fiili işletmeci) abonenin değiştiğinin vakıalara dayalı olarak gösterilmesi/ispatı gerektiği, bu vakıanın soyut iddianın ötesinde somut delillerle ispatlanması gerektiği, dairemizce dosya kapsamında ve Uyaptan yapılan incelemede, davacının ...

Vergi Dairesi kaydına göre, 19/05/2022 tarihinde işe başlama kaydının bulunduğu, ancak 31/12/2022 tarihinde ise işi terk kaydının bulunduğu, davacının ise davayı 24/01/2023 tarihinde açtığı dikkate alındığında, davacının işi terk ettiği tarihten sonra açtığı dava ile elektrik aboneliği tesis talebinin muvazaalı olduğunun somut delillerle ispatlandığının kabulü gerektiği, dolayısıyla mahkemece bu husus gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesis edilmesi usul ve esas bakımından hukuka aykırı olduğu anlaşıldığından,

davalı vekilinin istinaf itirazlarının kabulüne karar verilmiştir.

Ne var ki HMK'nın 353/(1)-b.2 maddesinde yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmiş ise düzelterek yeniden esas hakkında karar verileceği belirtilmiş olup, anılan yasal düzenleme ve yukarıda yapılan açıklamalar uyarınca yerel mahkeme kararının hüküm bölümünde tespit edilen yanlışlıkların, yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediği sonucuna varılarak davalı vekilinin istinaf itirazının kabulü ile mahkemece verilen hükmün 353/(1)-b-2. maddesi uyarınca kaldırılarak yeniden esas hakkında karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Katip e-imzalıdır